Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania ob¬ razów i zapisu dzwieków na waskiej tasmie fil¬ mowej, to jest na tasmie o szerokosci mniejszej niz 35 mm, a zwlaszcza tasmie o szerokosci 10 mm albo niniejszej.Proponowano juz wytwarzac waskie filmy o szerokosci 16 mm przez optyczne pomniejszanie zarówno obrazów jak i zapisu dzwieków, wskutek jednak malej ostrosci obrazów na zwyczajnych emulsjach zelatynowych sposób powyzszy nie do¬ zwala na osiagniecie waskiego zapisu dobrej ja¬ kosci, tak ze nie znalazl on zastosowania.Wiadomo równiez, ze przy waskich filmach o szerokosci 16 mm unika sie w ten sposób trudnos¬ ci zwiazanych z uzyskaniem odpowiedniej jakos- pi zapisu, ze zapis dzwieku w kierunku przesu¬ wania sie waskiego filmu wykonywa sie o takiej samej albo prawie takiej samej dlugosci, jak dlu¬ gosc zapisu dzwieku na normalnej tasmie filmo¬ wej, dzieki czemu uzyskuje sie mozliwosc kon¬ taktowego kopiowania zapisu dzwtieku, przy £zym obrazki obrócone sa o 90° tak, ze wyso¬ kosc obrazów lezy poprzecznie do kierunku poru¬ szania sie tasmy. Wada tych znanych sposobów jest to, ze liniowa szybkosc przesuwu tasmy fil¬ mowej przy odtwarzaniu waskich filmów, nawet najmniejszych wymiarów, jest równie wielka, jak szybkosc przesuwu tasm zwyklych, co jest niedo¬ godne ze wzgledu na naprezenia i zuzycie tasmy.Wynalazek ma na celu wytwarzanie obrazów oraz zapisu dzwieków na tasmie filmowej o sze¬ rokosci 10 mm albo mniejszej, która daje na ekra¬ nie obrazy dostatecznie ostre i z której mozna od¬ tworzyc dzwiek to jest taki zakres czestotliwosci, przy jakim czestotliwosc co najmniej 4000 c/s jest jeszcze równie dobrze slyszalna jak przy stoso¬ waniu tasmy filmowej wiekszego formatu.Zgodnie z wynalazkiem wytwarza sie zapis dzwieków przez kopiowanie kontaktowe zapisu dzwieku o zmiennej szerokosci, nacietego mecha¬ nicznie na drugiej tasmie filmowej, przy czym ta druga tasma przesuwana" jest podczas zapisywa¬ nia dzwieku wolniej niz przy zapisywaniu dzwieku na tasmach filmowych obrazkowo - dzwiekowychó szerokosci 35 mm, obrazy zas^ uzyskuje sie jako zmniejszone odbitki obrazów wiekszych rozmia¬ rów drugiego filmu, przy czym zarówno obraz jak i zapis dzwieku otrzymuje sie za pomoca wy¬ wolania fizycznego.Pierwotny zapis dzwieku dokphuje sie na od¬ powiednim podkladzie przez mechaniczne nacie¬ cie tak, ze jakosc jego nie zalezy od ziarna jl zdolnosci, rozdzielczej, emulsji fotograficznej. Li¬ niowa szybkosc tasmy filmowej przy,zapisywaniu dzwieków moze wiec byc przy ^zachowaniu tej sa¬ mej jakosci zapisu miliejsza^niz przy zapisywa¬ niu dzwieku na. zwyklej tasmie filmowej 35 mm" Dlugosc zapisu dzwieku dostosowuje sie przy tym do pomniejszonej\dlugosci obrazka w kierun¬ ku przesuwania sie tasmy filmowej,. tak, ze linio- iwa szybkosc tasmy przy odtwarzaniu jest w po¬ równaniu do szybkosci przesuwu zwyklej tasmy filmowej znaczenie zmniejszona. Dzieki temu na¬ prezenia w dziurkach "tasmy oraz zuzycie tasmy sa tak male, ze mozna stosowac wrazliwy ma¬ terial filmowy na przyklad regenerowana celu¬ loze.Dziek^i temu, ze obrazy powstaja przez zmniej¬ szenie obrazów wiekszych, zmniejsza sie wplyw aiarna emulsji- fotograficznej a nieostrosc obra¬ zu zostaje równiez pomniejszona. Zmniejszony obraz mozna przy projekcji powiekszyc przy za¬ chowaniu takiej ostrosci, jaka byla dotychczas mozliwa tylko przy projekcji obrazów