PL33847B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 27 marca 1943 r. dla zastrz. 1 — 10; 13 maja 1943 r. dla zastrz. 11 — 16; 21 pazdziernika 1943 r. dla zastrz. 17 — 23; 9 listopada 1943 r. dla zastrz. 24 — 28 (Niderlandy) Wynalazek dotyczy mieszacza, nadajacego sie w szczególnosci do zastosowania przy falach krótkich, w którym drgania odbierane sa dopro¬ wadzane przeciwsobnie, a drgania miejscowe z ta sama faza — do elektrod wejsciowych dwu zespolów wyladowczych. Taki sposób odbioru po¬ siada przy przenoszeniu bardzo wielkich czesto¬ tliwosci te korzysc, ze osiaga sie male tlumienie wejsciowe i lepszy stosunek sygnalu do szumów.Tego rodzaju uklad polaczen posiada jednak te wade, ze opór wejsciowy mieszacza posiada, szczególnie przy odbiorze fal ultrakrótkich, mala wartosc, przez co napiecie o czestotliwosci drgan miejscowych na elektrodach wejsciowych jest zbyt niskie. Azeby do elektrod wejsciowych ze¬ spolów mieszajacych doprowadzic mozliwie- wy¬ sokie napiecie tej czestotliwosci, wedlug wyna¬ lazku obwód wspólfazowy, utworzony z równo¬ legle po dwie polaczonych zawad obu polówek obwodów przeciwsobnych, równolegle polaczonych zawad wejsciowych obu obwodów wyladowczych wraz z zawadami wspólnymi dla obwodów wej¬ sciowych obu zespolów, jest nastrojony na cze¬ stotliwosc drgan miejscowych. W danym przy¬ padku nalezy pod okresleniem „obwód przeciw- sobny" rozumiec cala zawade znajdujaca sie po¬ miedzy dwiema niepolaczonymi z soba bezposred¬ nio elektrodami wejsciowymi zespolów wyladow¬ czych, w których plyna prady o czestotliwosci odbieranych drgan, a okreslenie „obwód wejscio¬ wy* zespolu wyladowczego" obejmuje wszystkie zawady pomiedzy elektrodami wejsciowymi je¬ dnego zespolu wyladowczego, w którym plyna prady o czestotliwosci drgan miejscowych.Opisane sposoby, tj. nastrajanie wspomniane¬ go obwodu na czestotliwosc drgan miejscowych, nie pozwala jednak na osiagniecie calkowite w kazdych warunkach zamierzonego skutku, a to dlatego, ze wspomniany obwód jest czesto zbyt silnie tlumiony. Tlumienie to nalezy przypisacw tych przypadkach, w których zespól wyladow¬ czy zawiera co najmniej katode, elektrode wej- . sciowa i elektrode wyjsciowa, temu, ze poza tlu¬ mieniem wejsciowym zespolu mieszajacego dzia¬ la równiez i ujemne sprzezenie zwrotne powodo¬ wane obciazeniem anody, które jest z reguly po¬ jemnosciowe. Dzialanie mieszacza mozna wiec znacznie poprawic przez zastosowanie dla drgan miejscowych dodatniego sprzezenia zwrotnego przez co uzyskuje sie odtlumienie obwodu jedno¬ fazowego.Szczególnie korzystna postac wynalazku uzy¬ skuje sie gdy dodatnie sprzezenie zwrotne obie¬ rze sie tak silne, by drgania miejscowe byly wy¬ twarzane w samym obwodzie jednofazowym. W tym przypadku mozna sie obejsc bez oddzielnego miejscowego oscylatora, przez co znacznie upra¬ szcza sie mieszacz.\ Wspólna dla obwodów wejsciowych zawade, tj. zawade przy pomocy której obwód jednofa¬ zowy jest nastrajany jedynie na czestotliwosc drgan miejscowych, umieszcza sie zazwyczaj po¬ miedzy srodkiem obwodu przeciwsobnego i zie¬ mia lub pomiedzy polaczonymi ze soba katoda¬ mi zespolów wyladowczych i ziemia. Wskutek tego mozna w najkorzystniejszym przypadku u- ziemic tylko jeden z obu wspomnianych punktów (srodek obwodu przeciwsobnego albo tez punkt polaczenia katod zespolów wyladowczych). Przy pewnym zas szczególnym sposobie wykonania, przy którym wspólne dla obwodów wejsciowych zawady sa rozdzielone miejscem przylaczenia an¬ teny do obwodu przeciwsobnego, nie mozna uzie¬ mic zadnego z tych punktów.Wedlug wynalazku, w celu umozliwienia uzie¬ mienia punktu laczacego katode, ogólnie biorac, \punktu laczacego dwie odpowiednie elektrody zejsciowe ukladów wyladowczych i srodki obwo¬ dów przeciwsobnych, jednofazowy obwód jest nastrojony na czestotliwosc miejscowych drgan * za pomoca ustroju biernego, wlaczonego z jednej Strony pomiedzy srodek obwodu przeciwsobnego lub punkt polaczenia dwu odpowiednich elektrod wejsciowych zespolów wyladowczych i srodek ob-^ wodu przeciwsobnego a z drugiej strony miedzy punkt przylaczenia anteny lub pozostale elektro¬ dy i punkt przylaczenia anteny. * Pozwala to na polaczenie tego punktu albo tez srodka obwodu przeciwsobnego, albo nawet obu punktów, z punktem o stalym potencjale (zie¬ mia), przy czym mozna poza tym dopasowac an¬ tene do zespolów wyladowczych lub przylaczyc antene w miejscu najmniejszego napiecia drgan miejscowych i dopasowac antene , do zespolów wyladowczych.Uziemianie wspomnianych punktów albo jed¬ nego z nich daje rózne korzysci. Jezeli na przyk¬ lad obie katody zespolów wyladowczych sa pola¬ czone z ziemia, to do obu zespolów mozna bez zad¬ nych trudnosci albo skomplikowania aparatury doprowadzic staly prad katodowy i prad grzej¬ ny. Jezeli siatki sterujace obu zespolów wyladow¬ czych sa polaczone ze soba, a srodek umieszczone¬ go pomiedzy katodami obwodu* przeciwsobnego jest przylaczony do ziemi, to oba te prady mozna równiez doprowadzic w prosty sposób. Jezeli przez zastosowanie dodatniego sprzezenia zwrot¬ nego dla jednofazowego obwodu miejscowe drga¬ nia sa wytwarzane w samym mieszaczu, a para polaczonych ze soba elektrod wejsciowych jest uziemiona, to przy odbiorze fal krótkich mozna ustabilizowac uklad za pomoca obwodu garnko¬ wego. Jezeli srodek obwodu przeciwsobnego jest uziemiony, to odebrane przez antene sygnaly cze¬ stotliwosci posredniej nie moga powodowac zad¬ nych albo prawie ze zadnych zaklócen.Najlepiej wykonac wpierw calkowity ustrój bierny i nastepnie dopiero nastrajac obwód prze- ciwsobny na czestotliwosc odbieranych drgan. W niektórych przypadkach jednak nalezy wpierw nastroic obwód, przeciwsobny na czestotliwosc od¬ bieranych drgan, a pózniej dopiero przylaczyc za¬ wady, przy pomocy których jednofazowy obwód nastrajany jest na czestotliwosc drgan miejsco¬ wych. Wskutek przylaczenia tych zawad nastro¬ jenie obwodu przeciwsobnego na ogól zmienia sie.Przy odpowiednim doborze ,tych zawad mozna jednak zmiany te ograniczyc do minimum.Korzystnie jest zastosowac jeden albo wie¬ cej ustrojów gwiazdowych, których galezie o za¬ ciskach wejsciowych, nie polaczonych ze soba lub nie polaczonych z miejscem przylaczenia an¬ teny, jedne sa indukcyjne, a inne pojemnoscio¬ we.W szczególnym przypadku, w którym odbie¬ rane drgania sa doprowadzane do zespolu wy¬ ladowczego za pomoca drutów Lechera, a obwód przeciwsobny jest nastrojony na czestotliwosc odbieranych drgan, mozna pomiedzy nie polaczo¬ ne ze soba elektrody wejsciowe wlaczyc taka za¬ wade, zeby uzyska6 jak najlepsze dopasowanie anteny do zespolów wyladowczych.Mozna równiej w kazda czesc obwodu prze¬ ciwsobnego wstawic pomiedzy punkty przylacze¬ nia anteny a zespoly wyladowcze (najlepiej w poblizu punktów przylaczen) cewki indukcyjne, sprzezone ze soba magnetycznie.W wielu przypadkach pozadane jest uprzed¬ nie wzmocnienie odbieranych drgan, co najlepiej dokonac we wzmacniaczu przectwsobnym. Stwa¬ rza to jednak te trudnosc, ze zawada wyjscio¬ wa wzmacniacza przeciwsobnego, która przez. — 2 —sprzezenie tego. wzmacniacza z obwodem prze- ciwsobnym wchodzi w sklad jednofazowego ob¬ wodu nie jest wyraznie wyzjnaczjona, a pomie¬ dzy innymi zalezna jest równiez od dlugosci prze¬ wodów, prowadzacych do katod, siatek ekrano¬ wych itd. przeciwsobnych lamp wzmacniajacych.Wejscie tej zawady w sklad jednofazowego ob¬ wodu jest równiez i z tego powodu niepozadane, ze jednofazowe sprzezenie obwodu anodowego i obwodu siatki sterujacej wzmacniacza (a wiec równiez jednofazowe dzialanie zwrotne) jest znacznie silniejsze niz odpowiednie sprz^enie i dzialanie zwrotne drgan przeciwsobnyeh.Wedlug wynalazku mozna tych trudnosci uni¬ knac przez przylaczenie wzmacniacza przeciw- sobnego do obwodu przeciwsobnego w ten spo¬ sób, by wzmacniacz Jen nie wywieral zadnego wplywu albo wywieral bardzo maly wplyw na nastrojenie obwodu jednofazowego!.Celowe jest przylaczenie wzmacniacza prze¬ ciwsobnego do tych punktów obwodu przeciwsob¬ nego, w których napiecie drgan miejscowych jest' najmniejsze. W tym przypadku naciecie o cze¬ stotliwosci drgan iniejscowych na anodzie wzma¬ cniacza jest tak male, ze zawada wyjsciowa wzmacniacza nie moze wywrzec zadnego wplywu na nastrojenie jednofazowego obwodu.Pozadane dzialanie mozna równiez przez to osiagnac, ze pomiedzy obie polówki obwodu prze¬ ciwsobnego i srodek wzmacniacza przeciwsobne¬ go wlacza sie ustrój bierny, przynalezny do ob¬ wodu jednofazowego, posiadajacy maly opór dla czestotliwosci drgan miejscowych.Poniewaz ustrój ten jest równolegly do za¬ wady wejsciowej wzmacniacza, wplyw jego na nastrojenie obwodu jednofazowego maleje do ze¬ ra albo, prawie do zera. W niektórych przypad¬ kach wspomniany ustrój i wzmacniacz przeciw- sobny moga byc przylaczone do tych samych pun¬ któw obwodu przeciwsobnego.Zastosowanie wyzej opisanego ustroju bier¬ nego jest szczególnie wazne, gdy wzmacniacz przeciwsobny lezy w obwodzie przeciwsobnym.Jest to wtedy gdy kazdy z zacisków wyjsciowych wzmacniacza przeciwsobnego jest polaczony po¬ przez indukcyjnosc z jedna elektroda wejsciowa zespolów wyladowczych, przy czym indukcyjnoa- ci te wraz z zawadami wyjsciowymi wzmacnia¬ cza przeciwsobnego, zawadami wejsciowymi ze- ? spolu wyladowczego oraz ustrojem biernym sa nastrojone na czestotliwosc odbieranych drgan.Celowe jest przylaczenie ustroju biernego do tych punktów indukcyjnych, w których panuje minimum napiecia o czestotliwosci odbieranych drgan.• W jednej *l odmian wykonania ustrój bierny moze skladac sie z dwu szeregowo polaczonych indukcyjnosci, znajdujacych sie pomiedzy obu po¬ lówkami obwodu przeciwsobnego, których punkt polaczenia jest polaczony poprzez kondensator z srodkiem wzmacniacza przeciwsobnego, przy czym szeregowe polaczenie kondensatora z dwie¬ ma równoleglymi indukcyjnosciami jest nastro¬ jone na czestotliwosc miejscowych drgan. Mozna jednak równiez zastapic indukcyjnosc kondensa¬ torem, a kondensator indukcyjnoscia. Pierwszy z tych ustrojów jest jednak latwiejszy do zbudo¬ wania. Zawada ustroju biernego dla pradów o czestotliwosci drgan odbieranych powinna byc tak wielka, by przez zastosowanie go nastrojenie obwodu przeciwsobnego nie zmienilo sie wcale al¬ bo zmienilo sie tylko bardzo nieznacznie.Na rysunku przedstawiono kilka przykladów wykonania wynalazku.Na fig. 1 przedstawiono mieszacz, stanowia¬ cy czesc krótkofalowego odbiornika superhetero- dynowego, w którym miejscowe drgania sa do¬ prowadzane do zespolów mieszajacych V i 2" wspólfazowo, a odebrane drgania poprzez strojone druty Lechera — przeciwsóbne. Drgania odebra¬ ne przez dipolowa antene 2', 2" sa doprowadzane do dwu drutów 3\ 3", które przy pomocy mostku zwierajacego U sa nastrojone na odbierane drga¬ nia wielkiej czestotliwosci. Antena'2¦, 2" jest przylaczona w ten sposób do drutów Lechera 3\ 3", zeby byla jak najlepiej dopasowana do mie- szacza. Przez okreslenie „jak najlepsze dopaso¬ wanie" nalezy rozumiec takie dopasowanie, przy którym osiaga sie albo najwiekszy stosunek sy¬ gnalu do szumu, albo najwieksze wzmocnienie.Druty 3\ 3" sa polaczone z anodami zespolów mieszajacych 1\ l'\ stanowiacych dwie umiesz¬ czone w jednej bance diody. Katody obu diod mie¬ szajacych sa polaczone ze soba, a ich punkt pola¬ czenia jest uziemiony poprzez zródlo drgan O, w którym wytwarzane sa drgania miejscowe.Odebrane drgania doprowadza sie wiec poprzez druty Lechera przeciwsobnie, a miejscowe drga¬ nia wspólfazowo.1 Jak juz wyzej wspomniano, w praktyce jest bardzo trudno otrzymac przy tym ukladzie do¬ statecznie duze napiecie czestotliwosci drgan miejscowych.Wedlug wynalazku trudnosc ta zostaje w ten sposób usunieta, ze obwód jednofazowy, w da¬ nym przypadku utworzony /przez równolegle po¬ laczone zawady wejsciowe obu zespolów elektrod (przedstawione na rysunku jako pojemnosci 5\ 5") równolegle polaczone zawady obu polówek obwodu przeciwsobnego (w danym przypadku druty S\ 3") wraz z zawada wspólna dla obwo- — 3 —dów wejsciowych obu zespolów (w danym przy¬ padku zawady drutów 3\ 3" w stosunku do zie¬ mi), jest nastrojony na czestotliwosc drgan miej¬ scowych.Na fig. 2 przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, w którym takie strojenie mozna lat¬ wo przeprowadzic. W tym celu druty Lechera S\ 3" sa przedluzone o odcinki 6\ 6", a, konce; ich sa polaczone mostkiem zwierajacym. Prze¬ dluzenie, które mozna dobrac przez odpowiednie , nastawienia mostku zwierajacego 7, jest przy tym takie, ze obwód jednofazowy jest nastrojony na drgania miejscowe. Wskutek tego w obwo¬ dzie, utworzonym przez miejscowy oscylator 0, równolegle polaczone zawady wejsciowe 5* i 5", równolegle polaczone druty Lechera 3\ 3" i 6\ 6" oraz zawady wspomnianych drutów w stosun¬ ku do ziemi, wystepuje szeregowy rezonans dla czestotliwosci oscylatora, dzieki czemu napiecie tej czestotliwosci na pojemnosciach 5', 5", a wiec napiecie pomiedzy anoda i katoda kazdej diody, przyjmuje wartosc maksymalna. Dlugosc drutów 6\ 6" mozna uczynic mniejsza niz w przedstawio¬ nym przypadku albo tez mozna je w ogóle skró¬ cic do zera, jezeli pomiedzy mostek zwierajacy 7 i ziemie wlaczy sie regulowana zawade. Poza¬ dany rezonans mozna wtedy uzyskac przez odpo¬ wiednie nastawienie tej zawady.Na fig. 3 przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, w którym zostalo to zastosowane.Poza tym druty Lechera 3\ 3", 6\ 6" sa otoczo¬ ne przez ekran 8, którego koniec 9, odwrócony-od zespolów mieszajacych 1% 1", jest przylaczony do ziemi. Mostek zwierajacy 7 przedluzen drutów Lechera nie jest w tym przypadku bezposrednio polaczony z ziemia, lecz poprzez kondensator zmienny 10. Kondensator ten nastawia sie tak, by uzyskac pozadany rezonans.Na fig. 4 przedstawiono przyklad wykonania wynalazku w którym druty Lechera S\ 3" sa przedluzone o odcinki 6', 6" i sa otoczone ekra¬ nem 8. Mostek zwierajacy przesuwa sie w danym przypadku nie tylko wzdluz obu