W sposobie przemiany olejów ciezkich na lzejsze weglowodory jest koniecznem cieplo, oddane olejom w pewnej strefie, u- trzyimac tak dlugo, az olej znajdzie okazje przejscia w strefe przemiany lub nastapi w zasadzie stan równowagi przy tej tem¬ peraturze i cisnieniu, które sa potrzebne do rozkladu oleju.Wedlug niniejszegoi sposobu rozklad lub reakcja oleju nastepuje w1 komorze re¬ akcyjnej przy wzroscie cisnienia, przy- czem równoczesnie podnosi sie punkt Wrzenia! oleju i polepsz a)ja sie warunki roz¬ kladu. Postepowanie takie nalezy do spo¬ sobów ciaglych, a przemiane oleju udosko¬ nala to, ze temperatury w komorze reak¬ cyjnej nie obnizaja znacznie reakcje endo- termiczne, parowanie i promieniowanie.Gazy, które sie ubocznie wytwarzaja i któ¬ rych temperatura krytyczna lezy ponizej temperatury rozklajdu materjalu surowe¬ go, odprowadza sie w mysl niniejszego: spo¬ sobu w pewnych odstepach czasu lub bez przerwy z komory reakcyjnej, unikajac w ten sposób wytwarzania sie w niej nadmier¬ nie wysokiego cisnienia!. Wybitna zaleta tego sposobu jest jeszcze to, ze wieksza czesc ciepla w czasie rozkladu oleju po¬ zostaje w masie oleju, a cieplo, wydzielane z gazów i oleju w komorze reakcyjnej przez prcmieniiiowanie lub w jakikolwiek inny sposób zuzywa sie do podjgrzewania swie¬ zego miaterjailiu isumoweigo. Wskutek odda¬ wania ciepla swiezemu materjalowi suro¬ wemu olej i gazy ochladzaja sie w czasie procesu.Rysunek przedstawia schematycznie,czesciowo w przekroju urzadzenie do "wy¬ konania! prtoceisu wiedlug wynalazku.Wedlug tego sposobu przeprowadza sie przerabiamy olej stale przez strefe o- grzewcza. Strefa ta jest tu przedstawiona jako wezowinica, umieszczona w stosow¬ nym piecu /. Z tej strefy przechodzi olej w stanie plynnym do strefy reakcyjnej, która moze sie znajdowac w nieco rozszerzonej komorze. Komora ta jest zabezpieczona materjajlemjizolacyjnym przeciw stratom ciepla przez promieniowanie, a substancje ^najd^jausjgistniej pod takiem samem ci- ^nieniiin? l^kjblej w strefie ogrzewania.Zasadniczo utrzymuje sie cisnienie równo¬ miernie w wezownicy i w komorze, a ci¬ snienie to wytwarzaja gazy, które zbiera¬ ja sie w górnej czesci komory. Po ogrzaniu oleju w strefie ogrzewania az dot tempe¬ ratury rozkladu, reakcje prowadzi sie da¬ lej w komorze reakcyjnej tak dlugo1, dopó¬ ki olej znajduje sie jeszcze w plynnym sta¬ nie, W tlej kamorze wywiazuja sie oczywi¬ scie takze gazy, jak np, metan, etan, pen¬ tan, heksajn i inne substancje, których kry¬ tyczna temperatura lezy ponizej tempera¬ tury rozkladu oleju. Przy rozkladzie ole¬ ju musza byc? jednak niektóre gazy usunie¬ te, aby cisnienie nadmiernie nie wzroslo.Z gazami temi moga byc tez uniesione ma¬ le ilosci skroplonych par. Jedtniakowoz glów¬ na czesc masy oleju pozostamie po rozkla¬ dzie w postaci plynu.Sposób ten wiec nie daje sie zidentyfi¬ kowac z metoda destylacji, w czasie której lekkie weglowodory odprowadza sie ze strefy rozklada w postaci pary.Przy rozkladzie róznych gatunków o- lejiu cisnienie i temperatura wahaja sie, tak np. stwierdzono, ze przy rozkladzie o- leju, znanego pod nazwa „Mid-Continent- Ca)s-Oer, jest korzystne cisnienie oko¬ lo 50 atm przy temperaturze 370° do 430^ C.W urzadzeniu, przedstawionem sche¬ matycznie, piec / posiada rury ogrzewcze 2, przez które przepuszcza sie olej.W pewnem np, wykonaniu rury te mialy dlugosc po 7 m i 60 takich rur polaczono celem utworzenia wezownicy o srednicy wewnetrznej okolo 10 cm. Z wezownicy tej olej przechodzi do* komory reakcyjnej 3 w postaci poziotmo lezacej skrzyni, oto¬ czonej maisa izolacyjna 4 i spoczywajacej na murze 3\ Przy^próbach skrzynia milala ksztalt cylindra i posiadala dlugosc 12 m, a srednice 1 m. Sciany musza byc dosc mocne, aby sie mogly oprzec zadanym cisnieniom, które moga wzrastac do 50 i 55 atm. Z wezownicy doi skrzyni 3 olej przechodzi izolowanym przewodem 6. We- zownice zasila olejem pompa 9, polaczo¬ na z przewiodem 7, w którym znajduje sie zawór 8.Komora reakcyjna 5 posiada na jed¬ nym koncu przewód spustowy 10 i zawór 11 dla gazów