Wynalazek dotyczy odbiornika z nakladaniem czestotliwosci, zasilanego pradem zmiennym, zwlaszcza zas odbiornika, w którym czestotliwosc posrednia jest stosunkowo znaczna i w którym uz¬ wojenie pierwotne transformatora zasilajacego jest ekranowane elektrostatycznie od uzwojenia wtórnego, dostarczajacego napiecia anodowego.W odbiornikach radiowych, zasilanych pra¬ dem zmiennym, pojawiaja, sie czesto zaklócenia, pochodzace z sieci. Tak zwany przydzwiek sie- ciowy, wywolywany przez' te zaklócenia, mozna usunac w znany sposób np. przez elektrostatyczne ekranowanie pierwotnego uzwojenia transforma¬ tora sieciowego od uzwojenia wtórnego, dostar¬ czajacego napiecia anodowego lampom wzmacnia¬ jacym. Próbowano równiez stosowac jako ekran elektrostatyczny uzwojenie, nawiniete pomiedzy wspomnianymi uzwojeniami i przylaczone do ob¬ wodów grzejnych lamp wzmacniajacych.Stwierdzono' jednak, ze w odbiorniku z na¬ kladaniem czestotliwosci, zasilanym pradem zmiennym, wystepuja równiez inne zaklócenia, wywolywane np. przez harmoniczne czestotliwosci sieciowej, powstajace przy prostowaniu pradu zmiennego. Chodzi w- tym przypadku o harmo¬ niczne wielkiej czestotliwosci; widmo tych har¬ monicznych znajduje sie w zakresie fal dlugich: daja sie one najbardziej we znaki w granicach od 150 do 200 kc. W uzwojeniu wtórnym, dostarcza¬ jacym napiecia lampom* wzmacniajacym, wy¬ stepuja zjawiska ^rezonansu, powodujace dobitne uwydatnienie wspomnianych harmonicznych. Na¬ piecia wielkiej czestotliwosci wystepujace w tym uzwojeniu, oddzialywaja przewaznie w Sposób po¬ sredni na.obwód wejsciowy odbiornika, najprawdo¬ podobniej na skutek sprzezenia pojemnosciowe¬ go uzwojenia wtórnego z uzwojeniem pierwotnym- transformatora sieciowego oraz takiegoz sprzeze¬ nia uzwojenia pierwotnego z obwodem wejscio* wym odbiornika. Zjawiska te uwydatniaja sie zwlaszcza wówczas, gdy odbiornik i jego chassis nie sa uziemione lub tez uziemione niedostatecz¬ nie albo gdy odbornik jest zaopatrzony w an¬ tene sieciowa.Zna"ne ekranowanie elektrostatyczne uzwoje¬ nia pierwotnego i uzwojenia wtórnego, dostar¬ czajacego napiecia anodowego, obniza co praw • da znacznie poziom zaklócen, jednak jeszcze nie¬ dostatecznie. .W odbiornikach wystepuja równiez zjawiska interferencji, prawdopodobnie zwiazane z zasila¬ czem sieciowym ' i nie dajace sie w stopniu za¬ dowalajacym usunac nawet w razie bardzo sta¬ rannego wykonania wzmacniacza i obwodu drgan miejscowych. ' Wynalazek opiera sie na stwierdzeniu, ze te ostatnio wymienione harmoniczne przedostaja sie zasilacza sieciowego ze wzmacniaczem 'posred niej czestotliwosci. Jezeli uzwojenie transformato¬ ra sieciowego, dostarczajace napiecia anodowe¬ go, oraz jego uzwojenie pierwotne sa ekrano¬ wane od siebie elektrostatycznie, to harmoniczne te przedostaja sie przewazne przez pojemnosc do pbwodów grzejnych lamp wzmacniajacych i dn uzwojenia wtórnego „transformatora sieciowego, skad przedostaja sie one w dalszym ciagu do uzwojenia pierwotnego transformatora sieciowe¬ go i do obwodu wejsciowego