drutów Lechera 6', 6", lecz równiez wzdluz wnetrza ekranu 8 i laczy ekran i druty Lechera z ziemia. Przez od¬ powiednie ustawienie mostku zwierajacego 7 moz¬ na uzyskac wspomniany rezonans. Zamiast, jak przedstawiono w kilku przykladach, przedluzac druty Lechera o odcinki 6\ 6", mozna tez na przyklad zastosowac jeden drut przylaczony do srodka mostku zwierajacego A.W powyzszych przykladach wykonania moz¬ na miejsce, do którego doprowadza sie odbiera¬ ne drgania (w danym przypadku miejsce przyla¬ czenia anteny do drutów Lechera 3', 3"), dowol¬ nie dobierac. Przy wyborze tego miejsca mozna sie kierowac tym, czy pozadane jest zapobieganie promieniowania drgan"miejscowych, czy tez jak najlepsze dopasowanie. Jezeli bowiem antena nie znajduje sie w wezle napieciowym drgan miej¬ scowych, to sa one promieniowane, a poza tym zmiana wielkosci zawady anteny wywiera wplyw na czestotliwosc miejscowego oscylatora. Czesto jest jednak rzecza pozadana przylaczyc antene do takiego miejsca drutów Lechera, by uzyskac jak najlepsze dopasowanie, a wiec najwieksze wzmoc¬ nienie lub najlepszy stosunek sygnalu do szumów".* Gdy zas cala zawada obwodu jednofazowego jest rozlozona w odpowiedni sposób wzgledem miejsc przylaczenia anteny, to zawsze mozna calkowicie zapobiec promieniowaniu drgan miej¬ scowych przez antene.Na fig. 5 przedstawiono w jaki sposób mozna to na przyklad uzyskac. Pomiedzy mostek zwie¬ rajacy 7 i ziemie wlaczona jest najlepiej zmienna zawada 11, a pomiedzy zespoly mieszajace l9 i ¦ 1" i ziemie, szeregowo z miejscowym oscylatorem d, wlaczona jest równiez najlepiej zmienna za¬ wada 12. Zawady te moga byc utworzone przez druty Lechera.Przez odpowiednie ustawienie zawady 11 moz¬ na uzyskac to, by prawa polowa jednofazowe¬ go obwodu, liczac od punktów przylaczenia an¬ teny az do ziemi, byla nastrojona na czestotli¬ wosc drgan miejscowych. Jezeli chodzi o lewa polowe obwodu jednofazowego, równiez liczac od punktu przylaczenia anteny, mozna uzyskac taki sam wynik przez nastawienie zawady 12. Tak wiec caly jednofazowy obwód moze byc nastrojo¬ ny na czestotliwosc drgan miejscowych, przy czym antena ma najmniejsza róznice potencjalu w stosunku do otoczenia dla czestotliwosci drgan miejscowych, wypromieniowuje wiec minimum energii drgan miejscowych, a przy uzyciu wolnych od strat zawad w ogóle nie promieniuje.W opisany sposób mozna zapobiec nie tylko promieniowaniu drgan miejscowych, lecz równiez jak najlepiej dopasowac antene do zespolu mie¬ szajacego.Jako zespoly mieszajace mozna zastosowac nie tylko diody, lecz równiez triody, tetrody itd.Na fig. 6 przedstawiono mieszacz, stanowiacy znowu czesc odbiornika superheterodynowego nav fale krótkie. Odebrane przez dipolowa antene 2', 2" drgania sa doprowadzane za pomoca anteno¬ wej cewki sprzegajacej 13 do obwodu wejsciowe¬ go, utworzonego przez dwie cewki indukcyjne 1U\ 1U" i kondensator strojeniowy 15 i lezacego w obwodzie przeciwsobnym pomiedzy siatkami triod 1\ 1". Pojemnosci naturalne pomiedzy cew¬ kami indukcyjnymi 1U\ 1U" i antenowa cewka sprzegajaca 13 sa oznaczone liczbami 16' lub 16".Punkt polaczenia cewek 1 Uy i 1U" jest uziemio- \ — 4 —.ny poprze? kondensator 17 i polaczony poprzez opór 18 z nie' przedstawionym na rysunku zró¬ dlem napiecia poczatkowego siatek sterujacych triod V i 1". Pojemnosci wejsciowe triod sa ozna¬ czone cyframi 5y i 5".Katody triod i* i 1" sa polaczone wspólnie z ziemia poprzez cewke 19, sprzezona z cewka 20, lezaca w obwodzie wyjsciowym schematycznie przedstawionego oscylatora miejscowego 0. Za pomoca cewki 19 doprowadza sie drgania miej¬ scowe do obwodu wejsciowego triod i to w ten sposób, ze drgania te wystepuja na siatkach ste¬ rujacych triod z jednakowa faza.Obwód drgajacy; utworzony przez dwie cew¬ ki indukcyjne 21', 21" i dwa kondensatory 22', 22", jest nastrojony na czestotliwosc posrednia i jest przylaczony w ukladzie przeciwsobnym do anod obu triod. Szeregowo, z cewkami 21', 21" polaczone sa cewki dlawikowe wielkiej czestotli¬ wosci 23' i 23", zapobiegajace przenoszeniu sie odebranych drgan wielkiej czestotliwosci na cze¬ sci odbiornika, polozone za stopniem mieszaja¬ cym. Punkt polaczenia cewek 21' i 21" jest po¬ laczony poprzez kondensator 24, tworzacy dla czestotliwosci posredniej zwarcie z ziemia i po¬ przez opornik 25 z dodatnim biegunem nie przed¬ stawionego na rysunku zródla napiecia anodo¬ wego. Cewki 21' i 21" sa indukcyjnie sprzezone z drugim obwodem posredniej czestotliwosci, skladajacym sie z cewki 26 i kondensatora 27, z których pobiera sie napiecie wyjsciowe. Miejsce polaczenia kondensatorów 22' i 22" jest polaczone z katodami obu "triod w celu zmniejszenia zawa¬ dy dla pradów anodowych o czestotliwosci drgan miejscowych. Poniewaz opisany uklad nadaje sie w szczególnosci do przetwarzania czestotliwosci fal ultrakrótkich, obwód wejsciowy 14.', 14" i 15 wykonuje sie w praktyce w postaci drutów Le- chera.Azeby do siatek sterujacych' triod miesza¬ jacych doprowadzic jak najwieksze napiecie o czestotliwosci oscylatora, wedlug wynalazku, ob¬ wód, utworzony przez wspólne dla obwodów wej¬ sciowych obu zespolów triodowych zawady (17, 19), nastraja sie za pomoca parami równolegle polaczonych zawad obu polówek obwodów prze- ciwsobnych (14.', 14") i równolegle" polaczonych zawad wejsciowych obu zespolów wyladowczych (5\ 5") na czestotliwosc drgan miejscowych. Na pojemnosciach'/^, 5") wystepuje bowiem ma¬ ksymalne napiecie o czestotliwosci oscylatora wtedy, gdy w opisanym obwodzie jednofazowym wystepuje rezonans szeregowy. Jezeli poza tym obwody W, 1U%\ 17 oraz 19, kazdy oddzielnie, sa nastrojone na czestotliwosc oscylatora, to pro¬ mieniowanie drgan miejscowych przez antene 2\ 2" mozna ograniczyc do minimum. W praktyce mozna do tego celu wykonac cewke 19 i konden¬ sator 17 jako zmienne i czesci te w ten sposób ustawic, zeby promieniowanie, drgan miejscowych bylo najmniejsze, a napiecie o czestotliwosci oscylatora pomiedzy siatkami sterujacymi i ka¬ toda kazdej triody jak najwieksze.Stwierdzono jednak, ze opisany sposób, tj. strojenie obwodu jednofazowego na czestotliwosc oscylatora, nie w kazdym przypadku daje poza¬ dany wynik, a to dlatego, ze jednofazowy obwód jest, czesto zbyt ysilnie tlumiony. Tlumienie to nalezy przypisac nie tylko tlumieniu wejsciowemu lamp mieszajacych, lecz równiez i ujemnemu sprzezeniu zwrotnemu, powodowanemu pojemnos¬ ciowym obciazeniem anody. Pojemnosc bowiem, kondensatorów 22', 22" nie moze byc*wielka, gdyz wtedy zawady obwodów czestotliwosci posredniej 21', 21", 22', 22" bylyby ,zbyt male. Konden¬ satory 22', 22" tworza dla czestotliwosci oscyla- torowych zawade, której nie mozna juz pominac, tak ze pomiedzy anoda i katoda kazdej triody wystepuje napiecie anodowe o czestotliwosci oscy¬ latora, wyprzedzajace napiecie zmienne na siat¬ kach sterujacych o 90° To napiecie anodowe powoduje powstanie pradu poprzez pojemnosc anoda-siatka sterujaca, majacego przeciwna fa¬ ze