- Wynalazek dotyczy urzadzenia do zasilania pradem zmiennym odbiornika, utworzonego z dwu czwórników, z których jeden posiada otwar¬ te, a drugi zwarte zaciski wyjsciowe. Urzadzenie to mozna szczególnie korzystnie stosowac w na¬ dajniku radiowym z antena romboidalna.Do kierunkowego promieniowania drgan moz¬ na stosowac antene romboidalna, przy czym w celu zapobiezenia powstawaniu w niej fal stoja¬ cych, zamyka sie ja oporem, równym oporowi fa¬ lowemu anteny.Wynalazek ma na celu stworzenie urzadzenia zasilajacego, przy którym unika sie oporu zamy¬ kajacego. Zastosowano przy tym, zamiast poje¬ dynczej anteny romboidalnej, znany juz zespól antenowy z dwóch anten romboidalnych: jednej otwartej a drugiej zwartej.Wedlug wynalazku do zasilania anten rom¬ boidalnych stosuje sie mostek,zawierajacy w kaz¬ dej galezi czwórnik odwracajacy opornosc, przy czym przesuniecie fazy, wystepujace pomiedzy pradem wyjsciowym i napieciem wejsciowym jednego z czwórników, jest przeciwne do przesu¬ niecia fazy w pozostalych czwórnikach. Anteny romboidalne sa przy tym przylaczone do dwu lec¬ zacych naprzeciw siebie wierzcholków mostku, a . do pozostalych wierzcholków doprowadza sie na¬ piecia róznej wielkosci, pobrane ze zródla zasi¬ lajacego. ' Urzadzenie wedlug wynalazku mozna zastoso¬ wac nie tylko do zasilania w wyzej podany spo¬ sób dwu anten romboidalnych, leca ogólnie do zasilania odbiorników, utworzonych przez dwa czwórniki, z których jeden jest otwarty, a drugi o zwartych zaciskach wyjsciowych.Urzadzenie wedlug wynalazku jest równo¬ wartosciowe urzadzeniu, w którym odbiornik, u- tworzony przez dwa czwórniki, jest przylaczony bezposrednio do zacisków zasilajacych.Jako odwracajace opornosc czwórniki mostku najlepiej zastosowac nastrojone na odpowiednia dlugosc fali czlony typu Pi, dzieki czemu w punk¬ tach zasilania mostku wystepuje dla dlugosci fa¬ li, na której urzadzenie pracuje, opór czysto nomowy, poza tym zas sam mostek mozna zbudo¬ wac z niewielkiej liczby czesci.Na fig. 1- rysunku przedstawiono przyklad •wykonania urzadzenia wedlug wynalazku wraz z odbiornikiem, utworzonym przez dwie anteny romboidalne, a na fig. 2 i 3 — uklady zastepcze anten romboidalnych, sluzace do wyjasnienia dzialania urzadzenia wedlug wynalazku.Na fig. 1 zasilany odbiornik sklada sie z dwu anten romboidalnych 1 i 2, z których jedna jest otwarta, a druga zwarta. Anteny sa zasilane z nadajnika 3 poprzez mostek 4, którego galezie stanowia czwórniki odwracajace opornosci 5, 6, ^ 7, 8, zbudowane jako symetryczne czlony typu Pi, nastrojone na fale robocza, Opornosci wzdluz¬ ne i poprzeczne tych czwórników sa przeciwnych znaków i posiadaja wartosci, przedstawione na rysunku. Opornosci wzdluzne czwórników 5, 6 i 7 sa indukcyjne, podczas gdy opornosc wzdluzna czwórnika 8 jest pojemnosciowa, tak ze przesu¬ niecie fazowe pomiedzy pradem wyjsciowym i napieciem wejsciowym w pierwszych cziwórni- . kach jest przeciwne do odpowiedniego przesunie¬ cia fazowego ostatniego czwórnika.Anteny romboidalne 1 i 2 sa przylaczone do lezacych naprzeciw siebie wierzcholków mostku, podczas gdy pozostale wierzcholki sa sprzezone przewodami 9, 10 (które w rzeczywistosci sa jed¬ nakowej dlugosci) w ten sposób z obwodem wyj¬ sciowym nadajnika 5, ze wystepuja w nich na¬ piecia o róznych amplitudach. Pomiedzy obu na¬ pieciami zasilajacymi nalezy utrzymywac rózni¬ ce faz, odpowiadajaca