W pierwszym /wspomnianym ukladzie wedlug wynalazku jest on nastawiony normalnie na od¬ biór, przy czym wytwarzane sa jedynie drgania jednofazowe, uzywane jako drgania miejscowe.Jak tylko zachodzi potrzeba przelaczenia na na- dawanie, co na przyklad nastepuje, gdy w na¬ dajniku telefonicznym zaczyna sie mówic do mi¬ krofonu, to obwód równofazówy zostaje stlumio¬ ny za pomoca diody. Zamiast drgan jednofazo¬ wych wytwarzane sa teraz drgania przeciwsob- ne, tak ze uklad jest przelaczony na nadawanie. £dy sygnal modulujacy zaniknie, tlumienie rów- nofazowego obwodu samoczynnie sie wylacza, a uklad wytwarza znowu drgania miejscowe, tak ze pracuje jako odbiornik.Ostatni z wspomnianych ukladów; jest usta¬ wicznie przelaczany z nadawania na odbiór i na odwrót, najlepiej z czestotliwoscia naddzwiekowa, tak ze mozna prowadzic dwustronna rozmowe.Oba omawiane uklady sa nastawione najle¬ piej w ten sposób, by w kazdych warunkach wy¬ twarzane bylo jedno z obu rodzajów drgan (drga¬ nia równofazowe, drgania przeciwsobne) i by je¬ den rodzaj drgan, przynalezny do drugiego ob¬ wodu, wytwarzany byl jedynie przez tlumienie pierwszego obwodu.Pierwszy z omawianych ukladów mozna na¬ stawic w ten sposób, ze normalnie wytwarzane sa drgania równofazowe i ze uklad przechodzi samoczynnie na drugi rodzaj drgan, gdy tfiko obwód równofazówy zostaje stlumiony; uklad moze byc tez tak nastawiony, ze przechodzi sar moczynnie z jednego rodzaju drgan na drugie, zaleznie od tego, czy pierwszy, czy tez drugi ob¬ wód! jest tlumiony.W celu zapobiezenia, by dwa aparaty nadaw¬ czo-odbiorcze, nalezace razem do jednego zespo¬ lu komunikacyjnego, na zmiane oba równoczes¬ nie nadawaly albo odbieraly, przez co nie mo¬ globy nastapic porozumienie, mozna w tym celu w obu porozumiewajacychi sie z soba urzadze¬ niach nadawczo - odbiorczych zastosowac równe czestotliwosci przelaczania. Najlepiej zastosowac czestotliwosci przelaczania, rózniace sie bardzo znacznie od siebie.Inna mozliwosc polega na tym, ze w róznych, nalezacych do jednego zespolu komunikacyjnego urzadzeniach nadawczo - odbiorczych stosuje sie zsynchronizowane z soba czestotliwosci zmian tak, ze gdy nadany przez jeden aparat sygnal dochodzi do drugiego, jest ori nastawiony na od¬ biór i na odwrót.Samoczynne przelaczanie z nadawania na od¬ biór i na odwrót «mozna zastosowac równiez w u- kladach, w których praca obwodów przeciwsob¬ nych i obwodu TÓwnofazowego zostala zamienio¬ na.Rysunek przedstawia jeden przyklad wyko¬ nania urzadzenia nadawczo - odbiorczego, w któ- ryna antene dwubiegunowa 1\ 1" uzywa sie za¬ równo do odbioru, jak i do nadawania drgan.Przy uzyciu jej- jako anteny odbiorczej' odbiera¬ ne drgania doprowadza sie za pomoca przewo¬ dów Lechera 2\ 2" do elektrod wejsciowych dwu polaczonych przeciwsobnie triod S\ $": Przewo¬ dy Lechera 2\ 2" sa za pomoca mostku zwiera¬ jacego U nastrojone na czestotliwosc odbieranych drgan. Mostek zwierajacy U jest polaczony po¬ przez zawade regulujaca 5 z ziemia i poprzez opornik 6 z nie przedstawionym na rysunku zródlem napiecia, dostarczajacym odpowiednie ujemne napiecia 'wstepne siatkom sterujacym triod 8\ 3".