do.fazy napiecia zmiennego na siatce steruja¬ cej i tym samym wywiera wplyw tlumiacy na wspomniany obwód. W zwiazku z tym nalezy zau¬ wazyc, ze w podobny sposób powstaje tlumienie nastrojonego na odbierane drgania obwodu wej¬ sciowego 14', 14", 15. / Wedlug wynalazku wady te usuwa sie w ten sposób, ze dla miejscowych drgan stosuje sie dodatnie sprzezenie zwrotne, przez co obwód je¬ dnofazowy zostaje odtlumiony. ' Przedstawiony na fig. 7 uklad, w którym za¬ stosowano tego rodzaju dodatnie sprzezenie zwrotne, odpowiada zasadniczo ukladowi na fig. 6. Kondensator 17 i cewka indukcyjna 19 sa jed¬ nak wykonane jako zmienne, azeby umozliwic wyzej opisane nastrojenie obwodu Jednofazowe¬ go na czestotliwosc oscylatora. Roza tym wsta¬ wiona jest w przewód, laczacy punkt polaczenia kondensatorów 22', 22" z katoda, cewka indu¬ kcyjna 28, Ze wagledu na to, ze w przewodzie . tym plynie jedynie prad o czestotliwosci oscyla¬ tora, uzyskuje sie przez to dla miejscowych drgan dodatnie sprzezenie zwrotne. Wskutek bo¬ wiem spadku napiecia na cewce 28 wystepuje pomiedzy anoda i katoda kazdej z triod Vii" zmienne napiecie anodowe o czestotliwosci oscy¬ latora, opóznione w stosunku do napiecia na siat¬ ce sterujacej o 90© . Poprze- pojemnosci 29' i 29" anoda-siatka sterujaca plyna wiec prady o czestotliwosci oscylatora, bedace w fazie zezmiennym napieciem siatek sterujacych i powo¬ dujace tym samym odtlumienie obwodu jednofa¬ zowego. Celowe jest zwiekszenie odtlumienia do tego stopnia, by powstawaly drgania o 'pozadanej czestotliwosci miejscowej. W tym przypadku mozna nie stosowac oddzielnego oscylatora 0.Na fig. 8 przedstawiono uklad, w którym za¬ stosowano równoczesnie dodatnie sprzezenie zwrotne dla drgan odbieranych. Zamiast cewki 28 zastosowano dwie cewki indukcyjne 80' i 80" wstawione w taka czesc obwodu wyjsciowego, w którym wystepuja zarówno miejscowe, jak i od¬ bierane drgania. Podobnie jak wyzej uzyskuje sie tu dodatnie sprzezenie zwrotne dla drgan od¬ bieranych, przez co odtlumia sie obwód wyjscio¬ wy 1^', 1A", 15 i równoczesnie powieksza sie sto¬ sunek sygnalu do szumów.Indukcyjnosci cewek 30', $0" nalezy mianowi¬ cie tak dobrac, by stosunek sygnalu do szumów byl jak najwiekszy, do czego wymagane jest cal¬ kowite odtlumienie obwodu wyjsciowego 14', 14", 15. Poniewaz obwód wejsciowy jest tlumiony przez antene 2', 2" dosc silnie, podczas gdy na miejscowe drgania antena dziala tylko nieznacz¬ nie, potrzebne sprzezenie zwrotne dla drgan od¬ bieranych jest na ogól wieksze niz dla drgan miejscowych, tak ze sprzezenie zwrotne, wywola¬ ne cewkami 30', 30", musi byc dla drgan miej¬ scowych oslabione. W ukladzie wedlug fig. 8 na¬ stepuje to przez umieszczenie kondensatora 31 pomiedzy punktem polaczenia kondensatorów 22', 22" i katodami triod. Przez kondensator 31 ply¬ nie wtedy jedynie prad czestotliwosci oscyla¬ tora i oslabia wskutek tego moc sprzezenia zwrotnego dla drgan miejscowych, me wplywa¬ jac na sprzezenie zwrotne drgan odbieranych.Podobne dzialanie mozna w ten sposób uzy¬ skac, ze równolegle do szeregowo polaczonych kondensatorów 22' i 22" umieszcza sie konden¬ sator 32. Przez kondensator ten pfzeptywa przy calkowitej symetrii obwodu wyjsciowego jedynie prad o czestotliwosci drgan odbieranych. Azeby uzyskac nastrojenie obwodu, utworzonego przez indukcyjnosc. 21' i 21" i kondensatory 22', 22" i 82, na czestotliwosc posrednia, pojemnosci kon¬ densatorów 22' i 22", po zastosowaniu konden¬ satora 32, musza byc zmniejszone. Wskutek te¬ go zwieksza sie opór pojemnosciowy obwodu wyj¬ sciowego dla drgan miejscowych, tak ze sprze¬ zenie zwrotne dla drgan miejscowych zmniej¬ sza sie.Jakkolwiek na fig. 8 przedstawiono dwa kon¬ densatory 81 i 82, mozna w praktyce obejsc sie bez jednego z jnich. Jezeli jeden z tych kondensa¬ torów jest nastawny, to i sprzezenie zwrotne dla drgan miejscowych moze byc nastawne.Jezeli pozadana jest równiez regulacja sprze¬ zenia zwrotnego dla drgan odbieranych, to moz- na poza tym wykonac cewki 30' i 30" jako zmien¬ ne albo tez w,szereg z tymi cewKami wlacz-yc zmienne kondensatory.Na fig. 9 przedstawiono uklad, w którym ob¬ wód wejsciowy 1 4\ 14" i 15 jest umieszczony po¬ miedzy katodami triod 1' i 1", a siatki sa uzie¬ mione poprzez indukcyjnosc 19. W tym przypad¬ ku mozna pozadane zmniejszenie sprzezenia zwrotnego dla drgan miejscowych uzyskac, po¬ dobnie jak w ukladzie wedlug fig. 8, przez u- mieszczenie kondensatora 32 równolegle do szere¬ gowych kondensatorów 22' i 22" i zmniejszenie pojemnosci kondensatorów 22' i 22", albo tez przez umieszczenie cewki indukcyjnej 33 pomie¬ dzy punktem laczacym kondensatory 22y,22" i katody. Jezeli pozadane jest dla drgan miejsco¬ wych wykonanie sprzezenia zwrotnego silniej¬ szego, niz dla drgan odbieranych —v przypadek ten moze na przyklad zajsc, jezeli chce sie drga¬ nia miej f cowe wytwarzac bez osobnego oscylato¬ ra — to mozna to uzyskac w ukladzie wedlug fig. 8 przez zastapienie kondensatora 31 indu- kcyjnoscia albo tez w ukladzie wedlug fig. 9 przez zastapienie indukcyjnosci 33 kondensatorem.Zamiast stosowac sprzezenia zwrotne rózne dla drgan odbieranych i miejscowych mozna rów¬ niez dla jednego rodzaju drgan wstawic w obwód wejsciowy dodatkowy opór tlumiacy. Ten opór tlumiacy mozna na przyklad umiescic równolegle do kondensatora 15, jezeli pozadane jest dodatko¬ we tlumienie drgan odbieranych. Jezeli natomiast potrzebne jest dodatkowe tlumienie drgan miej¬ scowych, to mozna w tym celu umiescic opór tlu¬ miacy w szereg, z kondensatorem 17 albo cewka indukcyjna 19.W poprzednio opisanym ukladzie nie mozna bylo, ze wzgledu na narzady do strojenia obwodu jednofazowego, uziemic ani srodka obwodu prze¬ ciwsobnego, ani tez punktu laczacego katody.Wedlug wynalazku zostaje to umozliwione przez zastosowanie strojenia jednofazowego obwodu na czestotliwosc drgan miejscowych za pomoca ustro¬ ju biernego, umieszczonego pomiedzy punktem laczacym dwie odpowiadajace sobie elektrody wejsciowe zespolów wyladowczych i srodkiem ob¬ wodu przeciwsobnego oraz pozostalymi elektro¬ dami wejsciowymi i miejscami przylaczen anten.Na fig. 10 przedstawiono uklad mieszacza, bedacego czescia odbiornika superheterodynowe- go na fale krótkie. Oscylatora miejscowego tu nie ma, dodatnie bowiem sprzezenie zwrotne drgan miejscowych, uzyskane za pomoca cewki 28, jest tak wielkie, ze drgania te sa wytwarzane w samym mieszaczu. Na rysunku oznaczone sa srodki ukladu przeciwsobnego litera P, punkty ' - 6 —przylaczen anten do obwodu przeciwsobnego li¬ terami Q', Q", siatki sterujace triod 1\ i" lite¬ rami R\ R", a punkt przylaczenia katod zespo¬ lów mieszajacych litera S.Wedlug wynalazku miedzy punkty P i S z jednej strony i punkty Q', Q" i R' i R" z drugiej strony wlaczony jest ustrój bierny, za pomoca którego obwód jednofazowy moze byc nastraja¬ ny na czestotliwosc drgan miejscowych. Jedna czesc tego ustroju sklada sie z dwu jednakowych cewek indukcyjnych 3A' i W\ wlaczonych szere¬ gowo miedzy punkty Q' i Q", ze zmiennego kon¬ densatora 35, umieszczonego pomiedzy punktem P i miejscem polaczenia cewek 3U\ 34", oraz le¬ zacych pomiedzy punktami P i Q' lub.Q" czesci drutów Lechera 3', 3". Druga czesc tego ustroju jest utworzona przez dwie jednakowe cewki 36', 36", wlaczone szeregowo,pomiedzy-punkty R\ R", kondensator zmienny 37, wlaczony pomiedzy punkt & i miejsce polaczenia cewek 36' i 36", oraz przez czesci drutów Lechera 3' i 3", lezace pomiedzy punktami Q' i R' lub Q" i R".Pojemnosc kondensatora 35 nastawia sie w ten sposób, aby ta czesc obwodu jednorazowego, która znajduje sie miedzy punktami P i QMub Q" byla nastrojona na drgania miejscowe. Po¬ niewaz przez kondensator 35 przeplywa jedynie prad o czestotliwosci drgan miejscowych, obwód jednofazowy mozna nastroic za pomoca tego kon¬ densatora, nie przeszkadzajac nastrojeniu obwo¬ du przeciwsobnego. W podobny sposób nastraja¬ na jest czesc, lezaca pomiedzy punktami S i Qf lub Q" obwodu jednofazowego przez nastawie- . nie kondensatora 37 równiez na czestotliwosc drgan miejscowych. Dzieki temu osiaga sie nie * tylko to, ze caly obwód jednofazowy jest w re¬ zonansie szeregowym dla czestotliwosci drgan miejscowych, lecz poza tym równiez to, ze antena 2', 2" jest wlaczona w miejsca najmniejszego na¬ piecia drgan miejscowych, tak ze drgania te nie sa w ogóle albo sa bardzo malo promieniowane.Przez nastawienie drutów Lechera 3', 3" mozna nastroic obwód przeciwsobny nal drgania odbie¬ rane.Dzieki uzyciu tego ustroju biernego do stro¬ jenia obwodu jednofazowego, zarówno punkt po¬ laczenia katod S, jak i srodek obwodu przeciw¬ sobnego P moga byc uziemione. Umozliwia to- doprowadzenie stalego pradu katodowego Lgrzej- nego bezposrednio do punktu S, podczas gdy przy ukladach wedlug fig. 7 i 8 bylo to mozliwe jedy¬ nie poprzez dlawik wielkiej czestotliwosci; Poza tym mozna obecnie cewke indukcyjna 28 wyko¬ nac w takiej postaci, przy której mozliwa jest stabilizacja drgan o czestotliwosci miejscowej.Punkt polaczenia kondensatorów 22' i 22" najle¬ piej jest przylaczyc do* jednego z zaczepów ob¬ wodu cewki.Ten sposób stabilizacji nie da sie zastosowac przy ukladach wedlug fig. 7 i 8, albowiem przy nich zewnetrzna strone obwodu garnkowego nie mozna dla wysokiej czestotliwosci uziemic.Uziemienie punktu P daje te korzysc, ze moz¬ na przylaczyc wtedy do tego punktu zródlo ujem¬ nego napiecia wstepnego siatki. Poza tym odbie¬ rane przez antene sygnaly o czestotliwosci, rów¬ nej czestotliwosci posredniej, nie moga wywrzec szkodliwego wplywu na czesci, nastepujace po stopniu mieszajacym odbiornika. Sygnaly te, in¬ dukowane w obu polówkach dipolowej anteny 2', 2" z jednakowa faza, moga bowiem dawac zaklócenie, jezeli obwad przeciwsobny nie jest wykonany calkowicie symetrycznie, a w dodatku pomiedzy punktami przylaczenia^anten i ziemia znajduje sie duzy opór dla drgan o czestotliwos¬ ci posredniej. Temu zapobiega sie jednak, gdy srodek obwodu przeciwsobnego jest uziemiony, poniewaz w tym przypadku ppór pomiedzy pun¬ ktami przylaczen anteny Q' i Q" i fliemia jest dla drgan o czestotliwosci posredniej bardzo ma¬ ly, tak ze nawet przy obwodzie przeciwsobnym nie calkowicie symetrycznym, zaklócenia nie mo¬ ga dotrzec do stopnia czestotliwosci posredniej.W niektórych przypadkach mozna opuscic kondensator 37. Jezeli bowiem nastroi sie za po¬ moca drutów Lechera 3\ 3" te czesc obwodu je¬ dnofazowego, która lezy miedzy punktami Q', Q" i punktem S wpierw- na czestotliwosc drgail miejscowych, na przyklad przez odpowiedni do¬ bór miejsca przylaczenia anten Qc, Q", a nastepnie nastroi sie obwód przeciwsobny na czestotliwosc drgan odbieranych, to zwykle dopasowanie ante¬ ny zostaje zepsute. Mozna temu -zapobiec przez umieszczenie pomiedzy punktami R' i R" zawa¬ dy i ponownego nastrojenia obwodu przeciwsob¬ nego za pomoca mostku A. Zawade nalezy w ten sposób obrac, by uzyskac jak najlepsze dopaso¬ wanie anteny, tj. by uzyskac najlepszy stosunek sygnalu do szumów, albo najwieksze wzmocnie¬ nie. Jezeli na przyklad indukcyjnosc czesci dru¬ tów Lechera pomiedzy punktami Q', Q" i R', R" przez nastrojenie czesci obwodu jednofazowego na czestotliwosc drgan miejscowych stala sie zbyt wielka, to dopasowaniu anteny i nastroje¬ niu obwodu przeciwsobnego mozna w ten sposób z powrotem nadac prawidlowa wartosc, ze po¬ miedzy punkty R' i R" wlacza sie odpowiednia cewke indukcyjna i równoczesnie nastraja ob¬ wód przeciwsobny na czestotliwosc drgan obie¬ ranych za pomoca mostku. 7 —Jezeli indukcyjnosc tej czesci drutów Lechera stala sie zbyt mala, nalezy zamiast cewki u- miescic kondensator.. Do nastrojenia obwodu przeciwsotmego na czestotliwosc drgan odbieranych i równoczesnie obwodu jednofazowego na czestotliwosc drgan miejscowych mozna uzyc zamiast cewek 36', 36" i kondensatora 37 pary cewek indukcyjnych, z których jedna wstawiona jest pomiedzy punkty Q' i R", a druga w przewód 3' pomiedzy punkty Q" i R" i to najlepiej w poblizu miejsc przyla¬ czenia anten Q', Q". Jezeli cewki te sprzac ze soba magnetycznie, to mozna indukcyjnosci tego ukladu nadac inna wartosc dla obwodu przeciw- sobnego niz dla obwodu jednofazowego, dzieki czemu obwody przeciwsobny i jednofazowy mozna w prosty sposób nastroic na rózne czestotliwos¬ ci.Na fig. 11 przedstawiono uklad, w którym wejsciowy obwód jest umieszczony pomiedzy ka¬ todami triod 1', 1", podczas gdy siatki sa uzie¬ mione wspólnie poprzez cewke indukcyjna 38. Do¬ datnie sprzezenie zwrotne dla drgan miejsco¬ wych uzyskuje sie w danym przypadku za po¬ moca cewki indukcyjnej 33. Jezeli nadac indu¬ kcyjnosci tej cewki odpowiednia wartosc mozna sprzezenie uczynic tak silnym, zeby powstawaly drgania miejscowe, wobec czego zbedny staje sie oddzielny oscylator miejscowy. W kazdym obwo¬ dzie anodowym umieszczona jest cewka (30' lub 30"). Dzieki obecnosci tych cewek uzyskuje sie dodatnie sprzezenie zwrotne dla drgan odbiera¬ nych, dzieki czemu obwód przeciwsobny zostaje odtlumiony. Obwód przeciwsobny sklada sie z dwu szeregowo polaczonych cewek 14' i 14" oraz kondensatora strojeniowego 15, za pomoca któ¬ rego obwód ten jest nastrajany na czestotliwosc drgan odbieranych. Punkt polaczenia P cewek 1 4* Ib", a zarazem srodek obwodu przeciwsobnego, jest polaczony bezposrednio z ziemia] Antena 2, 2' jest sprzezona za posrednictwem cewki 13 in¬ dukcyjnie z cewkami 14', 14". Na cewkach 14' i 14" mozna wyznaczyc dwa punkty Q' i Q", spel¬ niajace to samo zadanie co punkty przylaczenia anten w ukladzie wedlug fig. 10. Innymi slowy sa to punkty, w których mozna antene wlaczyc tak, ze nie wplywa to na pozostala czesc urza¬ dzenia. Pomiedzy tymi punktami i punktenij P umieszczony jest ustrój gwiazdowy, którego raT miona sa utworzone z dwu jednakowych cewek 34' i 34" oraz zmiennego kondensatora 35.Za pomoca kondensatora 35 mozna obecnie nastroic Q" na czestotliwosc drgan miejscowych.Czesc obwodu jednofazowego, lezaca