wiekszych, to jest takich, z których * wytworzono obraz zmniejszony. Zarówno obraz, jak i zapis dzwie¬ ków, kopiuje sie na przezroczysta warstwe nosna i wywoluje fizycznie. Pod okresleniem fizyczne wywolanie nalezy rozumiec taki sposób wywo¬ lania, przy którym calkowita ilosc metalu, po¬ trzebna do wytworzenia ostatecznego obrazu, nie jest zawarta w warstwie nosnej. Przy wywolywa¬ niu fizycznym, doprowadza sie wiec -z zewnatrz metal potrzebny do wywolania obrazu, dzieki czemu mozna jeszcze bardziej zwiekszyc ostrosc •i gestosc obrazu, niz to jest mozliwe przy wywo¬ lywaniu chemicznym, przy którym . obraz jest wytwarzany z soli metali . zawartych juz . «w emulsji. Zastosowanie przezroczystej warstwy nosnej ma poza tym te korzysc, ze podczas. ko¬ piowania nie nastepuje rozpraszanie swiatla ko¬ piujacego w warstwie swiatloczulej, a tym sa¬ mym nie powstaje znieksztalcanie obrazu, jak to ma miejsce przy zwyczajnych emulsjach zelaty¬ nowych.Znane jest kopiowanie obrazów na warstwe swiatloczula oraz wywolywanie obrazu sposobem fizycznym. Nie zdawano jednak sobie jasno spra¬ wy, ze obrazy kopiowane w pomniejszeniu na tas¬ me filmowa bardzo waska i wywolane fizycznie " zachowuja dostateczna ostrosc tak, ze mozna, ie wielokrotnie optycznie powiekszac.Znane jest równiez kopiowanie zapisu dzwie¬ kowego wytworzonego na poólkladz^e poruszaja¬ cym sie z szybkoscia normalnego filmu oraz na¬ stepnie wywolywanie zapisu sposobem fizycznym.Takuzyskana tasme z zapisem przesuwa sie/ przy odtwarzaniu z ta sama szybkoscia, z jaka poru¬ szal sje pierwotny podklad. Nie bylo jednak wia¬ domym, ze przy mniejszych szybkosciach stoso¬ wanych przy odtwarzaniu zapisu wykonanego na waskiej tasmie filmowej oraz mniejszych dlugos¬ ciach fal sladu dzwiekowego mozna uzyskac do¬ statecznie ostre odtworzenie dzwieku.Jakkolwiek wynalazek ma zasadniczo na celu wytwarzanie obrazów i zapis dzwieków na tasmie filmowej o szerokosci 10 mm albo mniejszej, spo¬ sób wedlug wynalazku mozna jednak zastosowac równiez do tasm filmowych nieco szerszych, np. 16 mm, prz^ utrzymaniu tej samej jakosci obra¬ zu i dzwieku, co przy stosowaniu tasm filmo¬ wych 35 mm.Do fizycznego wywolywania nadaja sie szcze¬ gólnie dobrze tasmy filmowe, których tworzywo nasycone jest powierzchownie albo calkowicie swiatloczulym zwiazkiem dwuazowym i sola rte¬ ci z dodatkiem ewentualnie soli, metalu stojacego wyzej niz rtec w szeregu napieciowym. Jako £wo- » rzywo nadaje sie na przyklad regenerowana celu¬ loza. Równiez nadaja sie do tego celu tasmy fil¬ mowe utworzone z* estrów celulozy zmydlonych na powierzchni tasmy, przy czym zmydlona po¬ wierzchnia pokryta jest materialem swiatloczu- i lym.Sposób wedlug wynalazku j.est wyjasniony blizej przy pomocy rysunku.Fig. 1 przedstawia tasme filmowa, utworzona ze zmydlonej na powierzchni acetylocelulozy, zao¬ patrzona w. -obrazki i zapis dzwieków, fig. 2 na¬ tomiast w innej podzialce — tasme filmowa z uczulonej na swiatlo, regenerowanej celulozy szerokosci okolo 9 mm.Na fig. 1 liczba 1$ oznacza tasme zwykle sto¬ sowana do zapisów dzwieków ó znormalizowanej szerokosci 16 mm. Na szerokosci tej. miesci sie zapis 16 dzwieków oraz obrazki 17. Obrazki te sa umieszczone na filmie w sposób zwykly, to jest mniejszy wymiar kazdego obrazu lezy w kierun¬ ku dlugosci filmu. Film ten zaopatrzony jest w tak zwane optyczne przerwy, to jest "znaki,, maja¬ ce