Wynalazek dotyczy wielokrotnych odbiorni¬ ków radiowych, zawierajacych kilka kanalów odbiorczych, pracujacych w rytmie czestotliwos¬ ci okresu i kolejno w rytmie czestotliwosci prze¬ laczania, zdolnych do odbierania impulsów syg¬ nalowych, które albo przez swój czas trwania, albo przez faze sa znamienne dla róznych sygna¬ lów. Urzadzenia tego rodzaju stosuje sie do rów¬ noczesnego odbioru kilku rozmów telefonicznych albo innych sygnalów, np. sygnalów Morsego Inb sygnalów Telex.Raz na kazdy okres kanal odbiorczy staje sie czynny na krótki czas np. pod wplywem kolej¬ nych prostokatnych impulsów napieciowych, któ¬ re czasem okresla sie jako „impulsy otwierajace".Poszczególne kanaly odbiorcze powinny byc otwierane okresowo i kolejno, scisle izochronicz- nie z otwarciem odpowiednich kanalów nadaw¬ czych. W zwiazku z tym wysyla sie zazwyczaj na kazdy okres nadawczy jeden impuls synchro¬ nizacyjny. W ukladach tego rodzaju stosuje sie czesto jeden kanal do przekazywania impulsu synchronizacyjnego. Czas trwania impulsu syn¬ chronizacyjnego odpowiada przynajmniej jedne¬ mu okresowi przylaczania, przy czym impulsy te sa odrózniane od impulsów sygnalowych przez to, ze dluzej trwaja, a mozna je w odbiorniku oddzielic od impulsów sygnalowych za pomoca obwodu calkujacego (Czasopismo „Wlireles World", czerwiec 1946 r. str. 187, artykul „Szcze¬ góly wojskowej stacji radiowej Nr 10).Wielka niedogodnoscia znanych ukladów wie¬ lokrotnych wyzej opisanego typu, w których syg¬ naly sa nadawane przez modulacje albo czasu trwania impulsu, albo jego fazy, jest tzw. „roz¬ mowa krzyzowa", tj. obecnosc w pewnym kanale sygnalów, pochodzacych z innych kanalów.Stwierdzona, ze poza róznymi innymi przyczy¬ nami powstawania rozmowy krzyzowej, zjawisko to zachodzi w kanale odbiorczym, dzialajacym tuz przed odbiorem impulsu synchronizacyjnego przez inny kanal, w szczególnosci w przypadku duzej glebokosci modulacji, tj. stosunkowo dlugiego ma¬ ksymalnego czasu trwania albo duzej odchylki fazowej impulsów sygnalowych.Wedlug wynalazku unika sie w omawianych typach odbiorników prawie calkowicie tej wady, przez co staje sie dopuszczalna wieksza glebo¬ kosc modulacji, dzieki "temu, ze odebrane impul¬ sy doprowadza* sie po detekcji amplitudy poprzez obwód rózniczkujacy do urzadzenia progowego, w celu oddzielenia impulsów synchronizacyjnych od sygnalowych, z obwodu zas wejsciowego po¬ biera sie impulsy synchronizacyjne, oddzielone od impulsów sygnalowych.Najlepiej, by stala czasu obwodu rózniczku¬ jacego byla mniejsza, niz czas trwania impulsów synchronizujacych, a wieksza, niz maksymalny czas trwania impulsów sygnalowych.Nalezy zauwazyc, ze w technice telewizyjnej znane jest oddzielanie sygnalów, synchronizuja¬ cych linie i obrazy o róznym czasie trwania, za pomoca obwodu rózniczkujacego.Wynalazek opisany jest szczególowo dla przy¬ padku, gdy sygnaly sa przekazywane przez mo¬ dulacje fazy impulsu.Na rysunku fig. 1 przedstawia odebrane im¬ pulsy, po detekcji amplitudy w okresie czasi nieco dluzszym, niz jeden okres czestotliwosci, w znanym urzadzeniu, zawierajacym dziewiec ka¬ nalów transmisyjnych, z których jeden sluzy do przekazywania impulsów synchronizacyjnych, fig. 2 — napiecie wyjsciowe w zastosowanym ob¬ wodzie, calkujacym wedlug znanego sposobu, w celu oddzielenia impulsów synchronizacyjnych od impulsów sygnalowych, fig. 3 — napiecie wyj¬ sciowe w obwodzie rózniczkujacym, zastosowa¬ nym do oddzielenia impulsów synchronizacyjnych od sygnalów wedlug wynalazku, a fig. 4 — sche¬ mat blokowy ukladu polaczen wielokrotnego od¬ biornika wedlug wynalazku.Na fig. 1 przedstawiono impulsy, odebrane po detekcji amplitudy, ograniczeniu itd. w dzie- wieciokanalowym ukladzie, jako wykres czasu, przy czym czas trwania wykresu jest nieco dluz¬ szy niz jeden okres Tc (99 mikrosekund). Okres jest podzielony na 9 równych podokresów kana¬ lowych Tk (11 mikrosekund), z których pierw¬ szy zaczyna sie zawsze od impulsu synchroniza¬ cyjnego 1, 1\ przedstawionego na rysunku jako obszar zakreskowany. W dalszych osmiu podokre- sach kanalowych wystepuja impulsy sygnalowe ¦2, 3 9, 2' itd. o jednakowym czasie trwa¬ nia (1,5 mikrosekund), które znamionuja nada¬ wany sygnal przez przesuniecie fazy w stosunku do srodka podokresu (przedstawionego linia kres- ka-kropka).Impulsy sygnalowe 3 i 7 nie wykazuja od¬ chylki fazowej, impulsy 2 i 5 odchylke ujemna, a impulsy sygnalowe 4, 6, 8, 9 oraz#' maja dodat¬ nia odchylke fazowa, przy czym odchylka fazo¬ wa impulsu sygnalowego 9 jest najwieksza.Znane jest, ze impulsy synchronizacyjne i sy¬ gnalowe mozna oddzielic od siebie za pomoca ob¬ wodu calkujacego i nastepujacego z kolei urza¬ dzenia progowego.Na fig. 2 napiecie wyjsciowe, wytwarzane na kondensatorze obwodu calkujacego o stalej cza¬ su okolo 8 mikrosekund, oznaczono jako Vc, a na¬ piecie progowe oznaczono jako Va. Gdy tylko na¬ piecie wyjsciowe Vc przecina napiecie progowe vft w kierunku dodatnim, tj. w chwilach ts i L*s w odbiorniku powstaje impuls synchronizacyjny.Przyczyna zjawiska rozmowy krzyzowej, jak zostalo stwierdzone, wynika z fig. 2. Polozenie momentów ts albo t's zalezy bowiem bardzo od róznicy czasu pomiedzy zaistnieniem impulsu sygnalowego 9 a impulsu synchronizacyjnego V.Przy maksymalnej dodatniej odchylce fazowej impulsu sygnalowego 9 napiecie Vc na kondensa¬ torze (moment t's) przecina napiecie progowe Va znacznie wczesniej, i to w stopniu, zaleznym od odchylki fazowej impulsu sygnalowego 9, niz przy maksymalnej ujemnej odchylce fazowej te¬ go impulsu, w którym to przypadku napiecie na kondensatorze wykazywaloby przebieg, przedsta¬ wiony przez kropkowa linie 10, a chwila przecie¬ cia t"s nastepuje pózniej niz t's o róznice czasu A t. Impuls synchronizacyjny, powstajacy w od¬ biorniku, uzyskuje przez to modulacje fazy, od¬ powiadajaca modulacji impulsu sygnalowego 9, przez co staje sie slyszalny we wszystkich in¬ nych kanalach z tym samym natezeniem.Wedlug wynalazku unika sie tego rodzaju rozmowy krzyzowej poprzez kanal synchroniza¬ cyjny, w znacznym stopniu przez rozdzial impul¬ sów synchronizacyjnych od sygnalowych za po¬ moca obwodu rózniczkujacego.Fig. 3 przedstawia napiecie VR, wytwarzaja¬ ce sie na oporze wyjsciowym obwodu rózniczku¬ jacego w zaleznosci od czasu, w przypadku gdy napiecie wejsciowe zmienia sie jak przedstawio¬ no na fig. 1.W tym urzadzeniu mozna zastosowac korzyst¬ niejsza stala czasu (w danym przypadku okolo 4 mikrosekund), a poza tym bardziej stromy przebieg napiecia wyjsciowego przeciwdziala zmianom chwili, w jakiej napiecie to krzyzuje sie w ujemnym kierunku z napieciem progowym Va (które obecnie obrane jest ujemne). Przesu¬ nieta ku tylowi modulacja fazy impulsu synchro¬ nizacyjnego, powstajacego w odbiorniku, spowo¬ dowana modulacja sygnalu impulsowego 9, jest tak nieduza, ze nie moze byc nawet przedstawiona na fig. 