odbiornika, w któ¬ rym wystepuja dobitnie, gdy czestotliwosc jednej 7. tych harmonicznych jest zblizona do czestotli¬ wosci sygnalu odbieranego.Ze wzgledu na pojemnosciowe przenoszenie sie harmonicznych zjawiska interferencji daja sie szczególnie odczuwac w odbiornikach, w któ¬ rych czestotliwosc posrednia jest stosunkowo du¬ za (np. równa sie 450 kc.) Wedlug wynalazku unika sie tych niedogodnosci stosujac oprócz elektro¬ statycznego ekranowania uzwojenia pierwotnego od uzwojenia wtórnego, dostajczajacego napie¬ cia anodowego, równiezxekranowanie elektrosta¬ tyczne uzwojenia pierwotnego od uzwojenia wtórnego, polaczonego z obwodami grzejnymi, lamp wzmacniajacych. • ¦. Jako ekran moze sluzyc w znany sposób folia metalowa (np. miedziana). Folia laka powinna byc jednak gruba, co utrudnia wykonanie trans¬ formatora i powoduje zwiekszenie' jego wymia¬ rów.Zgodnie z wynalazkiem lepiej jest umiescic uzwo- jejiie wtórne, sluzace do zasilania grzejnika lam¬ py prostowniczej, dostarczajacej napiecia anodo¬ wego, tak aby tworzylo ono ekran elektrostatyczny pomiedzy uzwojeniem pierwotnym a uzwojeniem wtórnym, dostarczajacym napiecia anodowego, jak równiez uzwojeniem wtórnym, polaczonym z obwo¬ dami grzejnymi lamp wzmacniajacych. Ze wzgledu t»a zaklócenia, pochodzace od harmonicznych pra¬ du sieciowego, jest rzecza korzystna uczynic mala pojemnosc miedzy uzwojeniem wtórnym, dostar¬ czajacym napiecia anodowego, a uzwojeniem pierwotnym transformatora sieciowego. W tym celu czyni sie odstep miedzy t^rni uzwojeniami mozliwie duzy, umieszczajac wszystkie uzwojenia - (moze ich byc.dwa lub wiecej), polaczone z ob¬ wodami grzejnymi, pomiedzy uzwojeniem wtór¬ nym, dostarczajacym napiecia anodowego, a uz¬ wojeniem pierwotnym transformatora sieciowego.. " Oczywiscie uzwojenia, polaczone z obwodami grzejnymi, nalezy rozmiescic tak, aby uzwojenie, polaczone z obwodem grzejnym lampy prosto¬ wniczej, ekranowalo uzwojenie pierwotne od uz¬ wojen pozostalych.W celu zmniejszenia pojemnosci wzajemnej czól uzwojen w transformatorze sieciowym o uzwojeniach walcowych wykonywa sie uzwoje¬ nie ekranujace tak; ze wystaje ono poza czola uzwojen pozostalych. Uzwojenia, polaczone z ob¬ wodami grzejnymi, posiadaja zwykle nieduza liczbe zwojów, a wiec wykazuja mniejsza szero¬ kosc niz inne uzwojenia. Jako ekran elektrosta¬ tyczny nadaje sie wówczas najlepiej cewka jed¬ nowarstwowa, której srodkowa czesc jest po¬ dlaczona z obwodem grzejnym lampy prostowni¬ czej.Na rysunku fig. 1 przedstawia uklad polaczen czesci' wielkiej czestotliwosci odbiornika z na¬ kladaniem czestotliwosci. Czesc ta zawiera ob¬ wód .antenowy 1, sprzezony indukcyjnie z wej- i sciowym filtrem pasmowym 2, obwód drgan miej¬ scowych 3, lampe przemiany 4, w której obwo¬ dzie anodowym znajduje sie pierwszy filtr"pasmo¬ wy posredniej czestotliwosci 5, lampe wzmacnia¬ jaca posredniej czestotliwosci 6 oraz drugi filtr pasmowy posredniej czestotliwosci 7, którego cbwód wyjsciowy jest polaczony z lampa dete¬ ktorowa 20. Do zasilania lamp wzmacniajacych sluzy