okreslone polozenie wzgledem obrazów. Optycz¬ ne przerwy sluza do utrzymania prawidlowego polozenia obrazu filmowego w okienku aparatu odtwarzajacego. W przedstawionym przykladzie wykonania optyczne przerwy sa utworzone w po¬ staci czarnych linii pomiedzy obrazkami filmo- — 2 —^wymi. Tasma filmowa z powierzchniowo zmydlo- nej acetylocelulozy posiada jednak wystarczaja¬ ca mechaniczna . wytrzymalosc, tak ze mozna ja -ewentualnie zaopatrzyc w perforacje 19. Tasma filmowa tak wykonana nadaje sie do prowadze¬ nia zarwno w aparatach z uzebionym walkiem prowadniczym, jak równiez w aparatach z op-* tycznym nastawieniem obrazka filmowego w o- Irienku.Na fig. 2 przedstawiona jest tasma filmowa szerokosci okolo 9 mm, przy czym figura ta wy¬ konana jest w.innej podzialce niz fig. 1. Tasma ta utworzona jest z regenerowanej celulozy. Z tworzywa tego mozna wykonac bardzo cienka tasme filmowa o grubosci na przyklad 40 mikro¬ nów, która jednak nie jest wystarczajaco mecha¬ nicznie wytrzymala, szczególnie przy obróbce na mokro, tak ze nie mozna jej zaopatrzyc w znane perforacje do przesuwania. W tym przypadku tasma filmowa zaopatrzona jest blisko jednej Itrawedzi, w szereg kolejnych czarnych i bialych, nierównej wielkosci znaków Ib- Znaki te sa od¬ twarzane optycznie przy przesuwaniu tasmy i sluza do synchronizacji sposobem optyczno elek¬ trycznym.Obrazki Ho wymiarach okolo 6x8 mm sa umieszczone na tasmie w ten sposób, ze najwiek¬ szy ich' wymiar lezy w kierunku dlugosci tasmy filmowej. Poza tymi obrazkami znajduje sie jesz¬ cze na tasmie filmowej podwójny slad dzwieko¬ wy^^ i 13.Wyzej opisany uklad obrazków filmowych, Mórych najwiekszy wymiar lezy w kierunku.po¬ dluznej osi tasmy filmowej posiada te zalete ze w porównaniu do przypadku, w którym szeregi obrazków* rozmieszczone sa v\ Zwykly sposób, zwieksza sie potrzebna dlugosc waskiej tasmy fil¬ mowej tak, ze wyzsze czestotliwosci sa lepiej od¬ twarzane.Przy wykonaniu sposobu wedlug wynalazku pierwotny mechanicznie wytworzony zapis dzwie¬ ków, którego dlugosc i szerokosc odpowiada wy¬ miarom sladów dzwiekowych. 12 i 13, przenosi sie na tasme filmowa 10 albo bezposrednio przez ko¬ piowanie stykowe, albo tez za pomoca kopii po¬ sredniej. Poniewaz pierwotny mechaniczny za¬ pis, naciety za pomoca dluta w ksztalcie litery V o kacie rozwarcia okolo 174°, posiada ostre brzegi, na które nie ma wplywu ani ziarno ma¬ terialu fotograficznego ani jego zdolnosc roz¬ dzielcza, kopia stykowa zapisu ma ostre zarysy.Dostateczne zaczernienie powstaje przez fizycz¬ ne wywolywanie.Obrazki 11 wytwarza sie jako zmniejszone kopie obrazków o normalnych wymiarach 18 x 24 mm. Przy przekopiowywaniu przesuwa sie pier- F.O.Z.G.7:3odclz <\v F.-stoku— 15Q zam. wptna tasme filmowa prostopadle do kierunku ruchu tasipjr 10, na która sie kopiuje, tale ze wiekszy wymiar obrazka lezy w kierunku £9* dluznym tasmy i Ó. Dzieki temu oszczedza sie za¬ równo na szerokosci filmu, jak tez powieksza sie jego dlugosc, co jest korzystne ze wzgledu na'( zwiekszenie dlugosci zapisu dzwiekowego, a za¬ tem poprawienie jego jakosci.Poniewaz caly film jest wywolywany fizycz¬ nie, kontrastowosc obrazu jest bardzo duza. W celu utrzymania odpowiedniej wartosci gamma podczas kopiowania obrazków nalezy) stosowac znana siatke.Znaki 14, mozna wytwarzac w dowolny sposób, na przyklad za pomoca szablonu podczas kopio¬ wania obrazków. PL