Wynalazek dotyczy suszenia nici sztucznego jedwabiu wiskozowego lub podobnego materia¬ lu w warunkach, pozwalajacych na kurczenie sie takich materialów. W szczególnosci wyna¬ lazek dotyczy ciaglego suszenia nici, nawinie¬ tych w licznych zasadniczo srubowych zwojach na bebnie, umozliwiajacym regulowanie kur¬ czenia sie materialu.Wynalazek dotyczy równiez konstrukcji beb¬ nów do suszenia nici.W dalszym ciagu opisu omówione jest za¬ stosowanie wynalazku do suszenia nici sztucz¬ nego jedwabiu wiskozowego.Pozadane jest, aby nici wiskozowego jedwa¬ biu sztucznego mialy na calej swej dlugosci jed¬ nakowe wlasciwosci fizyczne i fizyko-chemicz¬ ne, np. zdolnosc pochlaniania barwnika, wytrzy¬ malosc na rozciaganie i szczatkowa zdolnosc kurczenia sie, a zwlaszcza te ostatnia wla¬ sciwosc.Laboratoryjna metoda wyznaczania szczatko¬ wej zdolnosci kurczenia sie polega na zawiesze¬ niu suchej nici o dlugosci np. 100 cm w piono¬ wej rurce szklanej, która chroni nic od wply- wówr zewnetrznych. Na dolnym koncu nici za¬ wiesza sie ciezarek w celu zapobiezenia ewen¬ tualnej daznosci nici do kedzierzawienia sie, co mogloby obnizyc dokladnosc prób. Ciezarek jest dobrany tak, aby nie rozciagal nici w sposób dostrzegalny. Nastepnie zapisuje sie dlugosc suchej nici, po czym zwilza sie ja dokladnie wo¬ da wpuszczona do rurki.Zapisuje sie dlugosc, do jakiej nitka zosta¬ la wyciagnieta, po czym nitke suszy sie, np. przepuszczajac gorace powietrze przez rurke w celu usuniecia sladów wilgoci. Jezeli nitka po¬ siada szczatkowa zdolnosc kurczenia sie, to dlu¬ gosc, jaka ma po wysuszeniu, jest mniejsza niz pierwotna jej dlugosc w stanie suchym. Wiel-kosc kurczenia nitki jest proporcjonalna do pierwotnej dlugosci suchej nitki i stanowi szczatkowa zdolnosc nici do kurczenia sie.Równomiernosc wlasciwosci fizycznych i fi¬ zyko-chemicznych jest szczególnie pozadana w nitce, uzywanej do wyrobu tkanin. Przy czynnosciach wykonczania tkaniny po myciu, barwieniu itd. suszy sie ja na ramach napreza¬ jacych, które utrzymuja pozadana szerokosc.Jezeli nitka, z której jest wykonana tkanina, posiada znaczna szczatkowa zdolnosc kurczenia sie, to podczas suszenia moze zdarzyc sie rozer¬ wanie tkaniny, umocowanej na ramach napre¬ zajacych. Z tego wzgledu jest pozadane, aby nitka, z której jest wykonana tkanina, miala nieznaczna szczatkowa zdolnosc kurczenia sie.Przy suszeniu na ramach naprezajacych tka¬ niny, wykonanej z nici sztucznego jedwabiu wi¬ skozowego, stwierdzono, ze jezeli szczatkowa zdolnosc kurczenia sie nici jest wieksza od oko¬ lo 2,5%, to nastepuje rozerwanie tkaniny wsku¬ tek naprezen, powstajacych w niej przy kurcze- „ niu sie nici, oraz ze osiaga sie najlepsze wyni¬ ki, jezeli szczatkowa zdolnosc kurczenia sie nie przekracza 1%.Nierównomiernosc wlasciwosci kurczenia sie powoduje niedokladnosci wykonczonego mate¬ rialu, które szczególnie uwydatniaja sie w tka¬ ninach barwionych. Okazalo sie, ze sposób su¬ szenia nici, zwlaszcza nici sztucznego jedwabiu wiskozowego, wplywa w znacznym stopniu na równomiernosc i wielkosc szczatkowego kurcze¬ nia sie nici, jak równiez na równomiernosc in¬ nych fizycznych i fizyko-chemicznych wlasciwo¬ sci nici. Z tego wzgledu trudno jest wytwarzac zupelnie zadowalajace materialy tkane z nici sztucznego jedwabiu przedzonych na mokro, o ile nici suszy sie na cewce, na