Wynalazek dotyczy stempla kopalnianego, którego czesc górna osadzona jest przesuwnie w czesci dolnej, przy czym obie czesci sa wzgle dem siebie docisniete za pomoca klinów lub po¬ dobnych narzadów, co powoduje sprzegniecie cierne przylegajacych do siebie powierzchni.Kliny lub podobne narzady sa umieszczone w skrzynce zaciskowej.Stemple takie winny odpowiadac nastepu¬ jacym warunkom: winny one byc w dzialaniu niezawodne i bezpieczne oraz umozliwiac nasta¬ wianie, oporu tarcia czesci przesuwnych stempta zgodnie ze zmiennymi warunkami pracy; wszy¬ stkie stemple jednego pokladu weglowego po¬ winny dac sie nastawic^ na mniej wiecej to sa¬ me poczatkowe obciazenie. Oprócz tego nasta¬ wianie i "usuwanie stempli winno byc latwe, a konstrukcja ich winna byc prosta przy malym ciezarze; wreszcie wytrzymalosc stempla na sciskanie powinna byc taka, aby sila sciskaja¬ ca zostala rozlozona w dwóch kierunkach skie¬ rowanych wzgledem siebie pod katem prostym.Warunkom tym nie odpowiada zaden ze zna¬ nych stempli.Przedmiotem wynalazku jest stempel, posia¬ dajacy wieksza liczbe powierzchni slizgowych i wzajemnie dociskanych, co ogólnie biorac, od¬ powiada wymienionym wyzej wymaganiom.Skrzynka zaciskowa stempla wedlug wynalazku zaopatrzona jest w dzwignie kciukowa lub po¬ dobna, która umozliwia przenoszenie sily za¬ ciskajacej, wytwarzanej za pomoca klina, na przylegajace do siebie powierzchnie sklado¬ wych czesci stempla pod pewnym katem do po¬ wierzchni poslizgu. Dzwignie- kciukowa korzy¬ stnie jest osadzic na stalym czopie obrotu tak, aby sila zaciskajaca zostala zwiekszona za pomo¬ ca tej przekladni. Stempel wedlug wynalazku moze posiadac dzwignie bez stalej osi obrotu, np. posiadajaca jako os obrotu punkt podparcia, utworzony przez dwie powierzchnie krzywe o nierównych promieniach krzywizny, co jeszcze bardziej upraszcza konstrukcje stempla.Przez zastosowanie dzwigni uwTielokrotnia- jacej sile zaciskajaca mozna uzyskac duzy opór* poczatkowy, przy czym usuwanie i nastawianie stempla wymaga bardzo malego wysilku. Jezeli opór poczatkowy uzyskuje sie przez wbijaniaklina, to jest nie tylko mozliwe wytworzenie zadanego oporu tarcia przez slabe pobijanie te¬ go klina mlotkiem, lecz równiez mozna zaopa¬ trzyc klin w lancuch do wyciagania go. Wów¬ czas mozna klin zluzowac• rnimo jego duzej sily zaciskajacej przez pociagniecie lancucha re¬ cznie i stempel usunac; uzyskuje sie przy tym wieksze bezpieczenstwo, gdyz mozna lancuch ciagnac z odleglosci bezpiecznej. Górna i dolna czesc stempla moga posiadac duze pole prze kroju poprzecznego symetryczne wzgledem glów¬ nych osi, np. pole kwadratowe, przy czym sila nacisku moze byc rozlozona równomiernie wzgle¬ dem obu tych. sil. Warunkom takim nie odpo¬ wiada zaden ze znanych stempli kopalnianych.Na rysunku uwidoczniono, tytulem przykla¬ du, stempel wedlug wynalazku, na którym fig. i przedstawia przekrój poprzeczny stempla przez skrzynke zaciskowa, fig. 2 — widok boczny czesci srodkowej stempla i skrzynki zaciskowej, zaopatrzonej w dzwignie kciukowa o stalej osi obrotu, a fig. 3 i 4 przedstawiaja przekrój po¬ przeczny i widok boczny skrzynki zaciskowej odmiany stempla, zaopatrzonej w dzwignie kciu¬ kowa o ruchomej osi obrotu, utworzonej