' W taik zwanym mechanizmie walowym uzywa sie zazwyczaj glowicy do obrabia¬ nia, obracajacej sie w czasie ruchu ma¬ szyny. Glowica jest na jednym koncu za¬ opatrzona w poprzeczne sanki, dajace sie nastawiac w ikieruinlkiu promieniowym przy pomocy srdby i posiadajace urzadzenie do trzymania narzedzia. W cellu nastawienia poprzecznych sanek nalezy najpierw za¬ trzymac glowice do obrabiania, alby móc obrócic srube na poprzecznych sankach, np. przy pomocy klucza, Talka glowica nie pozwala na struganie np, plaisziczyzny pro¬ stopadlej do osi obrotu.Glowica wedlug wynalazku obraicajaca sie podczas obróbki jest zaopatrzona w urzadzenie do trzymania narzedkia, osa¬ dzone na sanikach poprzecznych, naistaw- nyoh w kierunku promieniowym, przy czym urzadzenie do nastawiania wtspo mnianych sanek poprzecznych jest przy pomocy odpowiednich narzadów polaczo¬ ne z koilem lub podobna czescia, umiesz¬ czona wspólosiowo z glowiiica, sztywno przymocowana do pierscienia, najlepiej za¬ opatrzonego w powierzichnie zlobkowana, który moze byc wprawiany w% ruch pod!- czais obrotu glowicy w tym celu, zeby przy zahamowattiifu pierscienia w stosunku do glowicy za pomoca reiki lulb narzadu, moz¬ na bylo uruchomic urzadzenie przesuwaja- ce poprzeczne sanki. Urzadzenie to jest zaopatrzone w sygnalizacje, dajaca sygnal za kazdym razem, gdy sadki poprzecznezostaly przesuniete na pewna odleglosc, a to w tym celu, zeby niozna bylo ustalic, jak daleko posunely sie sanki poprzeczne, kiedy glowica sie obraca, a kolo jesit nie¬ ruchome, Wynaiaizek jest przedstawiony na rysun¬ ku, gdzie fiig. 1 przedstawila widok z bolcu jednej odmiany wykonania glowicy narze¬ dziowej wedluig wynalazku, fi|g 2 — te sa- ma glowice obrócona o 180°, fig, 3 — wi¬ dok glowicy z przodu, fig. 4 — przekrój pionowy podluzny glowicy, a fig. 5 — prze- 'krój poziomiy wzdluz linii A — A na fig. 2.Glowica wedliuig wynalaizku posiada kor¬ pus 1, który jest zaopatrzony na prawym koncu w stozkowy trzpien 21 przeznaczo¬ ny do wsuwania w obracajaca sie Czesc maszyny. Na lewym koncu glowiilcy znaj¬ duja sie sanki poprzeczne 3, przesuwne w kierunku promieniowym wzdluz prowad¬ nic 4, wykonanydh w korpusie. Sanki po¬ przeczne sa zaopatrzone w urzadzenie sluzace do zamocowania narzedzia, np. no¬ za lub wiertla. Urzadzenie to sklada sie z tuilei 5, polaczonej z sankami 3, i ze sru¬ by 7 do zaciskania narzedzia, Sanki poprzeczne przesuwa sie przy po¬ mocy sruby 8, ustawionej równolegle do prowadnic, która dzieki opisanemu poni¬ zej urzadzeniu mioze sie obracac dookola swej osi, ale nie moze przesuwac sie w kie¬ runku osi. W prawej czesci koapusu ./ znaj¬ duje sie pierscien 9, wspólsrodkowy z kor¬ pusem i tworzacy jedna calosc z kolem stozkowym zebatym 10, które zazebia sie iz kólkiem stozkowym zebatym 11. Kólko //tworzy jedna calosc ze slimakiem 12, który wspólpracuje z kolem slimakowym 13. Kolo 13 za posrednictwem kólka 14, osadzonego na tym samym wale, napedza kólko 27', które zazebia sie z kólkiem 16.Pomiedzy kólkiem 16 i sruba 8 znajduje sie polaczenie, poddajace sie w razie na¬ potkania na opór, przekraczajacy okreslona Wielkosc. To polaczenie sklada sie z ra¬ mienia 18, osadzonego w poprzecznym wy¬ deciu 17, wykonalnym w stulbie. Ramie 18 posiada' na obu zewnetrznych koncach stozkowate wystepy 19, skierowane w po¬ dluznym kierunku sruby, które moga wcho¬ dzic w odpowiednie stozkowate wyciecia 20 w plaszczyznie bocznej kólka 16, zwró¬ conej w strone ramienia 18. W srubie 8 znajduje sie wspólosiowy otwór 21, w któ¬ ry wchodzi sprezyna naciskowa 22, przy¬ ciskajaca ramie do kólka 16. Kólko 16 mo¬ ze w ten sposób, przy pomocy ramienia 18, napedzac srube 8.Opisana glowica do obrabiania dziala w ponizej opisany sposób. Odpowiednie na¬ rzedzie do obróbki Wklada sie w otwór 6 i zaciska sie je tam przy pomocy srulby 7.Jezeli narzedzie ma byc przesuniete w kiertunlku prostopadlym dlo osi glowicy, to glowice wprawia sie w ruch obrotowy, przytrzymujac pierscien 9 nieruchomo w miejscu za pomoca reki, wskutek czego sruba 8 obraca sie powoli. Po przesunieciu narzedzia do zadanego' polozenia zwalnia sie pierscien 9. Gdyby podczas tego za¬ biegu sanki poprzeczne doszly do jednego ze swoich kranców, wówczas wystepy 19 na skutek zwiekszonego