pomiedzy ziemia i punktem Q' lub Q", liczac poprzez pun¬ kty S oraz R' lub R", nastraja sie równiez na czestotliwosc drgan miejscowych przez to, ze cewka indukcyjna 38, wlaczona pomiedzy punkt ten a ziemie, jest wykonana jako zmienna i od¬ powiednio nastawiona. W ten sposób nastraja sie caly jednofazowy obwód na rezonans z drgania¬ mi miejscowymi, przy czym równoczesnie ante¬ na 2', 2" jest przylaczona w miejscu najmniej¬ szego napiecia tych drgan.Przez uziemienie punktu P uzyskuje sie to, ze mozna w prosty sposób doprowadzic do kato¬ dy napiecie stale, a prad zarzenia poprzez bifi- larnie nawiniete cewki 14', 14". Jezeli do pyacy na falach ultrakrótkich obwód przeciwsobny jest wykonany w postaci drutów Lechera, to prad zarzenia mozna w prosty sposób doprowadzic do katod, stosujac druty Lechera w postaci wspól¬ osiowych przewodników, z których jeden sluzy do doprowadzenia, a drugi do odprowadzenia pradu zarzenia.Cewke 38 mozna zastapic podobnym ustrojem gwiazdowym, jak zastosowano w ukladzie wedlug fig. 10 pomiedzy punktami S', R' i S". W tym przypadku laczy sie szeregowo dwie cewki 36' i 36" pomiedzy katody R' i R", a punkt polacze¬ nia tych cewek laczy sie poprzez kondensator 37 z punktem S. W ten sposób mozna uziemic punkt S, co daje te korzysc, ze zródlo ujemnego napie¬ cia wstepnego siatek- mozna bezposrednio przy¬ laczyc do punktu S.Zastosowany na fig. 10 i 11 ustrój gwiazdo¬ wy mozna wykonac równiez z dwiema pojemnos¬ ciami i jedna indukcyjnoscia, w którym to przy¬ padku obie pojemnosci wlacza sie szeregowo po¬ miedzy punkty Q' i Q" lub R' i R", a pojemnos¬ ci 35 lub 37 zastepuje sie indukcyjnoscia wla¬ czona pomiedzy punkty R' i R". Przedstawione na fig. 10 i 11 ustroje gwiazdowe sa jednak latwiej nastawne. Zamiast ustroju gwiazdowe¬ go mozna zastosowac równowazny ustrój trój¬ katny, który jednak jest bardziej skomplikowa¬ ny.Na fig. 12 przedstawiono lewa czesc ukladu przeciwsobnego wedlug fig. 10, zawierajaca jed¬ nak mala zmiarie. Punkt P nie jest w tym przy¬ padku uziemiony bezposrednio, lecz poprzez opór 39, jest polaczony z ziemia.W odbiornikach strojonych w pewnym zakre¬ sie czestotliwosci moze sie zdarzyc, ze czesc ob¬ wodu jednofazowego pomiedzy ziemia i punktem Q' lub Q" nie jest dokladnie nastrojona na cze¬ stotliwosc drgan miejscowych i czesc ta dziala podobnie, jak wielka pojemnosc. W tym przypad¬ ku mozliwe jest, ze pojemnosc ta wraz z równo¬ legle polaczonymi indukcyjnosciami obwodu prze¬ ciwsobnego wchodzi w rezonans równolegly dla wspomnianych drgan, jezeli indukcyjnosci te le-:za pomiedzy' punktem P i punktem Q' lub Q" (w danym przypadku czesc drutów Lechera ma le¬ wo od punktów Q', Q") — co oczywiscie jest niepozadane. Azeby temu zapobiec, mozna lewa czesc drutów Lechcra w ten sposób uczynic ape- riodycznymi, ze czesc te laczy sie z ziemia po¬ przez opór 39 o wielkosci równej oporowi falo¬ wemu równolegle polaczonych drutów Lechera 3\ 3" wzgledem ziemi.Nie"jest rzecza niezbednie potrzebna, by para odpowiadajacych sobie elektrod wejsciowych ze¬ spolów wyladowczych byla bezposrednio polaczo¬ na ze soba. Czasem moze byc pozadane polaczyc te elektrody na przyklad za pomoca drutów Le¬ chera albo zespolu cewek.Wyzej opisano kilka przykladów wykonania, w których odebrane przez antene drgania byly doprowadzane bezposrednio przeciwsobnle do mie- szacza. Czesto jest jednak pozadane wzmocnie¬ nie wpierw odebranych drgan, najlepiej we wzmacniaczu przeciwsobnym.Na fig. 13 przedstawiono mieszacz, w któ¬ rym odebrane drgania sa przedtem wzmacniane we wzmacniaczu przeciwsobnym. Odebrane przez dipolowa antene drgania sa - doprowadzane do siatek sterujacych wzmacniacza przeciwsobnego, skladajacego sie z dwu pentod 40', 40''', poprzez druty Lechera 3', 3", które wraz z mostkiem zwierajacym 4 tworza uklad Lechera, nastrajany * na czestotliwosc tych drgan. Katody obu pen¬ tod i mostek zwierajacy 4 sa polaczone z zie¬ mia. Zródla* stalych napiec i doprowadzenia stalego napiecia do róznych lamp wyladowczych nie sa przedstawione na rysunku.Drgania przychodzace ze wzmacniacza prze¬ ciwsobnego doprowadza sie do siatek sterujacyen zespolów mieszajacych 1% 1". Mieszacz tu przed-, •stawiony odpowiada prawie ze w zupelnosci od¬ powiedniej czesci mieszacza wedlug fig. 7. Nie posiada jednak cewki indukcyjnej 28, a pomiedzy punkt polaczenia katod S i ziemie wstawiona jest szeregowo z cewka 19 zawada 41- Na ry¬ sunku zaznaczono równiez zawady wyjsciowe ze¬ spolów wyladowczych 40', 40", jako pojemnosci 42', 42".W przeciwstawionym ukladzie obwód jedno¬ fazowy skladajacy sie z szeregowego polaczenia zmiennej zawady 41, cewki 19; kondensatora 17, równoleglych indukcyjnosci 14', 14" i równoleg¬ lych pojemnosci 5', 5" jest nastrajany na cze¬ stotliwosc drgan miejscowych.'Azeby uniknac niepozadanego dzialania zwrotnego na czesc mieszajaca, przylaczony jest wzmacniacz przeciwsobny wedlug wynalazku w" ten sposób, do obwodu przeciwsobnego, ze wzmacniacz ten nie wywiera zadnego albo pra¬ wie zadnego wplywu na nastrojenie obwodu jed¬ nofazowego. W ukladzie przedstawionym na fig. 13 osiaga sie to przez przylaczenie wzmac¬ niacza • przeciwsobnego do obwodu przeciwsobne¬ go w. tych miejscach, w których drgania miejs¬ cowe maja najmniejsze napiecie. Poniewaz wzmacniacz przeciwsobny jest polaczony z siat¬ kami stepujacymi lamp mieszajacych l'f 1" bez¬ posrednio, powinno pomiedzy tymi siatkami ste¬ rujacymi i ziemia panowac minimum napiecia drgan miejscowych. W dodatku srodek obwodu przeciwsobnego (punkt polaczenia cewek 14\ 14") jest polaczo¬ ny ze srodkiem wzmacniacza przeciwsobnego (ziemia) poprzez kondensator 17. Pojemnosc kondensatora 17 jest tak dobrana, ze szeregowe polaczenie kondensatora i równoleglych cewek 1U\ 14" jest nastrojone na czestotliwosc drgan miejscowych. Druga czesc obwodu jednofazowe¬ go nastraja sie równiez na czestotliwosc drgan miejscowych w ten sposób, ze zawadzie 41 na¬ daje sie taka wartosc, by szeregowe polaczenie tej zawady, cewki 19 i równoleglych do siebie pojemnosci wejsciowych 5', 5" bylq w rezonan¬ sie dla tej czestotliwosci. W ten sposób czyni sie równoczesnie zadosc wymaganiom, by caly obwód jednofazowy byl nastrojony na czestotli¬ wosc drgan miejscowych.Gdyby punkt polaczeriia cewek % 14', 14" nie byl polaczony w opisany sposób ze Srodkiem wzmacniacza przeciwsobnego, to opór wyjscio¬ wy wzmacniacza przeciwsobnego wchodzilby w sklad.obwodu jednofazowego. Opór ten, tj. opór pomiedzy obu równolegle polaczonymi anodami pentod 40', 40" i ziemia, moze miec bardzo rózne wartosci, zalezne miedzy innymi od dlugosci przewodów, prowadzacych do katod, siatek ekra¬ nowych itd. lamp wzmacniajacych 40', 40". Po-' niewaz wartosci która opór wyjsciowy przyjmie, nie mozna z góry ustalic, niepozadane Jest wla¬ czac ten opór w obwód jednofazowy, gdyz obec¬ nosc jego moglaby utrudnic albo uniemozliwic nastrojenie obwodu jednofazowego. Poza tym wspólfazowe sprzezenie pomiedzy obwodem