która zostaly nawiniete. Nici takie nie posiadaja zadowalaja¬ cego stopnia równomiernosci zwlaszcza pod wzgledem wymaganej zdolnosci szczatkowego kurczenia,sie. Pochodzi to stad, ze nici nie kur¬ cza sie równomiernie podczas suszenia na cewce.Nici, które sa suszone w stanie nawiniecia na cewke, posiadaja zdolnosc szczatkowego kur¬ czenia sie, zmieniajaca sie znacznie w róznych miejscach nici. Te czesci nici, które sa nawinie¬ te bezposrednio na cewce i tym samym nie ma¬ ja moznosci kurczenia sie podczas wysychania, posiadaja duza zdolnosc szczatkowego kurczenia sie, tak samo jak i czesci nici, polozone na ze¬ wnetrznej powierzchni kopki, które, schnac szybko, nie moga kurczyc sie wobec oporu we¬ wnetrznych warstw nici. Czesci zas nici w we¬ wnetrznych warstwach kopki posiadaja stosun¬ kowo mala zdolnosc szczatkowa kurczenia sie.Jezeli z takich nici utkac tkanine, która suszy sie na ramie naprezajacej, to tkanina nie bedzie kurczyla sie równomiernie wobec duzych róznic zdolnosci szczatkowego kurczenia sie, co wply¬ wa niekorzystnie na równomiernosc barwienia tkaniny. Czesci nici o duzej zdolnosci szczatko¬ wego kurczenia sie podlegaja podczas suszenia wiekszym naprezeniom niz inne czesci, wskutek czego tworza sie jasne smugi na tkaninie bar¬ wionej.Dotychczas wiekszosc nici z przedzonego na mokro sztucznego jedwabiu w stanie wilgotnym przewija sie w motki i w tej postaci po podda¬ niu róznym zabiegom suszy sie. Nic wisi luzno tak, iz moze kurczyc sie dosc swobodnie. Ponie¬ waz ciezar nici zwoju motkowego podczas su¬ szenia powoduje naprezenie niektórych czesci nici i poniewaz nic wewnatrz zwoju motkowego wysycha wolniej niz zewnetrzne czesci zwoju, powstaja róznice fizycznych i fizyko-chemicznych wlasciwosci nici. W rzeczywistosci nie mozna wiec otrzymac wysuszonej w motkach nici, któ¬ ra by miala pozadany wysoki stopien równomier¬ nosci. Poza tym sposoby te wymagaja wielu za¬ biegów, co z koniecznosci powoduje zbyt czeste rozrywanie nici, duze koszty robocizny, konie¬ cznosc duzych inwestycji, duzej liczby maszyn, pomieszczen itd:, a wszystkie te czynniki przy¬ czyniaja sie do stosunkowo znacznych kosztów wytwarzania nici. v Równiez i liczne zabiegi obróbki, np. koagu- lowanie, odsiarkowywanie, bielenie itd., oraz zmiany któregokolwiek z nich, powoduja nie- równomiernosci wlasciwosci fizycznych i fizy¬ ko-chemicznych nici. Duzy stopien równomier¬ nosci wlasciwosci nitki jest szczególnie trudny do osiagniecia przy przedzeniu wirówkowym i cewkowym, stosowanym * dotychczas do wy¬ twarzania nici wiskozowych, tym bardziej, ze sa to sposoby nieciagle, w których kopki lub zwo¬ je nici poddaje sie róznym zabiegom.Przy stosowaniu ciaglych sposobów wytwa¬ rzania nici, mozna otrzymac nadzwyczaj wyso¬ ki stopien równomiernosci wlasciwosci nici, po¬ niewaz wszystkie czesci nici sa poddawane jed¬ noczesnie jednakowym zabiegom.Wynalazek umozliwia wytwarzanie nici, któ¬ re posiadaja jednakowe wlasciwosci fizyczne i fizyko-chemiczne wzdluz calej swej dlugosci, a w szczególnosci równomierna, okreslona z gó¬ ry i kontrolowana zdolnosc kurczenia sie szczat¬ kowego. Wedlug wynalazku nici suszy sie prze¬ suwajac je w postaci rozmieszczonych w odste- . pach skretów srubowych na bebnie, który jest ~ 2 —wykonany tak, ze umozliwia albo calkowite kur¬ czenie sie nici lub tez w takim stopniu, ze