oporu przeciwko ruchowi obrotowemu sruby 8 zostaja wy¬ pchniete wbrew dzialaniu sprezyny 22 z wyciec stozkowych 20, na skutek czego sruba 8 nie podaza juz za ruchem obroto¬ wym kólka 16. Dzieki temu unika sie uszkodzenia urzadzenia.Poprzeczne nastawienie narzedzia da sie jeszcze szybciej uskutecznic w inny spo¬ sób. W koncu sruby 8, skierowanym w dól na fig. 5, który jest dostepny od zewnatrz, znajduje sie osiowy otwór 23 o kwadrato¬ wym przekroju poprzecznym. Do tego ot¬ woru mozna wlozyc klucz i nacisnac nim umieszczony przesuwnie w otworze trzpien 24, którego wewnetrzny koniec spoczywa na ramieniu 18. Przez przycisniecie klucza do trzpienia 24 i popchniecie go do we¬ wnatrz wystepy stozkowate 19 odczepiaja sie od kólka 16. Przy pomocy klucza sru¬ ba 8 moze byc obrócona niezaleznie od polaczen pomiedzy kolem 10 i kólkiem 16. - 2 -Sruba 8 moze miec skok 1 mm, wskutek czego jeden obrót sruby 8 odpowiada po¬ przecznemu przesunieciu sanek poprzecz¬ nych o 1 mim. Koniec sruby, odwrócony w dól na fiig. 5 i dostepny od zewnatrz, moze byc odpowiednio zaopatrzony w okragla podzialfce 25 ze skala od 0 — 10; wtedy przestrzen pomiedzy kaizda Jkreslka podzialki odpowiada przesunieciu sanek poprzecznych o 0,1 nim. W jednej odmia¬ nie wykonania wynalazku przekladnia po¬ miedzy kolem 10 i sruba 8 jteist obliczona w ten sposób, ze jeden obrót kola 10 wzgledem glowicy odlpowiadla przesunieciu sanek poprzecznych o 0,05 mim. 'Pierscien 9 moze równiez posiadac na obwodzie po- dzialke 32 ze skaila od 0 — 5, dzieki dze¬ mu przestrzen pomiedzy dwoma przylegly¬ mi kreskami podlziialki odlpowiada przesu¬ nieciu sanek poprzecznych o 0,005 mm., Mozliwosc nastawienia sanek poprzecz¬ nych z boku podczas nuichu maszyny moz¬ na wykorzystac np. wówczas, gdy trzeba wytoczyc otwór o wiekszej srednicy, lub gdy np. trzeba obrobic plaszczyzne pro¬ stopadla do osi obrotu glowicy. Azeby podczas pracy mozna bylo stwierdzic bez zatrzymywania masizyny, jak daleko posu¬ nely sie sanki poptfzeczne, gjowica wedlug wynalazku jest zaopatrzona w urzadzenie sygnalizacyjne, sygnalizujace za kazdym razem, gdy sanki poprzeczne przesunely sie na pewna odleglosc w kierunku pro¬ mieniowym. W odmianie wykonania wyna¬ lazku, uwidocznionej na rysunku, to urza¬ dzenie 'sygnalizacyjne sklada sie z wysta¬ jacej promieniowo czesci o ograniczonej dlugosci obwodu, umieszczonej na podzial- ce 25, która to czesc jest urzadzona w t;en sposób, ze za kaizdiym obrotem sruby za¬ chodzi raz na trzpien 26, który przez to jest posuwany promieniowo na zewnatrz w stosunku do sruby. W ten sposób zamy¬ ka on urzadzenie kantaktowe /5 obwodu, skladajacego* sie z polaczonych szeregowo baterii lampkowej 28 oraz lampki 30, wi¬ docznej z zewnatrz przeiz okienko 29. Gdy glowica obraca sie, a kolo-/O jest nieru¬ chome, obrót srulby 8 powoduje zapalenie sie lampki 30 na krótka chwile raz pod- czais kazdego obrotu. Kazdy blysk lampki 30 odpowiada wiec przesunieciu sie sanek poprzecznych w kierunku promieniowym 0 1 mm. Przez obliczenie ilosci blysków mozna latwo obliczyc, jak daleko przesu¬ nely sie sanki podczas cyklu roboczego.Przy pomocy ramienia 31 (fig. 1) mozna w razie potrzeby tak nastawic wylacznik wlaczony w obwód, ze obwód jest stale otwarty.Wynalazek niniejszy nie ogranicza sie oczywiscie do opisanej w zwiazku z ry¬ sunkiem odmiany wykonania, lecz istnie¬ ja równiez inne Oidmiamy wylkonamiia. Tak w jednej odmianie wykonania urzadzenie sygnalizacyjne moze skladac sie z dzwon¬ ka lub podobnego przyrzadu, który przy kazdym obrocie sruby 8 wydaije sygnal dzwiekowy. Ponadto przdkladinia pomie¬ dzy kolem 10 i sruba 8 moze byc inna, nizj w opisanej powyzej odmianie wykonania.Sruba 8 moze dawac sygnal podwójny, po¬ trójny itd. podczais kazdego obrotu. Dalej mozna zaistapic srube 8 innym narzadem, stanowiacym jedna calosc z urzadzeniem do wprawiania w ruch urzadzenia sygnali¬ zacyjnego. To umozliwia np. dawanie tyl¬ ko jednego sygnalu co piec bib dziesiec obrotów sruby 8 lub podobnegjo narzadu.Srtuba 8 moze tez posiadac inny skok niz 1 nim, np. ulamek 1 mm. Zamiast przytrzy¬ mywania pierscienia 9 w miejscu za po¬ moca reki, jak tutaj przedstawiono, moz¬ na w tym celu uzyc osobnego urzadzenia do hamowania lub przytrzymywania. PL