3. Przez postepowanie wedlug wynalazku zmniejsza sie wiec w porównaniu do znanych spo¬ sobów i bez dodatkowych kosztów znacznie roz- rmowy krzyzowe poprzez kanal synchronizacyjny.Fig. 4 przedstawia szczególy ukladu obwodów odbiornika wielokrotnego wedlug wynalazku. Od¬ biornik zawiera 8 kanalów odbiorczych IV— 18, posiadajacych oddzielne zaciski wyjsciowe 21 — 28. Kanaly staja sie czynne pod wplywem impul¬ sów otwierajacych, doprowadzanych don pierio- dycznie za pomoca przewodów 31 — 38 w ryt¬ mie czestotliwosci okresu i kolejno w rytmie cze¬ stotliwosci przylaczajacej.Impulsy otwierajace sa wytwarzane za pomo¬ ca generatorów impulsów Ul — U8, których licz¬ ba odpowiada liczbie kanalów. Generatory te wzbudzaja sie kolejno i w ten sposób wytwarza¬ ja szereg kolejnych impulsów otwierajacych, za kazdym razem jak tylko generator impulsów Al zostal wzbudzony przez impuls synchronizacyjny.Te impulsy synchronizacyjne sa pobierane z obwodu, który szczególowo przedstawiono w dol¬ nej czesci fig. 4. Sygnaly radiowe, odebrane przez antene U9 i modulowane impulsami, przedstawio¬ nymi na fig. 1, sa doprowadzane po wzmocnieniu i detekcji amplitudy w odbiorniku 50 poprzez kondensator sprzegajacy 51 do wzmacniacza, za¬ wierajacego lampe wtórnej emisji 52, która spel¬ nia poza tym zadanie urzadzenia progowego i ograniczajacego amplitude dzieki temu, ze z jed¬ nej strony posiada wlasciwe poczatkowe napie¬ cie siatki (opornik katodowy 53 i równolegly don kondensator 5U), a z drugiej strony dzieki obec¬ nosci opornika 55, sluzacego do ograniczania pradu siatki sterujacej.Z opornika 56, zawartego w obwodzie katody pomocniczej lampy 52, pobiera sie wzmocnione impulsy dodatniej biegunowosci, którym nadano prawidlowy ksztalt. Impulsy te doprowadza sie poprzez kondensator sprzegajacy 57 i wzmac¬ niacz 58 równolegle do wszystkich kanalów od¬ biorczych 11—18. Od opornika anodowego -r9 lampy wtórnej emisji '52 pobiera sie równiez wzmocnione impulsy o ujemnym napieciu i pra¬ widlowym ksztalcie, biegunowosc ich jest jednak ujemna, a tym samym przeciwna do przedsta¬ wionych na fig. 1. W celu oddzielenia impulsów synchronizacyjnych od sygnalowych, impulsy sy¬ gnalowe, które poza tym odpowiadaja impulsom, przedstawionym na fig. 1, doprowadza sie do ob¬ wodu rózniczkujacego, skladajacego sle z szere¬ gowo polaczonych kondensatora 60 i opornika 61.Napiecie na oporniku 61, wykazujace ten sam przebieg, jak przedstawiono na fig. 3, lecz o przeciwnym znaku, jest doprowadzane do siatki sterujacej lampy 62. Dzieki obecnosci opornika katodowego 63 i kondensatora 6U, polaczomego don równolegle, siatka sterujaca tej lampy po¬ siada poczatkowe ujemne napiecie siatki, które normalnie zatyka lampe i która dziala jedynie przy napieciach, przekraczajacych napiecie pro¬ gowe Va, przedstawione na fig. 3. Powoduje to, ze za kazdym razem lampa, dzialajac tylko na koncu impulsu synchronizujacego i to w chwi¬ lach, oznaczonych na fig. 3 przez ts i t's, wysy¬ la impuls synchronizujacy o ujemnym znaku po¬ przez kondensator sprzegajacy 65 do pierwsze¬ go z generatorów impulsów Ul — U8, i impuls ten zapoczatkowuje kolejna prace kanalów od¬ biorczych 11 — 18.Jasne jest/ze wynalazek moze byc równiez z powodzeniem zastosowany, jezeli kanaly odbior¬ cze sa wzbudzane do pracy kolejno w inny spo¬ sób niz wyzej opisano, np. za pomoca mechanicz¬ nych albo elektronowych rozdzielaczy jakiegokol¬ wiek znanego juz typu. PL