prze? dwie powierzchnie krzywe.Górna czesc / stempla jest osadzona prze¬ suwnie w czesci dolnej 2. Sa one polaczone za pomoca skrzynki zaciskowej 3, zaopatrzonej w kliny 4y 5, w plytki 6, 7, przenoszace cisnienie, i w dzwignie kciukowa 8. Klin 5 znajduje sie miedzy plytka 7 i krótszym ramieniem dzwigni kciukowej 8. Przy nacisku dzwigni 8 jej kciuk 18 wywiera nacisk na klin 5, który przenosi sie na plytke 7.Przez kilkakrotne uderzenie mlotkiem klina 5 usuwa sie luz miedzy tym klinem a dzwignia 6" i plytka 7. Wskutek tego dzwignia 8 naciska swoim drugim dluzszym ramieniem na klin 4, dociskany w ten sposób do plytki 6. Dzieki te¬ mu plytka. 6 zostaje docisnieta do dolnej czesci 2 stempla,, usuwajac luz z tej strony stempla.Uderzajac lekko mlotkiem klin 5 mozna unieru¬ chomic nie obciazona górna czesc / stempla.Klin 4 naciska na plytke 6, wskutek czego po¬ wierzchnie 9 i // stempla zostaja docisniete do powierzchni 10 skrzynki zaciskowej 3 za pomo¬ ca czesci 12 dzwigni 8 przenoszacej nacisk; klin 4 ze swej strony naciska na koniec 19 dzwigni kciukowej 8, wskutek czego jej kciuk 18 na- • ciska na klin 5, a powierzchnie 14 i 15 na po wierzchnie 16 czesci 7 i 17 skrzynki zacisko¬ wej 3.Na fig. 1 i 2 dzwignia 8 osadzona jest obn towo dokola stalego czopa 13; natomiast na fig. 3 i 4 dzwignia 8 jest osadzona obrotowo dokola stalego punktu, podparcia, utworzonego przez jej powierzanie 20 i powierzchnie 21 czesci 22 skrzynki zaciskowej 3 o innym promieniu krzy¬ wizny. ' W przedstawionej postaci wykonania stem¬ pla ramiona dzwigni 8' posiadaja niejednakowa dlugosc, dzieki czemu sila przenoszona za pomo¬ ca kciuka 18 na klin .5 jest wielokrotnie wieksza, niz sila wywierana przez klin 4 na koniec 19 dzwigni 8. Wskutek tego sila, zaciskajaca po¬ wierzchnie 14 i 15 górnej czesci / stempla i po¬ wierzchnie 16 i 17 skrzynki 3 jest znacznie wje- ksza, niz nacisk wywierany na powierzchnie 9 i // górnej czesci stempla przez powierzchnie 10 i 12 skrzynki. W ten sposófc mozliwe jest uzy¬ skanie znacznego poczatkowego oporu tarcia przy wywieraniu tylko bardzo malej sily na klin 4, Z drugiej z,as strony potrzebna jest tylko bardzo mala sila do zluzowania klina 4, co ula¬ twia usuwanie stempla.Stempel wedlug wynalazku posiada skrzyn¬ ke zaciskowa 3 o mardzo malym ciezarze i pro¬ stej konstrukcji co zmniejsza ciezar samego stempla i ulatwia jego obsluge. Ta prosta kon¬ strukcja i latwosc usuwania stempla z bezpie¬ cznej odleglosci stwarzaja dobre warunki bez¬ pieczenstwa przy stosowaniu takich stempli. i Przy zaznaczeniu na klinie 4 odpowiednich kresek poprzecznych mozna kazdorazowo latwo nastawic jego polozenie, co znowu umozliwia okreslenie wstepnego nacisku z dostateczna do- , kladnoscia. Okreslenie to jest wazne, jezeli prze¬ noszona sila jest uwielokrothiona za pomoca dzwigni kciukowej. W tym przypadku nalezy rozmiescic kreski w wiekszych wzajemnych odstepach, przy czym mozna nastawic/opór poczatkowy w sposób scislejszy odpowiednio do rodzaju pokladów stropu i spagu chodnika, np. tym wiekszy, im strop i spag sa twardsze.W przypadku ustawiania szeregu takich stempli w jednym pokladzie weglowym mozna latwo rozlozyc calkowite obciazenie równomiernie na wszystkie stemple. PL