uzy¬ skuje sie pozadana zdolnosc szczatkowego kur-r czenia sie.Beben wedlug wynalazku jest osadzony i na¬ pedzany tylko na jednym koncu, drugi zas jego koniec jest swobodny, przy czym powierzchnia nosna czyli obwodowa bebna na calej swej dlu¬ gosci posiada czesc o zmniejszajacym sie prze¬ kroju poprzecznym w kierunku swobodnego konca bebna w celu umozliwienia kurczenia sie nici podczas jej wysychania i posuwania sie ni¬ ci po bebnie w kierunku swobodnego jego konca.Dzieki takiemu urzadzeniu nici sztucznego jedwabiu sa w zabiegu ciaglym odwijane ze zwoju, suszcne na bebnie lub bebnach wedlug wynalazku i nastepnie zwijane. W celu latwiej¬ szego omawiania i wyjasnienia bez ogranicze¬ nia wynalazku, opisano ponizej suszenie nici sztucznego jedwabiu wiskozowego na bebnie, który stanowi czesc maszyny wytwarzajacej te nici w zabiegu ciaglym.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok z boku czesci maszyny przedzalniczej, fig. 2 — widok tej maszyny z przodu, fig. 3 — widok z boku w zwiekszonej podzialce bebna do suszenia ni¬ ci, przy czym niektóre czesci sa usuniete w ce¬ lu lepszego uwidocznienia budowy, fig. 4 — przekrój bebna wzdluz linii 4—4 na fig 3, fig. 5 — wykres, uwidoczniajacy wielkosc swobod¬ nego kurczenia sie nici sztucznego jedwabiu wi¬ skozowego w miare zmniejszania sie zawartosci wilgoci, fig. 6 przedstawia schematycznie osio¬ wy przekrój powierzchni bebna dostosowanej do wykresu wedlug fig. 5, fig, 7 — najkorzystniej¬ szy przekrój powierzchni bebna wraz z prze¬ krojem wedlug fig. 6, fig. 8 —. przekrój we¬ dlug fig. 7 wraz z przekrojem nawijanych na beben zwojów nici, fig. 9 — odcinki nici suszo¬ nych sposobem wedlug wynalazku, fig. 10 — odcinki nici suszonych w motkach, fig. 11 — od¬ miane bebna wedlug wynalazku.W urzadzeniu wedlug fig. 1 i 2 nic 1 wytwo¬ rzona np. w kapieli koagulujacej przechodzi ko¬ lejno po powierzchniach szeregu bebnów nawi¬ jajacych 2, 3, 4, na których jest poddawana od¬ powiednim zabiegom. Na bebnie 2, na którym nic poddaje sie obróbce za pomoca cieczy, ciecz obrabiajaca, np. woda, jest dostarczana z roz¬ dzielacza 5, zasilanego przewodem 6 z odpo¬ wiedniego przewodu glównego 7, który przebie¬ ga wzdluz calej maszyny i obsluguje podobne bebny umieszczone w jednym poziomym szere¬ gu. Ciecz zbiera sie w korytku 8 ponizej bebna, przebiegajacym równiez wzdluz maszyny. Na beben 3 nie doprowadza sie wcale cieczy obra¬ biajacej, a nic pozostaje na tym bebnie tylko przez okres czasu umozliwiajacy splyniecie nad¬ miaru cieczy z nicL Z bebna 3 nic przechodzi na beben 4, na którym jest suszona, a nastepnie jest zwijana na zwijarce 9.- Bebny 2, 3, 4 sa osadzone tylko na jednym koncu, a drugie konce moga byc rozmieszczone schodkowo, jak przedstawiono na rysunku.Uklad ten jest korzystny, gdyz pozwala na lat¬ wy dostep do bebnów w celu zaciagania nitek, kontroli, wymiany, naprawy itd. Kazdy z beb¬ nów jest napedzany za pomoca przekladni zeba¬ tej, a zwijarka 9 jest uruchamiana za pomoca pasa 14, który obraca obsade 15, poruszana ru¬ chem zwrotnym w kierunku pionowym za po¬ moca lancucha 16.Sposobem wedlug wynalazku nic jest suszo¬ na wtedy, kiedy jest przytrzymywana na bebnie 4t tworzac wielka liczbe zwojów na ogól srubo¬ wych, posuwajacych sie w kierunku wolnego konca bebna tak, ze tylko jedna jej warstwa jest suszona i kazda czesc