Znany jest uklad optyczny, skladajacy sie z wkleslego zwierciadla kulistego, oraz z ele¬ mentu korygujacego, którego srodek optyczny jest umieszczony w srodku krzywizny zwier¬ ciadla kulistego. W ukladzie takim element ko¬ rygujacy sluzy do poprawki aberacji zwier¬ ciadla kulistego. Przykladem takiego optycznego ukladu jest uklad optyczny Schmidta, opisany przez Danjona i Couderta w dziele „Lunety i teleskopy" str. 354. W tym ukladzie element korygujacy posiada co najmniej jedna niekun- sta powierzchnie ograniczajaca. W niektórych przypadkach element korygujacy moze jednak posiadac powierzchnie kuliste, a pomimo tego blad spowodowany nie jest zbyt wielki, Uklad optyczny tego rodzaju daje sie zastosowac w aparacie fotograficznym jako obiektyw zwier- ciadlowy o wielkiej sile swiatla.Azeby przy zastosowaniu tego rodzaju ukla¬ du optycznego miec duze pole widzenia, koniecz¬ na jest rzecza, by srodek optyczny elementu korygujacego byl umieszczony w srodku krzy¬ wizny zwierciadla kulistego. Wynalazek niniej* azy ma na celu stworzenie srodków zapewnia¬ jacych v ustawienie w bardzo prosty sposób ele- .mentu korygujacego w prawidlowym polozeniu wzgledem zwierciadla. ¦ * Element korygujacy jest zaopatrzony zgod¬ nie z wynalazkiem w znak. wskazujacy jego sro¬ dek. Znak ten moze byc umieszczony wspólsrod- kowo albo symetrycznie wzgledem tego srodka tak, ze przy wzajemnie prawidlowym polozeniu zwierciadla i elementu korygujacego znak po¬ krywa sie ze swoim obrazem odbitym od zwiera ciadla lub tez zajmuje scisle okreslone poloze¬ nie wzgledem wspomnianego obrazu., Wedlug jednej postaci wykonania znak po¬ siada ksztalt litery V, której ramiona przeci¬ naja sie w srodku elementu korygujacego. Gdy zwierciadlo i element korygujacy sa prawidlo¬ wo wzgledem siebie^ nastawione, ramiona obrazu znaku leza w przedluzeniu ramion znaku.Wedlug innej postaci wykonania znak ma ksztalt linii kolowej calkowicie albo niecalkowi¬ cie zamknietej, przy czym srodek kola lezy w srodku elementu korygujacego. Gdy element ko-rygujacy znajduje sie wzgledem zwierciadla w prawidlowym polozeniu, znak kolisty taa ele¬ mencie korygujacym oraz jego obraz odbity od zwierciadla pokrywaja sie. Azeby to bylo dobrze widoczne, znak kolisty na elemencie koryguja¬ cym jest zaznaczony w postaci linii przerywa¬ nej tak, ze obraz znaku, odbity od kulistego zwierciadla, znajduje sie dokladnie w przerwach linii samego znaku.Przy jeszcze innym sposobie wykonania znak posiada postac jednej albo wiekszej liczby par znaczków, np. kropek, rozmieszczonych sredniT cowo przeciwlegle wzgledem srodka optycznego elementu korygujacego.. Jezeli element korygu¬ jacy zajmuje w stosunku do zwierciadla polo¬ zenie prawidlowe, obraz jednej kropki jednej pary bedzie sie pokrywal z druga kropka tej pary.Azeby znaki byly wyraznie widoczne, 'moga one byc zabarwione odmiennie od elementu ko¬ rygujacego. Element korygujacy najlepiej jest wykonac nie ze szkla, lecz z tworzywa, którego przynajmniej material wyjsciowy, moze byc for¬ mowany w niskiej temperaturze, ewentualnie z materialu scinajacego sie z roztworu w stan zelu, np/ z zelatyny, agar-agaru. Element ko¬ rygujacy wykonywa sie z tych materialów naj¬ lepiej w formach, w których uzyskuje pozadany ksztalt po scieciu sie roztworu i wyschnieciu.Element korygujacy moze byc tez zrobiony np. z syntetycznej zywicy przez odlanie jej w for¬ mie o odpowiednim ksztalcie. W celu utworze¬ nia znaku na elemencie korygujacym, wyrabia* nym w formach, forme zaopatruje sie w wy¬ step, wglebienie itd. w miejscu, w którym na ele¬ mencie korygujacym ma powstac znak.Wynalazek jest wyjasniony bardziej szcze¬ gólowo przy pomocy rysunku.Element korygujacy (fig. 1) jest zaopatrzo¬ ny w znak 3 w danym przypadku w ksztalcie litery V, o ramionach AM i BM, tworzacych kat prosty, którego wierzcholek M pokrywa sie ze srodkiem optycznym elementu korygujacego-.Fig. 2 wyjasnia, w jaki sposób powstaje obraz A'M ramienia AM znaku w ksztalcie litery V w przypadku, gdy wierzcholek M znajduje sie w srodku O krzywizny kulistego zwierciadla 2.Element korygujacy 1 (fig. 2) jest elementem korygujacym w ukladzie optycznym Schmidta.Na fig. 3 element korygujacy 1 oraz zwierciadlo 2 sa przedstawione schematycznie w perspekty¬ wie. Z figury tej widac, ze gdy wierzcholek M znaku 3 znajduje sie w srodku O krzywizny zwierciadla 2, obrazy A'M i B'M ramion AM i BM znaku leza odpowiednio jia przedluzeniu tych ramion. Na fig. 4 przedstawione jest jesz¬ cze raz w widoku z przodu polozenie znaku i jego obrazu, gdy element korygujacy 1 znajduje sie w srodku krzywizny zwierciadla 2.Gdy element korygujacy jest ustawiony pra¬ widlowo na osi optycznej, lecz znajduje sie w niewielkiej odleglosci od srodka krzywizny zwier¬ ciadla, trudno, patrzac w kierunku osi X — X, stwierdzic odchylenie od prawidlowego nastawie¬ nia. W tym przypadku srednica znaku w postaci kola bedzie nieco wieksza albo mniejsza od jego obrazu.Wystepowanie jednak zjawiska paralaksy, które zachodzi zawsze przy niedokladnym nasta¬ wieniu i jest latwo dostrzegalne, gdy sie patrzy na znak i jego obraz z kierunku, który nie jest równolegly do osi X — X, wskazuje, ze nasta¬ wienie nie jest calkiem dokladne.Znak moze posiadac rózne ksztalty. Moze byc utworzony w postaci pary znaków punktowych P i Q, np. barwnych kropek, umieszczonych srednicowo przeciwlegle wzgledem srodka ele¬ mentu korygujacego, jak przedstawiono na fig. 3.Gdy element korygujacy zajmuje prawidlo¬ we polozenie wzgledem zwierciadla 2, obraz P' znaku P pokrywa sie ze znakiem Q. PL