Przelaczenie zaczepów transformatora regula¬ cyjnego po stronie wysokiego napiecia bez przer¬ wy ruchu odbywa sie zwykle za pomoca wybie¬ raków, przelaczników i oporników.Fig. 1 i 2 uwidaczniaja dwa najczesciej uzy¬ wane schematy polaczen, przy czym fig. 1 przed¬ stawia schemat polaczen z oporem indukcyjnym, fig. 2 — z oporem czysto omowym. W obu sche¬ matach uwidoczniono uzwojenie 1 z zaczepami, wybieraki napiecia 2, przelaczniki 3 oraz opor¬ niki U.Przebieg wlaczania dla obu schematów jest znany. Wlasciwe przelaczanie jest wykonywane w obu przypadkach za pomoca przelaczników.Zadanie wybieraków polega na tym, aby przy¬ gotowac prawidlowe przelaczenie, to jest aby prawidlowo wybrac zaczepy.Azeby obnizyc koszty urzadzenia do przela¬ czania mniejszych transformatorów o niskim na¬ cieciu ruchowym, opuszcza sie wybieraki i sto¬ suje sie konstrukcje podobna do uzywanej w la¬ downicach akumulatorów elektrycznych. Na fig. 3 i 4 uwidoczniono schematycznie takie urzadze¬ nia z zastosowaniem 'oporu indukcyjnego i omo¬ wego, wraz z uzwojeniami 1 z zaczepami, prze¬ lacznikami 2 i opornikami.Konstrukcja taka nie nadaje sie do transfor¬ matorów regulacyjnych wielkiej mocy i bardzo wysokich napiec. Trudnosc tkwi w rozmieszcze¬ niu licznych doprowadzen, bedacych pod wyso¬ kim napieciem i pradem o duzym, natezeniu, do przelacznika, który w przeciwienstwie do ukladu wybieraków musi sie znajdowac zewnatrz skrzynki transformatora; np. dla 20 stopni na¬ piecia potrzeba 60 doprowadzen do zaczepów.Poza tym przy tym wykonaniu szybciej nad¬ palaja sie wszystkie nieruchome i ruchome kon¬ takty przelacznika i wskutek tego musza byc czesciej sprawdzane i wymieniane. Przy wielkiej liczbie zaczepów inna trudnosc stanowi koniecz¬ nosc stosowania duzej srednicy kolowego roz¬ mieszczenia kontaktów, ze wzgledu na potrzebneprzy wysokim napieciu odleglosci miedzy konta¬ ktami. N Przez .zastosowanie ukladu wedlug wynalazku niektóre trudnosci zostaja zmniejszone tak, ze przelaczanie zaczepów transformatora regulacyj¬ nego bardzo wysokiego napiecia i wielkiej mocy moze byc dokonywane za pomoca latwiejszych do skonstruowania dwóch grup przyrzadów: prze¬ laczników i oporników.Zestawienie transformatora regulacyjnego we¬ dlug wynalazku jest widoczne na fig. 5. Wszy¬ stkie doprowadzenia V zaczepów jednej fazy przechodza przez jeden wspólny przepust 6 w skrzynce 5 przelacznika, który jest oddzielony od skrzynki transformatora szczelnie na olej. W. skrzynce przelacznika znajduja sie polaczenia z odpowiednimi zaciskami przelacznika. Przelaczni¬ ki 2 poszczególnych faz sa ze soba sprzegniete za pomoca izolowanego walu, posiadaja wspólny naped, umozliwiajacy szybkie wlaczanie i uru¬ chamianie za pomoca silnika. Tworzenie sie is¬ kier i nadpalanie kontaktów jest zasadniczo mo¬ cno ograniczone w nowym wykonaniu przelaczni¬ ka. Osiaga sie to przez sztuczne chlodzenie po-* wierzchni kontaktowych i przez szybkie odpro¬ wadzanie zjonizowanych czasteczek przez dopro¬ wadzanie nowego oleju pomiedzy te, oddzielaja¬ ce sie od' siebie powierzchnie kontaktowe.Doprowadzanie swiezego czynnika izolacyj¬ nego w droge luku swietlnego jest; juz znane .z budowy wylaczników olejowych. Przy przelaczni¬ kach regulacyjnych