ano¬ dowym i obwodem siatki sterujacej wzmacnia¬ cza przeciwsobnego jest znacznie mocniejsze, niz sprzezenie przeciwsobne wspomnianych obwodów (zaznaczone na rysunku pojemnosci 42'y 42" przedstawiaja jedynie te czesc oporów wyjscio¬ wych, które wazne sa dla obwodu przeciwsob¬ nego). Wspomniany opór wyjsciowy zostaje przezT polaczenie szeregowe kondensatora 17 i równoleglych cewek 1A,', 14" zwarty dla czesto¬ tliwosci drgan miejscowych, nie moze wiec wy¬ wierac wiecej zadnego albo wywiera bardzo ma¬ ly wplyw na nastrojenie obwodu jednofazowego* Na fig. 14 przedstawiono uklad podobny do — 9 -przedstawionego na fig. 13. W ukladzie tym jed¬ nak wzmacniacz przeciwsobny znajduje sie w obwodzie przeciwsobnym, a to dzieki temu, ze anoda pentody W. jest polaczona z. siatka steru¬ jaca triody mieszajacej 1' poprzez cewke US\ anoda zas pentody 40" poprzez cewke 43" z siat¬ ka sterujaca triody mieszajacej l'\ Pomiedzy obie polowy obwodu przaciwsobnego (w danym przypadku pomiedzy punkt U9 cewki 439 i punkt U" cewki 43") wstawiony jest ustrój * bierny, skladajacy sie z dwu szeregowo polaczonych ce¬ wek SA,9, 34" których punkt polaczenia jest uzie¬ miony poprzez kondensator 35. Zamiast zmien¬ nej zawady 41 i cewki 19 zastosowany jest po¬ miedzy siatkami sterujacymi triod mieszajacych 1', 1" i polaczonymi z soba katodami tych triod ustrój gwiazdowy, skladajacy' sie z dwu cewek 36', 3699 i kondensatora zmiennego 37. Cewki sa wlaczone szeregowo pomiedzy siatki sterujace, a ich punkt polaczenia jest polaczony poprzez kondensator 37 z uziemionymi katodami.Pomiedzy katody triod mieszajacych i punkt polaczenia kondensatorów '22',, 22" wstawiona jest cewka' indukcyjna 28, dzieki czemu uzysku¬ je sie dodatnie sprzezenie zwrotne dla drgan miejscowych. Sprzezenie to jest tak silne, ze wy¬ twarzane sa drgania miejscowe, tak ze zbednym jest oddzielny miejscowy oscylator.Obwód przeciwsobny, utworzony przez eewki 43', 43", 3U\ 34" i 36% 36", oraz pojemnosci 42', 42", i 5', 5", jest nastrojony na czestotli¬ wosc drgan odbieranych.. Szeregowe polaczenie kondensatora 35 i rów¬ noleglych cewek 34', 84" nastraja sie wedlug wynalazku na czestcftliwosc drgan miejscowych.Odbywa sie to przez nastawienie kondensatora 35. W ten" sposób unika sie oddzialywania opo¬ ru wyjsciowego wzmacniacza przeciwsobnego na nastrojenie obwodu jednofazowego, albowiem po¬ miedzy punktami U9, U" i ziemia powstaje zwar¬ cie dla czestotliwosci drgan miejscowych. Nale¬ zy jednak zapobiec temu, by szeregowe polacze¬ nie po dwie równolegle polaczonych indukcyj- nosci 439 i 43", liczac od punktów U9, U" do pentod 409, 40" i równolegle polaczonych po¬ jemnosci U29, 42", byly w rezonansie dla drgan miejscowych. Takim rezonansem zniweczyloby sie bowiem w znacznym stopniu zwieranie.Caly jednofazowy obwód, utworzony przez szeregowe polaczenie kondensatora 35 z równo¬ leglymi cewkami 34J, Sb", równolegle polaczo¬ nymi czesciami cewek A39, 43", liczac od punk¬ tów przylaczen U9, U", cewek 3U9, 34", cewek U39, A.8" do siatek sterujacych triod mieszaja¬ cych', z równolegle po dwie polaczonymi cew¬ kami S69, 36" i z pojemnosciami 59, 5" wraz* z kondensatorem zmiennym 37, jest nastrojony równiez 'na czestotliwosc t drgan miejscowych, co mozna uzyskac najlepiej przez nastawienie* kondensatora 37. .Na cewkach 439, 43"smozna wyznaczyc punk¬ ty, które . posiadaja wzgledem siebie najmniej¬ sze napiecie czestotliwosci drgan odebranych.Dobrze jest wlaczyc ustrój 349, 3A,", 35" po¬ miedzy te punkty i ziemie, albowiem przez ta¬ kie umieszczenie tego ustroju nie przeszkadza sie nastrojeniu obwodu przeciwsobnego na czestotliwosc drgan odbieranych.Mozna jednak równiez obrac punkty U9, U" w ten sposób, zeby szeregowe polaczenie rów¬ noleglych czesci cewek 48',' 43[", liczac od tych punktów do siatek sterujacych triod mieszaja¬ cych, z równoleglymi pojemnosciami wejscio¬ wymi 5' i 5" bylo nastrojone na czestotliwosc drgan miejscowych. W tym przypadku bowiem nie potrzeba stosowac ustroju gwiazdowego, utworzonego z cew.ek 369, 36" i kondensatora S7, gdyz obwód jednofazowy jest nastrojony wtedy na czestotliwosc drgan miejscowych równiez i bez tego ustroju. Jezeli jednak punkty U9, U" zbiegaja sie ze wspomnianymi punktami naj¬ mniejszej róznicy potencjalów, to na ogól trze* ba jeszcze nastroic prawa czesc jednofazowego obwodu pomiedzy punktami ~JJ9, U" i ziemia na czestotliwosc drgan miejscowych. Przy ukladzie¦ wedlug fig. 12 moze t wienie zmienne zawady 41. Obecnosc tej za¬ wady uniemozliwia jednak uziemienie punktu polaczenia katod triod mieszajacych, co jest w wielu przypadkach pozadane. Mozna to uczynic przez zastapienie zawady fyl ustrojem gwiaz¬ dowym 36', 36", 37. Przez nastawienie konden¬ satora 37 mozna prawa czesc obwodu jedno¬ fazowego latwo nastroic. Azeby jak najmniej przeszkadzac nastrojeniu obwodu przeciwsob¬ nego na czestotliwosc drgan odbieranych, sze¬ regowe polaczenia cewek 3Vf' 31? i cewek 36', 36" powinny miec mozliwie wielki opór. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Mieszacz zwlaszcza na fale. krótkie, w któ¬ rym drgania odbierane sa doprowadzane przeciwsobnie, a miejscowe jednofazowo do elektrod wejsciowych dWu wyladowczych ze¬ spolów mieszajacych, znamienny tymi, ze jednofazowy obwód, utworzony przez dwie równolegle zawady obu polówek ^ obwodów przeciwsobnych i równolegle zawady wescio- we obu zespolów wyladowczych wraz ze wspól¬ nymi dla obwodów wejsciowych obu zespolów zawadami, jest nastrojony na czestotliwosc^ drgan miejscowych. — 1012. Mieszacz wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze odbierane drgania sa doprowadzane do obwodu przeciwsobnego w miejscach mini¬ mum napiecia drgan miejscowych. 3. Mieszacz wedlug zastrz. 1, 2, znamienny tym, ze drgania odbierane sa doprowadzane do obwodu przeciwsobnego w sposób dajacy najwieksze wzmocnienie. 4. Mieszacz wedlug zastrz. 1, 2, znamienny tym, ze drgania odbierane sa doprowadzane do obwodu przeciwsobnego w sposób dajacy najwiekszy stosunek sygnalu do szumów. - 5. Mieszacz wedlug zastrz. 1 — 4, znamienny tym, ze obwód, utworzony przez zawady, znajdujace sie pomiedzy nie polaczonymi z soba elektrodami wejsciowymi, jest nastro¬ jony lid czestotliwosc drgan odbieranych. 6. Mieszacz wedlug zastrz. \ — 5, w którym obwód przeciwsobny ma postac drutów Le¬ chera,- znamienny tym, ze obwód jednofazo¬ wy jest nastrojony na czestotliwosc drgan miejscowych przez przedluzenia drutów Le- chera na koncach, odwróconych od zespo¬ lów mieszajacych o odpowiedni odcinek, przy czym konce sa zwarte mostkiem zwieraja¬ cym, ewentualnie polaczonym poprzez jedna zawade albo wieksza ich liczbe - z punktem polaczenia dwóch, odpowiadajacych sobie elektrod wejsciowych zespolów wyladow- czVch. *7. Mieszacz wedlug, zastrz. 1 — 6, w którym *, obwód przeciwsobny ma postac otoczonych ekranem drutów Lechera, znamienny tym, ze koniec ekranu, odwrócony od zespolów mieszajacych, jest polaczony z punktem sta¬ lego potencjalu. 