nici, przebiegajac po bebnie, schnie w jednakowych warunkach, dzie¬ ki czemu osiaga sie nadzwyczaj równomierne wysuszenie nici.Narzad 32 i 33 stanowi kadlub 37 polaczony z podluznymi zebrami 35 i osadzony wspólsrod- kowo na wale napedowym 34. Narzad 33 jest wykonany w postaci pierscienia 43, z którym sa polaczone zebra 36, wchodzace miedzy zebra 35.Os narzadu 33 jest przesunieta nieznacznie w bok wzgledem osi narzadu 32 tak, iz narzad 33 jest mimosrodowy wzgledem narzadu 32.W postaci przedstawionej na rysunku cylin¬ dryczny kadlub 37 jest polaczony z walem 34 w ten sposób, ze w otwory 38 kadluba 37 wcho¬ dza konce trzpienia 39, osadzonego w wale na¬ pedowym 34, przy czym cylindryczny kadlub 37 jest przytrzymywany za pomoca nakretki 41, wkreconej w koniec walu napedowego 34.Zebra 36 narzadu 33 na swobodnym koncu bebna sa polaczone ze soba pierscieniowym wiencem wzmacniajacym 45, a na koncu prze¬ ciwleglym bebna — zewnetrznym pierscienio¬ wym wiencem podtrzymujacym 46, polaczonym srubami 44 z pierscieniem 43, osadzonym obroto¬ wo na tulei 47 i nastawionym ukosnie wzgledem osi narzadu 32.Podczas obrotu walu napedowego 34 obraca sie umocowany na nim wspólsrodkowy narzad 32, a wskutek stykania sie podstaw zeber 35 z zebrami 36 obraca sie równiez narzad mimo¬ srodowy 33 z ta sama szybkoscia katowa. Pod¬ czas tego Obrotu nastepuje przesuwanie sie nit¬ ki z zeber jednego narzadu na zebra drugiego narzadu. Jednoczesnie ukosne polozenie wzgle-dem narzadów powoduje, ze nic w postaci zwo¬ jów srubowych posuwa sie wzdluz bebna do je¬ go swobodnego konca. Inne bebny 2 i 3 moga miec taka sama budowe i dzialac zasadniczo w ten sam sposób.Nic na bebnie suszacym moze byc suszona np. za pomoca ogrzanego powietrza, dostarcza¬ nego do wydrazonego walu 34 bebna 4. Ogrzane powietrze przechodzi przez otwory 51 w wale 34 (fig. 3) do komory 52 cylindrycznego kadluba 37 i przez kanaliki 53 w tym kadlubie przechodzi do przestrzeni pomiedzy zebrami 35 narzadu 32.Aby ulatwic kontrole czynnosci suszenia, beben 4 jest otoczony oslona 54, która moze byc zao¬ patrzona w drzwiczki 55 umozliwiajace dostep do bebna 4. Powietrze wychodzi z oslony 54 przez przewód powrotny 56 do przewodu glów¬ nego 57, skad po odciagnieciu wilgoci moze wra¬ cac zhowu do obiegu.Aby ulatwic zrozumienie dzialania bebna, czyli w jaki sposób beben pozwala na zasadniczo swobodne kurczenie sie nici, przedstawiono na fig. 5 krzywa zaleznosci procentowego swobod¬ nego kurczenia sie od róznej procentowej wil¬ gotnosci nici. Wilgotnosc podana na odcietych wyraza stosunek wilgoci w nitce do ciezaru nici calkowicie wysuszonej, natomiast procentowe kurczenie, podane jako odcinki rzednej, jest wy¬ razone jako stosunek zmniejszenia dlugosci nici do pierwotnej dlugosci mokrej nici.Jak widac z tej krzywej, zmniejszeniu zawar¬ tosci wilgoci w nici przez suszenie z 300% do. okolo 150% odpowiada bardzo male skurczenie nici; poczynajac od zawartosci wilgoci okolo 150%, to jest od punktu B', zaczyna sie bardzo wyrazne kurczenie sie nici, wzrastajace w mia¬ re zmniejszania sie zawartosci wilgoci. Gdy za¬ wartosc wilgoci spada do zera, to nic kurczy sie w stopniu nieco wiekszym niz 6% pierwotnej dlugosci.Nieznaczne kurczenie sie nici, gdy zawartosc wilgoci zmniejsza sie z 300% do 150%, pochodzi stad, ze zasadniczo cala wilgoc usunieta z nici w