wymiarom anten romboi¬ dalnych.Dzialanie urzadzenia, przedstawionego na fig. 1, wyjasniaja blizej fig. 2 i 3. Nizej dla od¬ róznienia róznych pradów i napiec w oznacze¬ niach pierwsza cyfra indeksu oznacza antene romboidalna pierwsza albo druga, podczas gdy druga cyfra podaje czy chodzi o prad- lub napie¬ cie fali biegnacej (indeks 1), czy tez fali odbitej (indeks 2). • - Gdy zamiast prostej anteny-romboidalnej, w której wystepuja fale biegnace, stosuje sie dwie anteny romboidalne, otwarta i zwarta, nalezy je w ten sposób wzbudzac, by wystepowaly w nich fale stojace, przesuniete wzgledem siebie o 90°.Mozna sobie wyobrazic' fale stojaca w kazdej z anten jako rozlozona na dwie przeciwnie skiero¬ wane fale biegnace, jak oznaczono na fig. 2 lite¬ rami /u, 7i2 oraz 7m, 122. W otwartej antenie rom¬ boidalnej 1 wystepuje fala biegnaca na" prawo, wywolana napieciem Vii i pradem /u, przy czym na koncu otwartym wystepuje napiecie Vii i prad I\i. Poza tym wystepuje^fala biegnaca na lewo, wywolana odbiciem napiecia Vi2 i pradu 7\a, wskutek czego na koncu zasilajacym wystepuje napiecie Vi2 i prad I12. Prady na otwartym kon¬ cu sa przy tym równe, lecz o fazach przeciwnych, ^ tak ze Ai = — 7'ia, odpowiednie zas napiecia sa tez równe, lecz o. fazach zgodnych, a wiec • Vii = VM.Poza tym, jezeli R oznacza opór falowy ante¬ ny romboidalnej, to Vn = RIu / . (1) oraz Vaa = —RI12. _ (2) W ten sposób wyznaczony przez opór falowy stosunek i wzajemne przesuniecia faz odpowied¬ nich napiec i pradów sa wazne dla calej dlugosci anteny romboidalnej. Wskutek tlumienia Vir- vtl=~\'ia v12.Pomiedzy napieciami Vn i Vaa wystepuje zalezne od dlugosci anteny przesuniecie fazowe. Na fig. 2 przedstawione sa napiecia i prady wektorami.W analogiczny sposób wystepuja w antenie romboidalnej 2 fala biegnaca na prawo Im, oraz fala biegnaca w kierunku przeciwnym 722, wy¬ wolane napieciem Vn. Napiecia V2i i y'22, wyste¬ pujace na koncu, sa znowu sobie równe, jednak maja przeciwne fazy, a odpowiadajace im prady maja równe wielkosci i jednakowe fazy.Jezeli opór falowy anteny romboidalnej 2 wy¬ nosi równiez R, to: ¦"y.i = RF2i ' <5 a poza tym v2i V21 = — ^'22 } V22 Poszczególne wektory tych napiac i pradów sa podane na rysunku podobnie, jak dla anteny rom¬ boidalnej 1.Jezeli napiecia Vn i "F22 sa sobie równe i ma¬ ja te same fazy, to Vfla'i'V22 musza miec fazy przeciwne, tak ie Vii = Vai • ¦ (5) - i - Vi2 =—V22 (6) Wzdluz anteny wystepuja w odpowiednich punk¬ tach- prady 7n oraz 7ai wspólfazowe, a prady 7aa i 722 z fazami przeciwnymi, co powoduje, ze przy nakladaniu sie dzialan obu anten romboidal¬ nych fale biegnace na lewo znosza sie, a dziala¬ ja jedynie fale biegnace na prawo, co wlasnie jest potrzebne.Wyzej opisany rozklad pradów i napiec wte¬ dy powstaje, gdy.do konców zasilajacych dopro¬ wadza sie prady albo napiecia z odpowiednimi amplitudami i fazami.W przypadku, gdy dla odwracajacych opor¬ nosc czwórników 5, 6, 8 (fig. 1) przy czestotli¬ wosci roboczej cu ma miejsce to L = * l = R o , O) C — 2to pomiedzy napieciem wejsciowym Vi i pradem wejsciowym h oraz pomiedzy napieciem wyjscio¬ wym Vu i pradem wyjsciowym /u zachodzi w czwórnikach 5, 6 i 7 nastepujacy zwiazek V, = j.R J oraz V 1 o. u m w =-i\ Iz (7) podczas gdy dla czwórnika 8 Uwzgledniajac powyzsze, mozna dla mostku wedlug fig. 1 narysowac uklad zastepczy, przed¬ stawiony na fig. 3.