8. Mieszacz wedlug zastrz* 6, 7, w którym dru¬ ty Lechera sa otoczone ekranem, znamien¬ ny tym, ze wraz * z drutami Lechera prze¬ dluzony jest ekran po stronie odwróconej od zespolów mieszajacych, a pomiedzy prze¬ dluzeniami drutów Lechera i ekranem umiesz¬ czony jest przesuwny mostek zwierajacy, po¬ laczony z punktem stalego potencjalu. D. Mieszacz wedlug zastrz. 1 — 8, znamienny tym, ze kazda z polówek, na jakie obwód jest podzielony przez punkty, w których doprowa¬ dzane sa drgania odbierane, jest nastrojona na czestotliwosc drgan miejscowych. 10. Mieszacz wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze w kazda z polówek wstawiona jest ewen¬ tualnie zmienna zawada albo nastawne druty Lechera, przy pomocy których obie polówki moga byc nastrojone na czestotliwosc drgan miejscowych. 11. Mieszacz wedlug zastrz. 1 — 10, w którym zespoly wyladowcze zawieraja kazdy przy¬ najmniej po katodzie, elektrodzie wejsciowej i elektrodzie wyjsciowej, znamienny tym, ze posiada dodatnie sprzezenie zwrotne dla drgan miejscowych, dzieki czemu obwód jed¬ nofazowy zostaje odtlumiony. 12. Mieszacz wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze dodatnie sprzezenie zwrotne jest tak obra¬ ne, iz w obwodzie jednofazowym powstaja drgania miejscowe. 13. Mieszacz wedlug zastrz. 11, 12, znamienny tym, ze' prad albo napiecie dodatniego sprze¬ zenia zwrotnego jest pobierane z takiej czesci obwodu wyjsciowego, w której wystepuja za¬ równo drgania miejscowe, jak i odbierane, w ten sposób, iz oprócz obwodu jednofazowego równiez i obwód miejscowy dla drgan odbie- \ ranych zostaje odtlumiony. 14. Mieszacz wedlug zastrz. 11, 12, znamienny. tym, ze prad albo napiecie sprzezenia zwrot¬ nego pobiera sie z takiej czesci obwodu wyjs¬ ciowego, w którym wystepuja albo jedynie drgania miejscowe, albo jedynie drgania od¬ bierane, tak iz sprzezenie zwrotne jest rózne • dla obu rodzajów drgan. 15. Mieszacz wedlug zastrz. 11 — 14, znamienny tym, ze dodatnie sprzezenie zwrotne uzyskuje sie przez zastosowanie obwodów wyjsciowych o oporze v indukcyjnym dla drgan miejsco¬ wych, ewentualnie równiez dla drgan odbie¬ ranych, 16. Mieszacz wedlug. zastrz. 14, 15, znamienny . tym, ze w tych czesciacji obwodów wyjscio¬ wych, w których wystepuja zarówno drgania miejscowe, jak i odbierane, umieszczone sa indukcyjnosci, a w czesciach obwodów wyjs¬ ciowych, w których wystepuja albo jedynie drgania miejscowe, albo jedynie drgania od¬ bierane, umieszczona jest jedna pojemnosc al- _bo wieksza liczba pojemnosci. 17. Mieszacz wedlug zastrz. 1 — 5, 7 — 9, 11 — 16, znamienny tym, ze obwód Jednofazowy jest nastrojony na czestotliwosc drgan miej¬ scowych za pomoca ustroju biernego, wsta¬ wionego z jednej strony pomiedzy punkt po¬ laczenia dwu odpowiadajacych sobie elektrod wejsciowych zespolów wyladowczych i srodek obwodu przeciwsobnego albo miedzy srpdek obwodu przeciwsobnego, z drugiej zas strony pomiedzy punkty przylaczenia anten, albo pozostale elektrody i punkty przylaczenia anten. * 18. Mieszacz wedlug zastrz. ,17, znamienny tym, ze punkt polaczenia elektrod i srodek obwodu 11 -przeciwsobnego, albo srodek obwodu przeciw¬ sobnego jest polaczony bezposrednio przy¬ najmniej dla wielkich czestotliwosci z punk¬ tem stalego potencjalu (z ziemia). 19. Mieszacz wedlug zastrz, 17, 18, znamienny tym, ze te odgalezienia ustrojów biernych, które sa przylaczone do nie polaczonych ze soba elektrod wejsciowych i punktów przy¬ laczenia anten albo do punktów przylaczenia anten, sa indukcyjne, te natomiast odgalezie¬ nia, które sa polaczone z srodkiem obwodu przeciwsobnego albo z dwiema odpowiadaja¬ cymi sobie elektrodami wejsciowymi i srod¬ kiem obwodu przeciwsobnego, sa pojemnos¬ ciowe. 20. Mieszacz wedlug zastrz. 17; 18, w którym ob¬ wód przeciwsobny jest nastrojony na czesto¬ tliwosc drgan odbieranych, znamienny tym, ze pomiedzy nie polaczone ze soba elektrody wejsciowe wstawiona jest tego rodzaju za¬ wada, przy której uzyskuje sie najlepsze do- pasowanik anten do zespolów wyladowczych. 21. Mieszacz wedlug zastrz. 17, 18; znamienny tym, ze w kazda czesc obwodu przeciwsob¬ nego jest wstawiona pomiedzy miejsce przy¬ laczenia anten i ustroje wyladowcze, najle- ' piej w poblizu miejsc przylaczen, cewka in¬ dukcyjna, przy czym obie te cewki sa sprze¬ zone ze soba magnetycznie. 22. Mieszacz wedlug zastrz. 17 — 21, znamienny tym, ze punkt polaczenia dwu odpowiadaja¬ cych sobie elektrod wejsciowych i srodka ob¬ wodu przeciwsobnego albo srodek obwo¬ du przeciwsobnego jest polaczony z punktem stalego potencjalu (ziemia) poprzez opór. 23. Mieszacz wedlug zastrz. 22, w którym obwód przeciwsobny jest nastrajany za pomoca dru¬ tów Lechera, znamienny tym, ze srodek ukla¬ du Lechera jest polaczony z punktem stalego potencjalu poprzez opór o wartosci równej oporowi falowemu równoleglych drutów Le¬ chera wzgledem ziemi. 24. Mieszacz wedlug zastrz. 1 — 16, znamienny tym, ze zawiera wzmacniacz przeciwsobny, wlaczony w tych miejscach obwodu przeciw¬ sobnego, w których panuje • najmniejsze na¬ piecie drgan miejscowych. 25. Mieszacz wedlug zastrz. 24, znamienny tym, ze pomiedzy obie polowy obwodu przeciwsob¬ nego i srodek wzmacniacza przeciwsobnego wstawiony jest nalezacy do obwodu jednofa¬ zowego ustrój bierny, majacy dla czestotli¬ wosci drgan miejscowych maly opór. 26. Mieszacz wedlug zastrz. 24, 25, znamienny tym, ze kazdy zacisk wyjsciowy wzmacniacza przeciwsobnego jest polaczony poprzez in- dukcyjnosc z jedna z elektrod wejsciowyen zespolów wyladowczych, przv t-zym indukcyj- nosci te wraz z zawadami wyjsciowymi wzmacniacza przeciwsobnego, zawadami wej- , sciowymi zespolów wyladowczych i ustroju biernego sa nastrojone Ha czestotliwosc drgan odbieranych, a ustrój bierny jest przylaczony do indukcyjnosci w tych punktach, w których panuje najmniejsze napiecie czestotliwosci drgan miejscowych. 27. Mieszacz wedlug .zastrz. 26, znamienny tym, ze ustrój bierny jest utworzony przez dwie szeregowo pomiedzy obu polowami obwodu . przeciwsobnego umieszczone indukcyjnosci, których punkt polaczenia jest polaczony po¬ przez kondensator ze srodkiem wzmacniacza przeciwsobnego, przy czym szeregowe pola¬ czenie tego kondensatora z dwiema równo¬ leglymi indukcyjnosciami jest nastrojone na czestotliwosc drgan miejscowych. 28. Mieszacz wedlug zastrz. 24 — 27, znamienny tym, ze obwód jednofazowy jest nastrojony na czestotliwosc drgan miejscowych za po¬ moca ustroju biernego, umieszczonego pomie¬ dzy punktem polaczenia dwóch odpowiadaja¬ cych sobie elektrod wejsciowych i pomiedzy pozostalymi elektrodami wyjsciowymi zespo¬ lów mieszajacych. N. V. Philips* Gloeilampenfabrieken Zastepca: Inz. W. Zakrzewski rzecznik patentowym P.Ó.Z.G./13 Oddz. w B-stoku — 150 zam. 2576 2.1-50-T-1-14442—10,V1H-50Do opisu patentowego nr 33847 Ark. 1Do opisu patentowego nr 33847 Ark.

2. AS' ^MDo opisu patentowego nr 33847 Ark. 3Do opisu patentowego nr 33847 Ark. 4 *&' *-r PL