nieskraplajacych sie. U kon¬ ca spustowego znajduja sie jeszcze prze¬ wody 1Z i 13 z ziaiwionanili 14 i 15. Przera¬ biamy olej' zawierajacy dluza ilosc benzy¬ ny (gazolilny i innych produktów o lupkim punkcie wrzenia moze byc podoany uprzedniej destylacji, jezeli to jest sma¬ gane, a dopiero potem lekkie oleje od¬ dziela sie odi ciezszych resztek i skroplo¬ nych weglowodorów. Oczyszczone lzejsze oleje, np. oleje palne, moga byc ze swie¬ zym olejem zno^wu wprowadzone do urza¬ dzenia celem dalszej przeróbki. Gazy, zbierajace sie w strefie reakcyjnej, moga byc wpuszczane ciagle lub z przerwami.Trzeba jednak koniecznie pewna ilosc ga¬ zu miec stale w komorze reakcyjnej, w celu uzyskania! cisnienia, który sluzy do tego, zeby olej osiagnal i zachowywal swój stan równowagi. Latwo tez zrozu¬ miec, ze gazy, których temperatura kry¬ tyczna lezy ponizej punktu wrzenia glów¬ nej masy oleju, sa przewaznie gazainii nieskraplajacemi sie, jakkolwiek moga — 2 —byc z niemi zmieszane inne gazy( dajace sie skroplic.Rury spustowe 10, 12 i. 13 wchodza we Wspólny przewód 16, który prowadzi do rurowej wezownicy 17 podgrzewacza 18.Dolny koniec wezownicy 17 jest polaczo¬ ny z odpowiednim zbiornikiem 20 zapo- moca przewodu 19.Surowy olej doprowadza sie do pom¬ py 9 przewodem wskazanym przy 21 po lewej stronie. Olej ten przeplywa przez podgrzewacz 18 i tu sie ogrzewa. Do pod¬ grzewania sluza nietylko spuszczone lek¬ kie oleje przerobione, lecz takze gazy przechodzace przez wezowniee 17. Od podgrzewacza 18 prowadzi przewód 22, zabezpieczony izolacja przeciw stracie ciepla, przez promieniowanie!, do rury wpustowej 23 pompy 9. Przewidziane sa równiez przyrzady do mierzenia tempera¬ tury 24% 25 i do mierzenia cisnienia 26, a db opalania pieca sluzy palnik 27.Z poprzedniego! wynika, ze olej;, pod¬ dany w wezownicy 2 dzialaniu tempera¬ tury ro&klaidoweij przechodzi do komiory reakcyjnej 3 i pod dzialaniem panujacego tam cisnienia musi znowu przyjac swój stan równowagjL Jakoi przyklad postepowania wedlug wynalazku, podaje sie naisitepujacy proces.Olej gazowy Kansas, który przechodzac przez wezowniee 2 ogrzewa sie do okolo 400° C, powoduje wytworzenie sie cisnie¬ nia w tej wezownicy i w komorze reakcyj¬ nej. Cisnienie to wynosi przecietnie 50 atm. Jezeli dany olej, przy podanej wyzej temperaturze, utrzymuje sie pod cisnieniem 50 atm, przyczem cisnienie to nalezy przypisac przewaznie wytwarza¬ niu sie gazów z oleju, to parowanie lub gazowanie ogrzanego oleju nastepuje tyl¬ ko w bardzo nieznacznej ilosci. Glówna czesc oleju reaguje w ten! spoisób, ze roz¬ klada sie w stanie plynnym i w tym sta¬ nie wchodzi do komory reakcyjnej. Mala ilosc gazów o temperaLturze krytycznej ponizej 400° C pomaga dc utrzymania wysokiego cisnienia; gazy te wydalaja sie z komory w pewnej mierze razem z prze¬ rabianym olejem, przyczem jednak nale^ zy baczyc, aby cisnienie w komorze reak¬ cyjnej pozostalo dostatecznie wysokie, aby wstrzymac parowanie oleju. Jasnem jest, ze przy ofgrzaniu glównej masy oleju do temperatury rozkladu nastapiloby pa¬ rcwarnie, gdyby w komorze reakcyjnej nie bylo wysokiego cisnienia. Parowanie lub gazowanie odbywa sie przy kazdym procesie. destylacji, wiec niniejsze poste¬ powanie rózni sie znacznie od tych, w któ¬ rych parowanie oleju jest zamierzone.Zwierciadlo oleju w komorze 3 moze do¬ siegac miriiiej wiecej wysokosci rury spu¬ stowej 12. W ten sposób reguluje sie ilosc gazu, podczas gdy cisnienie reguluje sie wypuszczaniem gazu z ponad oleju. Olej przeprowadza sie ciagle, przyczem okolo 30% tego oleju zamienia sie na benzyne (gazoline)f nalezy jedtiak uwzglednic, ze ilosc przemienionego oleju zalezy od wla¬ snosci1 oleju suroweigo.W urzadzeniu wedlug opisu rozklad moze nastapic zadowalajaco w podanym stosunku, gdy olej przebywal w aparacie okolo 20 minut. Ten czais lilczy sie od wyjscia oleju db wezownicy 2 az do wyj¬ scia z komory reakcyjnej 3.Przy zwyklej destylacji ma miejsce parowanie i skraplanie wsteczne, bo pro¬ wadzi doi wielkich strat ciepla, których unika sie wedlug niniejszego: sposobu. PL