{ Obwód drgan, utworzony z dwóch cewek sa- moindukcyjnych 7\ 7'* i dwóch kondensatorów 8', 8" i nastrojony na czestotliwosc posrednia, jest polaczony przeciwsobnie z anodami obu triod.Szeregowo z cewkami 7', 7" polozone sa dwa dla¬ wiki wielkiej czestotliwosci 9\ 9", przeznaczone do tego, by zapobiec przenoszeniu sie drgan wiel- -kiej czestotliwosci na czesci oabiornika, lezace za stopniem mieszajacym. Punkt polaczenia ce¬ wek 7\ 7" jest polaczony poprzez kondensator 10, który dla czestotliwosci posredniej tworzy, — 2 —praktycznie wziawszy, zwarcie z.ziemia, oraz po¬ przez zacisk 11 z dodatnim biegunem, nie przed¬ stawionego na rysunku zródla napiecia anodo¬ wego. Cewki 7\ 7" sa ponadto sprzezone induk¬ cyjnie z drugim obwodem czestotliwosci posred¬ niej, utworzonym przez cewke 12 i kondensator 13, z którego pobiera sie napiecie wejsciowe u kladu.W przewody, laczace anody triod S\ 3" z ob¬ wodami posredniej czestotliwosci 8', 8", 7\ 7" wstawione sa dwie cewki 1A,\ 1A". Poza tym punkt katodowy .jest polaczony poprzez cewke 15 z punktem pojemnosci 8\ 8". Dla doprowadzenia mozliwie wielkiego napiecia o czestotliwosci drgan miejscowych do siatek sterujacych triod mieszajacych, nastrojony jest równofazowy ob- j wód wejsciowy na czestotliwosc drgan miejsco¬ wych przy pomocy regulacji zawad 5 i 16. Ob¬ wód ten sklada sie z zawady 5, umieszczonej po¬ miedzy punktem polaczenia katod i ziemia zawa¬ dy regulujacej, z dwu równolegle polaczonych zawad obu polówek obwodów, przeciwsobnych, ja¬ ko tez równolegle polaczonych zawad wejscio¬ wych obu triod. Przez odpowiednie nastawienie zawad 5 i 16 mozna osiagnac, ze antena 1\ 1" jest polozona w wezle napieciowym drgdn miej¬ scowych, przez co unika sie nadawania drgan o tej czestotliwosci przez antene.Cewki samoindukcyjne 1U\ IV, umieszczone w obwodach anodowych triod 3\ 8", wywoluja wraz z pojemnosciami „anoda—siatka steruja¬ ca" triod takie sprzezenie zwrotne, ze w ukla¬ dach tych wytwarzane sa drgania symetryczne wzgledem ziemi i wypromieniowane przez ante¬ ne dwubiegunowa 1\ 1". Modulacja tych drgan nfoze nastepowac na przyklad w ten sposób, ze do zacisku ii doprowadza sie'zmienne napiecie anodowe.Cewki samoindukcyjne lA,r, 1A" powoduja po¬ za odtlumieniem obwodu przeciwsobnego, co pro¬ wadzi do wytworzenia nadawanych drgan, rów¬ niez i odtlumienie równofazowego obwodu wej¬ sciowego, nastrojonego na miejscowe drgania, dzieki czemu mozliwe jest, ze uklad sam wytwa¬ rza drgania miejscowe.Sklonnosc do samowzbudzenia z ta sama fa¬ za, a wiec do wytworzenia drgan miejscowych jest jeszcze zwiekszona przez cewke samoinduk- cyjna i5; Jezeli pozadane jest oslabienie tej sklonnosci, to cewke samoindukcyjna 15 mozna zastapic kondensatorem.Uklad nastawia sie w ten sposób,, ze normal¬ nie wytwarzane sa jedynie równofazowe miejsco¬ we drgania. Uklad pracuje wiec normalnie jako odbiornik. Ponacfto uklad jest tak nastawiony, ze £rzy tlumieniu obwodu równofazowego wytwarza on natychmiast drgania przeciwsobne. Zgodnie z wynalazkiem tlumienie to powstaje samoczynne z chwila, gdy nastapi nadawa:ne sygnalu. Jeano i drugie dokonuje sie za pomoca czesci ukladu* lezacej na lewo ód mostku zwierajacego U. Nada¬ wany sygna} doprowadza sie do zacisku^ oznaczo¬ nego na rysunku liczba 17, i poprzez kondensa¬ tor 18 do siatki sterujacej triod 19. Pomiedzy siatka sterujaca i katoda tej triody umieszczony jest opornik odprowadzajacy 20. W przewodzie katodowym triody 19 lezy opornik 21, tworzacy równoczesnie czesc obwodu,, w którym znajduje sie dioda 22, dlawik 23 