tej fazie suszenia jest tylko wilgocia powierz¬ chniowa, natomiast znaczne procentowe kurcze¬ nie sie nici, gdy zawartosc wilgoci zmniejsza sie ponizej 150%, jest prawdopodobnie skutkiem zmiany budowy nici podczas usuwania z niej wilgoci wewnetrznej. Wilgoc powierzchniowa usuwa sie szybko przez parowanie, natomiast pozostala wilgoc usuwa sie z nici wolniej przez dyfuzje.Teoretyczna krzywizne powierzchni obwodo¬ wych zeber bebna opisanego powyzej mozna ustalic tak, aby odpowiadala zmniejszaniu za¬ wartosci wilgoci w nici przedstawionemu na fig. 5. Krzywizna taka jest przedstawiona na fig. 6. Punkt b na fig. 6 odpowiada punktowi B' na fig. 5. Promien bebna w punkcie b jest tylko nieznacznie mniejszy od promienia* bebna w punkcie a, wobec malego kurczenia sie nici, gdy jej zawartosc wilgoci zmniejsza sie do sta¬ nu odpowiadajacego punktowi B' na'fig. 5. Pro¬ mien w punkcie c powinien odpowiadac skur¬ czeniu sie nici, gdy zawartosc w niej wilgoci spada do zera. Pomiedzy punktami b i c krzy¬ wizna zeber bebna w danych warunkach robo¬ czych powinna byc okreslona w zaleznosci od tej czesci krzywej na fig. 5, która jest polozona na lewo "od punktu B\ Czesc zeber bebna po¬ miedzy punktami c i d moze miec ten sam pro¬ mien, poniewaz nic skurczyla sie calkowicie, dochodzac do punktu c. Nalezy zaznaczyc, ze od¬ leglosc liniowa pomiedzy punktami a i b jest mniejsza niz pomiedzy punktami b i c, ponie¬ waz jak juz zaznaczono, wilgoc powierzchniowa usuwa sie szybko (odleglosc punktów a i b), na¬ tomiast wilgoc wewnetrzna usuwa sie wolniej (odleglosc punktów b i c).Beben posiadajacy zebro o krzywiznie przed¬ stawionej na fig. 6 pozwalalby jednak na susze¬ nie nici w sposób pozadany tylko w tych warun¬ kach roboczych, dla których byla ustalona dana krzywizna. Warunki te obejmuja temperature i wilgotnosc powietrza, szybkosc obrotowa, wy¬ miary i material bebna, skok zwojów nici posu¬ wajacych sie wzdluz bebna, jak równiez wymia¬ ry i rodzaj nici, podlegajacej suszeniu. Kazda zmiana tych warunków wymaga zmiany uksztal¬ towania bebna. Wobec trudnosci utrzymania w praktyce jednakowych warunków roboczych, krzywizna najkorzystniejszej postaci zeber beb¬ na rózni sie od zarysu wedlug fig. 6, jak wyjas¬ niono na fig. 7.Odchylenie krzywizny praktycznej od krzy¬ wizny teoretycznej jest uwydatnione w sposób porównawczy za pomoca linii ciaglej i przery¬ wanej. Od punktu A do punktu B linii ciaglej ksztalt bebna jest cylindryczny. Odchylenie od cylindrycznego ksztaltu pomiedzy punktami a i b na fig. 6 jest bez znaczenia, gdyz wywiera zbyt znikomy wplyw na jakosc suszonej nici.Od punktu B do punktu C na fig. 7 linia ciagla lezy wewnatrz odpowiedniego odcinka linii przerywanej. Pomiedzy punktami C i D ksztalt bebna jest najlepiej cylindryczny i ma wieksza srednice niz srednica bebna teoretycznego po¬ miedzy punktami c — d, aby otrzymana nic miala pewna zdolnosc kurczenia sie szczatkowe¬ go. Krzywizna bebna teoretycznego i krzywizna bebna przyjetego w praktyce, ustalone dla tych - lr-samych warunków roboczych, przecinaja sie w punkcie E na fig. 7.Podczas suszenia nic posuwa sie wzdluz beb¬ na od punktu A do punktu B, tworzac szereg na ogól srubowych zwojów i traci wilgoc (punkt B' na krzywej fig. 5). Poza punktem fi nic kur¬ czy sie silniej, ale poniewaz srednice tej czesci bebna zmieniaja sie nieco