transformatorów jest ono zastosowane po raz pierwszy. ' Opryskiwanie kontaktów olejem ma tu inny cel, niz przy wylacznikach wielkiej mocy. Przy wylacznikach wielkiej mocy uzywa sie wstrzy¬ kiwania glównie po' to, azeby skrócic czas trwa¬ nia elektrycznego luku np. z 10 okresów na 2 okresy, azeby ograniczyc nastepstwa zwarcia w sieci i azeby umozliwic szybkie samoczynne wlaczanie.Przelacznik transformatora regulacyjnego wla -, cza nizsze moce, ale czyni to wielokrotnie co»- dziennie. Zmniejszenie nadpalania kontaktów zwieksza bezpieczenstwo ruchu. Opryskiwanie kontaktów sluzy wiec glównie do zmniejszenia nadpalania kontaktów.Na fig. 6 widoczny jest sposób doprowadza¬ nia oleju do kontaktów. Na wydrazonym wale 7 przelacznika osadzone sa dwa; izolowane ramiona 8 z ruchomymi kontaktami 19. Przez oba ramio¬ na przechodza kanaly 10, które prowadza z wne¬ trza rurowego walu a koncza sie wylotami, znaj¬ dujacymi sie; miedzy kontaktami. Pompa' 1U np. tlokowa, tloczy olej do wnetrza wspomnianego walu, jak to uwidoczniono na fig. 7. Ta pompa 1U ma swój wlasny naped sprezynowy. Silnik u- izadz*enia regulacyjnego napina sprezyne 15, por- niewaz jednak silnik ten napina takze sprezyne 17 przelacznika, musi ich przelaczenie do walu glównego byc tak skonstruowane, azeby najwyz¬ sze momenty obu sprezyn nie obciazaly równo¬ czesnie glównego napedu. Naped przelacznika jest nastawiony tak, ze przelacznik pracuje z pewnym okreslonym opóznieniem w stosunku do ~" pompy, tak aby przelaczanie odbywalo sie rze¬ czywiscie pod strumieniem wstrzykiwanego oleju * Jedno z rozwiazan konstrukcyjnych przedsta¬ wia fig. 7, na której widac kolo napedowe 11 silnika i czesc napedowa 13 pompy, Czop umie¬ szczony na wale luzno osadzonego kola zebate¬ go. 12 przesuwa trwale z walem polaczony zaczep sprezyny 17, az do polozenia niestalego, w któ¬ rym wal zostaje niezwlocznie doprowadzony w jego poprzednie polozenie za pomoca napietych sprezyn. ' Na izolowanej plycie przelacznika znajduja sie kolisto ulozone nieruchome kontakty 18, na których (fig. 8, 9, 10) poruszaja sie dwa rucho¬ me kontakty 19, polaczone poprzez opór U* Kon¬ takty sa umieszczone po obu stronach plyty w celu zmniejszania wymiarów przelacznika, przez to bowiem zmniejsza sie odleglosc ruchomych kontaktów tudziez srednica drogi kontaktów ru¬ chomych o okolo 20%, a czas trwania przejscia kontaktów z jednego polozenia w drugie i obcia¬ zenia oporu skraca sie o okolo 50%.Fig. 8 — 10 uwidaczniaja zalety umieszczenia kontaktów po obu stronach plyty. Jezeli kontak¬ ty znajduja sie tylko na jednej stronie plyty (fig. 8), to odstep miedzy sasiednimi nieruchomy¬ mi kontaktami musi wynosic dwie odleglosci przebicia i dwie szerokosci ruchomych konta¬ któw. W ukladach zas uwidocznionych na fig. 9 i 10, na Których kontakty sa umieszczone po obu Stronach plyty odstep kontaktów nieruchomych jest mniejszy o szerokosc ruchomego kontaktu, bo wynosi podwójna odleglosc przebicia i jedna szerokosc ruchomych kontaktów. ft Na fig. 9 i 10 nieruchome kontakty sa ozna¬ czone liczba 18, ruchome kontakty — 19 i opory — U. Polozenie przejsciowe ruchomych konta¬ któw, w którym czesc uzwojenia jest zwarta przez opór, oznaczono liniami kreskowanymi. PL