i opornik 24. Dioda 22 jest za'silana poprzez opornik 25 oraz wspomnia¬ ny juz dlawik 23 dodatnim napieciem z nie przed¬ stawionego na rysunku zródla. Anoda diody jest polaczona poprzez kondensator oddzielajacy 26 z ' mostkiem zwierajacym U.Jezeli brak modulujacego sygnalu, wówczas przez przewód katodowy triody 19 plynie sto¬ sunkowo silny prad, który w oporniku 21 powo¬ duje taki spadek napiecia, ze przez diode 22 nie moze plynac prad, a tym* samym nie moze wply¬ wac tlumiaco na obwód równofazowy. W *tym przypadku wytwarzane sa jedynie drgania miej¬ scowe i uklad pracuje jako odbiornik.Gdy tylko jednak na zaciskach 17 wystapi sygnal modulujacy, to siatka sterujaca triody staje sie ze wzgledu na prostowanie bardziej u- jemna. Pr4d w przewodzie katodowym triody 19 opada, spadek napiecia na oporniku 21 sie zmniejsza i dioda 22 przewodzi prad. Wskutek tego równofazowy obwód jest silnie tlumiony.i uklad zaczyna natychmiast wytwarzac drgania przeciwsobne, nadawane przez antene 1\ 1". Gdy sygnal modulujacy zaniknie, powraca stan pier¬ wotny i uklad pracuje jako odbiornik.Opisany uklad mozna równiez zastosowac w takim pplaczeniu, w Którym zostaje on kolejno przelaczany z nadawania na odbiór i na odwrót z czestotliwoscia, lezaca poza zakresem czestotli¬ wosci odbieranych albo nadawanych drgan malej czestotliwosci. Jezeli bowiem do zacisków 17 do¬ prowadzic zamiast sygnalu modulujacego napie¬ cie o czestotliwosci przelaczania, to uklad zostaje w ten sam sposób, jak wyzej opisano, ustawicz¬ nie przelaczany w rytmie tej czestotliwosci z od¬ bioru na nadawanie i odwrotnie. W tym jednak przypadku musi byc kondensator 18 wylaczony, gdyz wtedy nie moze oczywiscie nastepowac pro¬ stowanie. W ukladzie, wykonanym wedlug wyna¬ lazku/mozna zastosowac dwie, najlepiej zsyn¬ chronizowane z soba czestotliwosci przelaczania.Azeby w tym przypadku w obu urzadzeniach na¬ dawczo - odbiorczych jednego zespolu komunika- cyjSiego odbierac nadawana energie z mozliwie jak najwiekszym skutkiem, postepuje sie w spo¬ sób podany nizej. — 3 -rUzyta czestotliwosc przelaczani^ wytwarza sie w jednym z obi^urzadzen jiadawczo-odbior- czych w/dalszym ciagu oznaczonym jako A, pod¬ czas gdy w drugim aparacie B napiecie o czesto¬ tliwosci przelaczania wytwarza- sie przez odbiór i wzmocnienie. Okresowe; przelaczanie aparatu B z nadawania na\odbiór i odwrotnie mozna w od¬ niesieniu do odebranej czestotliwosci przelacza¬ nia przesunac fazowo i to w tei sposób^ by od¬ biór nadajnika A w aparacie B stal sie najsil¬ niejszy. Nastepnie regujuje sie w aparacie A wielkosc czestotliwosci przelaczania w ten spo¬ sób, ze aparat A odbiera nadajnik B z najwiek¬ szym nasileniem. Przy regulacji tej nastepuje oczywiscie takze" samoczynna regulacja czestotli¬ wosci przelaczania z jaka aparat B pracuje.* Tega rodzaju regulacja Jest " potrzebna w zwiazku z czasem ^przebiegu fal elektromagne¬ tycznych pomiedzy obu punktami A i B. Gdy cze¬ stotliwosc i przelaczania jest nastawiona prawid¬ lowo .zgodnie z wyzej opisanym, czas przebiegu odpowiada w pr-zyblizeniu polowie okresu lub nieparzystej wielokrotnosci polowy okresu7 cze¬ stotliwosci przelaczania. Energia, * nadawana przez nadajnik A, zostaje wtedy calkowicie ode¬ brana przez aparat Bf i na odwrót energia, tyy- prbmieniowana przez aparat B, jest odbierana calkowicie przez aparat A. PL