szybciej niz srednice zwojów nici wskutek jej kurczenia sie, przeto zwoje te stykaja sie tylko luzno z bebnem. Zwo¬ je te zaczynaja scisle stykac sie z bebnem do¬ piero od punktu E. Zjawisko to jest przedsta¬ wione na fig. 8, z której widac, ze pomiedzy punktami Bi E zwoje nici jak gdyby unosza sie ponad bebnem. Poniewaz nic posuwajac sie po- * miedzy punktami B i E jest luzno podtrzymy¬ wana na bebnie, przeto w tej czesci bebna za¬ chodzi nieutrudnione kurczenie sie nici, dopóki nie dojdzie ona do punktu E: Kurczenie sie ni¬ ci jest hamowane, gdy jej zwoje zetkna sie z cze¬ scia bebna miedzy punktami C — D, aczkolwiek Wysychanie nici postepuje w dalszym ciagu.W ten sposób okreslona z góry zdolnosc kurcze¬ nia sie'szczatkowego nici moze byc zachowana.Zmieniajac rozmiary czesci bebna miedzy punktami C — D, mozna oczywiscie zmieniac zdolnosc kurczenia sie szczatkowego nici, to znaczy zmniejszajac srednice tej czesci bebna, mozna zmniejszac te zdolnosc. Dlugosc tej cze- ~sci bebna moze byc nieco wieksza niz dlugosc wymagana do wysuszenia nici do pozadanej za¬ wartosci wilgoci lub tez moze byc pozadane nie¬ dopuszczanie do calkowitego wyschniecia nici na bebnie, lecz tylko np. do 10% zawartosci wilgoci. Taka zawartosc wilgoci jest pozadana, gdy nic ma byc skrecana, gdyz sprzyja to czyn¬ nosci skrecania.Odchylenia w granicach dopuszczalnych od warunków roboczych i ewentualnie warunków suszenia na bebnie nie wywieraja znaczniejsze¬ go wplywu na zdolnosc kurczenia sie szczatko¬ wego nici wysuszonej na bebnie wedlug wyna¬ lazku. Takie odchylenia zwiekszaja lub zmniej¬ szaja szybkosc suszenia nici tak, iz zmienia sie wtedy tylko polozenie punktu E na bebnie. Po¬ niewaz warunki suszenia nici na bebnach posia¬ dajacych krzywizne powierzchni wyzej opisana moga zmieniac sie w granicach dopuszczalnych bez wywolywania znaczniejszych zmian fizycz¬ nych wlasciwosci nici, mozliwe jest jednoczesne suszenie wiekszej liczby nitek na wiekszej licz¬ bie bebnów bez obawy znaczniejszych róznic w zdolnosci kurczenia sie szczatkowego oraz in¬ nych wlasciwosci fizycznych.Przyklad I. Suszono nic (150 denierów) sztucznego jedwabiu wiskozowego, skladajaca sie z 40 wlókien, na bebnie aluminiowym, któ¬ rego srednica miedzy punktami A — B wynosi¬ la 125,8 mm, miedzy punktami C — D 119,4 mm, odleglosc od punktu A do punktu B— 19,8 mm i odleglosc od punktu B do punktu C — 42,5 mm. Beben obracal sie z szybkoscia 165 obrotów na minute, a nic byla dostarczana z bebna obracajacego sie z ta sama szybkoscia obrotowa i posiadajacego srednice 127 mm na koncu wyjsciowym. Nic posuwala sie zwojami srubowymi, rozmieszczonymi w odstepach wza¬ jemnych mniej wiecej 1,6 mm. Nic byla suszo¬ na ogrzanym powietrzem o temperaturze mniej wiecej 85°C przy cisnieniu mniej wiecej 152,3 mm slupa wody.Otrzymano nic o zdolnosci kurczenia sie szczatkowego mniejszej niz 1,0%. Zdolnosc ta wynosila mniej wiecej 0,6% z odchyleniem w obie strony mniejszym niz 0,4%. Róznica mie¬ dzy najwieksza i najmniejsza zdolnoscia kurcze¬ nia sie szczatkowego wszystkich nici byla za¬ sadniczo mniejsza niz 0,8%, a róznice pomiedzy najwieksza i najmniejsza zdolnoscia kurczenia sie szczatkowego kazdej nitki nie przekraczaly 0,6%. Wszystkie inne wlasciwosci fizyczne i che¬ miczne nici byly tak samo nadzwyczaj równo¬ mierne.Ponadto nic wysuszona