-Jezeli napiecia, wystepujace w wierzcholkach zasilajacych a, b mostku, wyno¬ sza Va i Vb,*to ;jB r = j R J o II J o 21 vb = JR„ 'l2='+J "o l22 '(9) (10) Prad w punkcie zasilania a zawiera cztei-y skladowe lan, lal2. Ia21 oraz 1^, które odpo¬ wiadaja vljf v^, \'21, v Wedlug wzoru (7) y all = J 11 R^ 22' Jal2 = j '21. 12. o V a21 1 = i 22 *a22 J u Poniewaz zgodnie z równaniem (6) V2=—^22- ,0 '.12 + '»J2 = °' a wystepujacy w wierzcholku a prad wypadkowy Jall + la2l = J_ R^ ^Vll + V2t' albo zgodnie z równaniem (5): fall'+ Ta21 = 2 = J— V 2 R 11 o Poniewaz z (1) i (9) wynika, ze v —5- a , (U) (12) to po podstawieniu Vn z (11) ostateczny prad w a wynosi: I + I - 2^- (i5) all T !a21 ~ . R 2 o jest wiec wspólfazowy z Va.Prad w punkcie b zawiera równiez cztery skladowe [i ,i. I u<2* ^b21' ' h22 opowiadajace V .V , V .V 11 Y 12* 21' 22* Zgodnie z równaniami (7) i (8) Jbll JR 11 'b!2 = -J Ab21 + J 21 R b22 = +J 12 22 Poniewaz wedlug równania (5) 11 = V, 1 bil +Ib21 a ostateczny prad w b to 0, Jbi2 "^ 'b22^H~ ( V12 + Y22)s o lub zgodnie z równaniem (6) V 'bl2 1 b22 (U) (15) Z równan (4) i (10) wynika, ze T„ = - JL. V, Jezeli wartosc te podstawic w równaniu (14) u- zyskuje sie: Jbl2 ^Jb22 — 2. _ b_. _ Ostateczny prad wierzcholka 6 posiada wiec faze przeciwna^ niz napiecie, co oznacza, ze energia z punktu b plynie do nadajnika 3.Energia W, stracona pomiedzy punktami za¬ silajacymi a i b mostku, wynosi, jak to wynika z (13) i (16) W 2. —- - (V 2 — V. 2 ).H 2 * b ' o Przez kazda antene romboidalna promienio¬ wana jest, jak to mozna wyprowadzic z wzorów (1), (2), (3) i (4) w polaczeniu z wzorami (12) i (15), polowa calkowitej mocy, co wlasnie jest pozadane.Wyzej zalozono, ze pomiedzy napieciami Va i Vb na wierzcholkach zasilajacych mostku pa¬ nuje prawidlowe przesuniecie faz. Azeby to pra¬ widlowe przesuniecie faz mozna b*ylo dokladnie dobrac, mozna faze jednego napiecia zasilajace¬ go regulowac w znany sposób. Nalezy przy tym uwzglednic, ze stosunek amplitud napiec Ta i Vb zalezy jedynie od tlumienia, tak ze przy na¬ stawianiu fazy amplitudy Va i * Vb nie zmienia¬ ja sie. W zwiazku z tym, mozna pobierac napie¬ cie zasilajace o regulowanej fazie z pola obroto¬ wego albo tez mozna na przyklad dlugosc prze¬ wodu zasilajacego wykonac jako nastawna, przy — 3 —czym w miare potrzeby mozna zastosowac od¬ dzielne urzadzenie do regulacji amplitudy napie¬ cia zasilajacego Vb. Dlugosc przewodów zasila¬ jacych 9 i'10 najlepiej jest obrac taka, by napie¬ cia, wystepujace na koncach zasilajacych tych prze¬ wodów, byly wspólfazowe albo mialy fazy prze¬ ciwne. Przewody moga byc w tym przypadku bezposrednio polaczone z obwodem wyjsciowym nadajnika 3.Szczególna zaleta takiego urzadzenia jest to, ze przez prosta zamiane konców zasilania jednej z anten romboidalnych 1 albo 2 mozna zmienic glówny kierunek promieniowania anteny. Rzut nowego kierunku promieniowania na plaszczyz¬ nie jednej z anten, uzyskanego po zmianie biegu¬ nów, jest przeciwny do pierwotnego kierunku.Wreszcie nalezy zauwazyc, ze przy zmianie dlugosci fali czwórniki nalezy oczywiscie na¬ stroic na nowa fale i ze nalezy równiez zmienic przesuniecie fazy pomiedzy napieciami zasilaja¬ cymi. Prawidlowe przesuniecie fazy pomiedzy napieciami zasilajacymi mozna stwierdzic za po¬ moca urzadzenia, sluzacego do stwierdzenia ilos¬ ci promieniowanej energii, która w tym przy¬ padku jest bardzo wielka. PL