zasilacz sieciowy o zwyklym ukladzie, za¬ wierajacy transformator sieciowy 8. Transforma¬ tor ten posiada uzwojenie pierwotne 9, uzwoje¬ nie wtórne 10, dostarczajace napiecia anodowe-- go, uzwojenie wtórne 11, polaczone' z obwoda- * mi grzejnymi lamp wzmacniajacych, oraz uzwo¬ jenie wtórne 13, dostarczajace pradu grzejnego lampie prostowniczej 12 i polaczone z filtrem lUf który sluzy do usuniecia tetnien pradiL wypro¬ stowanego. A Miedzy uzwojeniem 11, polaczonym z obwo¬ dami grzejnymi lamp wzmacniajacych, a pozo¬ stalymi czesciami uklachi dziala przy napieciach wielkiej czestotliwosci sprzezenie, pojemnosciowe, pochodzace od przewodów laczacych oraz pojem¬ nosci wewnetrznych lamp wzmacniajacych U i 6 oraz lampy prostowniczej 20,* Na fig. 1 przedsta . wiono te pojemnosci za . pomoca kondensatorów 15, 16 i 21 y polaczonych liniami przerywanymi.Przez te pojemnosci, zwlaszcza zas przez pojem¬ nosc 21, napiecie, pochodzace od harmonicznychczestotliwosci posredniej, przenosi sie do nie uziemionych zacisków uzwojenia 11* Przez po¬ jemnosc 17, zaznaczona liniami przerywanymi ; istniejaca' miedzy uzwojeniem wtórnym 11 a uzwojeniem pierwotnym 9t zaklócajace napiecia przenosza sie do uzwojenia pierwotnego V, na¬ stepnie przedostaja sie poprzez polaczenie 'po¬ jemnosciowe 18, do obwodów wejsciowych 1 i 2. odbiornika, powodujac razem z sygnalem odbie¬ ranym pojawienie sije gwizdów interferencyjnych.Jezeli odbiornik nie jest uziemiony- (co sie cze¬ sto zdarza w praktyce) lub nie jest uziemiony prawidlowo i opornosc przewodu uziemiajacego {uwidoczniona liniami przerywanymi jako opor¬ nosc 19) nie jest mala, to^ gwizdy interferencyj¬ ne daja sie szczególnie~we znaki. Te zaklócaja¬ ce drgania usuwa, sie wedlug wynalazku, ekra¬ nujac oprócz uzwojenia wtórnego 10 równiez u- 7wojenie wtórne 11 wzgledem uzwojenia pier¬ wotnego 9.Fig. 2 przedstawia w przekroju osiowym ko% pzystny przyklad wykonania transformatora sie¬ ciowego 201 w którym wymienione uzwojenia 9, 10 i 11 sa ekranowane od siebie za pomoca vl- zwojenia 13, dostarczajacego pradu grzejnego lampie prostowniczej. Uzwojenie to jest jednak ^za waskie do ekranowania, wobec czego uzupel¬ nione jest zwojami 13\ Stwierdzono, ze ze wzgledu na pojemnosc miedzy czolami cewek, korzystnie jest wykonac uzwojenie ekranujace tak, aby wystawalo poza uzwojenie ekranowane? sztywnosc przekladek izolacyjnych 21 oraz, samych uzwojen pozwala na uzyskanie tego bez pomocy srodków dodatko¬ wych. W celu uzyskania niewielkiego tylko sprzezenia miedzy uzwojeniem wtórnym a pier¬ wotnym, okazalo sie korzystne podzielic uzwo¬ jenie 11 f dostarczajace pradu grzejnego, na cze¬ sci, umieszczone w poblizu czól uzwojen. . Do ekranowania od siebie srodków cewek mozna w raz?e. potrzeby zastosowac podobnie jak przy uzwojeniu 13 cewke nieczynna w rodzaju cewki 1S\ Transformator wedlug fig. 2 powoduje znacz- P.O.Z.G./13 oddz. w B-stoku —150 zam. ne zmniejszenie wymienionych zaklócen odbiorur nie bedac drozszym i nie zajmujac wiecej miej¬ sca, niz zwykly transformator sieciowy. PL