sposobem wedlug wynalazku, np. wtedy gdy nie jest naprezana, wyróznia sie zupelnym brakiem zdolnosci do kedzierzawienia, natomiast nic wysuszona w motkach, i tak samo nic naprezana przed zwinie¬ ciem, jest kedzierzawa na calej swej dlugosci.Te dwa rodzaje nici sa przedstawione dla po¬ równania na fig. 9 i 10.Wskutek falistosci nici suszonej w motkach (fig. 10) wlókna jej wykazuja sklonnosc do roz¬ luzniania sie. Natomiast nic wedlug wynalazku jest bardzo scisla.Bebny wedlug wynalazku moga róznic sie w szczególach opisanych przykladowo, np. mo¬ ga byc osadzone na obydwóch swych koncach.Na fig. 11 przedstawiono beben, którego po¬ wierzchnia podtrzymujaca nitke jest uksztalto¬ wana podobnie do bebna wedlug fig. 3, lecz po¬ siada inny stosunek rozmiarów czesci AB, CD.Posiada ona w róznych przekrojach prostopad¬ lych do osi bebna zmniejszajace sie obwody w kierunku swobodnego konca bebna, aby umozliwic kurczenie sie nici podczas jej susze¬ nia w miare przesuwu nici w kierunku swo¬ bodnego konca bebna. Czesc poczatkowa tej powierzchni na calej swej dlugosci posiada prze¬ krój poprzeczny jednakowy, obwody czesci srod¬ kowej w plaszczyznach prostopadlych do osi bebna zmniejszaja sie stopniowo, koncowa zas-czesc az do swobodnego konca bebna ma prze¬ krój jednakowy na calej swej dlugosci, przy czym obwód tej koncowej czesci jest mniejszy od obwodu czesci poczatkowej o te wielkosc, o jaka ma sie skurczyc nic.Przyklad II. 40-wlóknowa nic sztucz¬ nego jedwabiu wiskozowego o 150 denierach by¬ la suszona na bebnie (fig. 11), w którym cylin¬ dryczna czesc miedzy punktami A, B posiadala srednice 127,0 mm, a cylindryczna czesc miedzy punktami C, D — srednice 121,9 mm. Ogólna dlugosc bebna pomiedzy punktami A i D wyno¬ sila 127,0 mm. Odleglosc punktu A od B wy¬ nosila 30,2 mm. Nic wchodzila na beben w przy¬ blizeniu w odleglosci 9,5 mm od punktu A. Od¬ leglosc punktu B od C wynosila 69,8 mm. Nic posuwala sie po bebnie, tworzac szereg zasadni¬ czo srubowych zwojów rozmieszczonych w odle¬ glosci wzajemnej okolo 1,6 mm, przy czym do wnetrza bebna doprowadzane bylo ogrzewane powietrze o temperaturze mniej wiecej 85°C przy cisnieniu okolo 152,3 mm slupa wody. Nic tak wysuszona posiada zdolnosc kurczenia sie szczatkowego 2 — 0,5%.Nalezy zaznaczyc, ze zdolnosc kurczenia sie .szczatkowego nici wysuszonej na bebnie wedlug tego przykladu jest wieksza niz nici wysuszonej na bebnie wedlug przykladu poprzedniego. Nic o. tak'Wielkiej zdolnosci kurczenia sie szczatko¬ wego moze byc uzyta do innych celów niz do wytwarzania materialów tkanych. Moze byc .uzyta do wyrobów dzianych, w których mala zdolnosc kurczenia sie szczatkowego nici nfe jest zasadniczo potrzebna.Stwierdzono, ze suszenie nici ulatwia sie zna¬ cznie przez przewodzenie ciepla, jezeli bebny wedlug wynalazku wykonywa sie z metalu o do¬ brym przewodnictwie cieplnym, np. z alumi¬ nium, i jezeli budowa bebnów jest tego rodza¬ ju, ze zebra podtrzymujace nic maja znaczna mase. Zebra 35 i 36 i cylindryczny kadlub 37 bebna maja dostateczna mase, tak iz przy ogrze¬ waniu za pomoca ogrzanego powietrza przeply¬ wajacego przez beben zachowuja cieplo, umozli¬ wiajac ogrzewanie wszystkich czesci obwodu bebna podtrzymujacych nitke. W ten sposób beben gromadzi w sobie do pewnego stopnia cieplo i dzieki temu chwilowe wahania szybko¬ sci lub temperatury czynnika- grzejnego dostar¬ czanego szybkosc suszenia nici. Przyczynia sie to do "otrzymania pozadanej równomiernosci suszenia.Stwierdzono równiez, ze od wielkosci napre¬ zenia wilgotnej nici na poczatku .suszenia zale¬ zy w znacznym stopniu wielkosc zdolnosci kur¬ czenia sie szczatkowego nici po jej wysuszeniu na bebnie wedlug wynalazku. A wiec jezeli nic jest naprezona na poczatku suszenia, to zdolnosc kurczenia sie szczatkowego nici bedzie wieksza niz wtedy, gdy nic jest poczatkowo bardzo malo lub wcale nie naprezona. Z tego wzgledu jest pozadane, aby na poczatku suszenia nic miala jak najmniejsze praktycznie osiagalne napre¬ zenie.Warunek ten mozna spelnic wtedy, gdy szyb¬ kosc obwodowa tej czesci bebna suszacego, na która nic wchodzi, np. czesci A — B, jest odpo¬ wiednio mniejsza od szybkosci liniowej nici do¬ prowadzanej na beben. Tak wiec np. w urza¬ dzeniu przedstawionym na rysunku nic prze¬ chodzi na beben suszacy, przy czym szybkosc obwodowa czesci A — B bebna suszacego moze byc mniejsza od szybkosci obwodowej wyjscio¬ wego konca poprzedniego bebna. Mozna to osia¬ gnac np. w ten sposób, ze czesc A — B bebna suszacego i zejsciowy koniec bebna poprzednie¬ go maja te same srednice, lecz obracaja sie z róznymi szybkosciami katowymi, lub srednica czesci A — B bebna suszacego jest mniejsza od srednicy wyjsciowego konca poprzedniego bebna przy tej samej szybkosci katowej obu bebnów, lub tez mozna zastosowac obydwie te mozliwo¬ sci jednoczesnie.Przyklad wplywu poczatkowego naprezenia nici na zdolnosc kurczenia sie szczatkowego ni¬ ci opisany jest ponizej.Przyklad III. Nic sztucznego jedwabiu wiskozowego suszono na bebnie aluminiowym.Beben posiadal dlugosc 127,0 mm, a srednice 127,0 mm na koncu, przy którym nic wchodzi na beben. Róznica srednic czesci A — B i C — D bebna wynosila 41/2%, przy czym beben obra¬ cal sie z szybkoscia 165 obrotów na minute. Nic byla suszona za: pomoca ogrzanego powietrza o temperaturze 85°C, doprowadzanego od srod¬ ka bebna. Srednica czesci A — B byla taka sa¬ ma, jak na wyjsciowym koncu poprzedzajacego bebna, i obydwa bebny obracaly sie z ta sama szybkoscia. Wobec tego nie podjeto zadnych srodków w celu zmniejszenia naprezenia nici.Zdolnosc kurczenia sie szczatkowego nici wysu¬ szonej w ten sposób wynosila mniej wiecej 1,6%.P r z y klad IV. Srednica czesci A — B bebna byla o 1% mniejsza od srednicy zejscio¬ wego konca bebna poprzedzajacego. W tym przypadku, tak jak i poprzednio, róznica srednic czesci A — B i C — D bebna wynosila 4V2%.Obydwa bebny, to jest beben suszacy i poprze¬ dzajacy, obracaly sie z szybkoscia 165 obrotów na minute, przy czym nic byla suszonar za po¬ moca ogrzanego powietrza o temperaturze 85°C — 6 —doprowadzanego z wnetrza bebna suszace 10.Kurczenie szczatkowe wynosilo okolo 0,5%.Urzadzenie do suszenia nici, przedstawione na rysunku i opisane wyzej, jest podane tylko przy¬ kladowo i jest oczywiste, ze mozna stosowac rózne urzadzenia nawijajace, o ile ich powierz¬ chnie nosne sa uksztaltowane lub wykonane w ten sposób, ze umozliwiaja kurczenie sie nici zgodnie z krzywa swobodnego kurczenia sie nici podczas posuwania sie nici w urzadzeniu nawi¬ jajacym, albo o ile te powierzchnie nosne sa uksztaltowane w ten sposób, ze mozna regulo¬ wac kurczenie sie nici zgodnie z okreslona po¬ zadana zdolnoscia kurczenia sie. i PL