PL33282B1 - Urzadzenie do wyznaczania wspólrzednych punktów w kopalni wzgledem wspól¬ rzednych punktów na powierzchni - Google Patents

Description

Orientacja kopalni ma na celu okresle¬ nie polozenia wyrobisk górniczych wzgle¬ dem punktów na powierzchni, czyli po¬ zwala okreslic, gdzie lezy na powierzchni punkt, odpowiadajacy danemu punktowi w kopalni.-Dotychczas orientacje kopalni przepro¬ wadza sie przy pomocy pionów mechani¬ cznych lub optycznych, umieszczonych w szybie.Majac dane wspólrzedne picmów na po¬ wierzchni, okresla sie wspólrzedne wszyst¬ kich punktów poligonowych w kopalni.Róznice poszczególnych metod orienta¬ cji wyrazaja sie ^ .sposobie wykonania po¬ miarów na powierzchni i, w kqpalni wzgle¬ dem pionów zwisajacych w szybie.Wada metod orientacji pionami mecha¬ nicznymi jest trudnosc wyznaczenia polo¬ zenia spoczynku pionu,, wahajacego sie na" skutek nastepujacych przyczyn, a miano¬ wicie: ruchu ziemi, ruchu wirujacego i drgajacego powietrza w szybie, kapania na piony wody szybowej, wplywu odchy¬ lajacego elektrycznych pradów bladza¬ cych i calego szeregu szkodliwych wply¬ wów mniejszego znaczenia.Zasadnicza wada pionów,optycznych po¬ lega na tym, ze nawet nieznaczne odchy¬ lenie osi pionowej przyrzadu powoduje bledne rzutowanie punktów w kqpalni i to tym wieksze, im glebiej znajduje sie orien¬ towany poziom kcpalni.Próoz tego wspólna wada wszystkichdotychczasowych metod jest koniecznosc pomiaru odlqglosci miedzy pionami oraz odleglosci miedzy pionami i punktami sta¬ lymi, których wspólrzedne nalezy w kopal¬ ni okreslic. Pomiar tych odleglosci jest obciazony bledami, silnie wplywajacymi na caloksztalt dokladnosci pomiarów o- rientacyjnych. Tych wad nie posiada urzadzenie, bedace przedmiotem zglosze¬ nia.Uprzedzenie to jest przedstawiono na rysunku, na fctórym fig. 1 przedstawia tak zwany orientownik, fig. 2 — plyte ba¬ zowa, fig. 3 — szczegól dotyczacy sygna¬ lu swietlnego, wreszcie fig. 4 15 wyjasnia¬ ja sposób prowadzenia pomiarów i obra¬ zuja przebieg promieni w raucie piono¬ wym i poziomym, Przyrzad do pomiaru katÓAf, tak zwany orientownik, posiada lu¬ nete a, umocowana, w alhidadzie' b, obra- calnej wzgledem limbusu c, na którego tar¬ czy naniesiona jest podzialka katowa.Orienitownik jest osadzony na pomoscie d, 'przerzuconym w wiezy; szybowej, a dla umozliwienia celciwania na sygnaly swie¬ tlne plyty bazowej w pomoscie wykona¬ ny jest dla lunety otwór e.Podstawa / przyrzadu jest zaopatrzona w trzy sruby, sluzace do poziomego usta¬ wienia przyrzadu. Na rysunku widoczna jest jedna z tych srub g. Do poziomowania sluza dwie Mbele rurkowe h, z których jedna jest uwidoczniona na rysunku.Do odczytywania katów . mierzonych sluza dwie lupy m luib mikroskopowe urza, dzenie odczytowe. Urzadzenie odczytowe moze stanowic równiez mikrometr opty¬ czny, jak to ma miejsce w nowoczesnych teodolitach precyzyjnych. Do dokladnego poruszania tarczy alhidady b wzgledem tarczy limbusu c sluzy srubka mikrometry- czna i, do dokladnego zas poruszania tar¬ czy limlbusu c wzgledem podstawy / sluzy sruba mikrometryczna j.Noniusze sa zaopatrzone w mleczne szybki. W celu okreslenia wspólrzednych srodka przyrzadu naklada sie na okular l ostrze. Plyte bazowa stanowi trójkat lub wielobok o stalej dlugosci boków, zaleznej od przekroju szybu. Plyte bazowa najle¬ piej jest wykonac z metalu. W narozni¬ kach plyty bazowej wykonane sa otwory w na sygnaly swietlne, które sa punkta¬ mi celu.Plyte poziomuje sie libelami u przy po¬ mocy trzech srubr. ] Przeslona z na fig. 3 reguluje wielkosc otworu sygnalu swietlnego.. Poniewaz lu¬ neta moze obracac sie tylko okolo osi pio¬ nowej, wiec celowanie polega na obrocie lunety dotad, az nitka trafi na zadany sygnal. W tym celu luneta pqsiada tylko jedna nitke, która stanowi linie celowa cirientownika w odróznieniu od teodolitu, w którym srodek przeciecia dwu prosto¬ padlych nitek stanowi punkt celu. Wyzej Opisane urzadzenie sluzy do wykonywania pomiarów w sposób wyjasniony na fig. 4.Z punktu A, znajdujacego sie w pobli¬ zu szybu, wyznacza sie teodoliteiji wspól¬ rzedne ostrza S, to jest srodka óriento- wnika. Jesli pole widzenia lunety nie obej¬ muje wszystkich sygnalów, wówczas wy¬ snienia sie okular na okular ó wiekszym polu widzenia, przez który widzi sie wszystkie sygnaly bazy.Pomiar orientacyjny sklada sie,z pomia¬ rów na powierzchni i w kopalni., Pomiary na powierzchni polegaja na okresleniu wspólrzednych ostrza S, na przyklad sposobem przyrostów wspól¬ rzednych z punktu A, na pomiarze orien- townikiem katów a i^ zawartych mie. dzy liniami laczacymi srodki Nz, A/2 , Ni sygnalów ze srodkiem przyrzadu jako wierzcholkiem oraz na pomiarze katów Y i l<, których wierzcholkiem jest rów¬ niez srodek przyrzadu, a ramiona prze¬ chodza przez pukt A na powierzchni oraz przez srodki Ni lub Nz sygnalów w kopal¬ ni. ' • ' : !''! ; . '¦' Celowania na srodki Ni, Nt, Nz sygna¬ lów i celowania na punkt A dokonuje sie bezposrednio luneta, która wystarczy je-dynie obracac wokolo swej osi, przy czym, by móc w lunecie obserwowac punkt A, znajdujacy sie z boku orientownika, na- lezy promien celu zalamac pcfd katem pro- stym. Osiaga sie to przez zalozenie na obiektyw pryzmatu, zalamujacego pro¬ mienie pod katem 90° w stosunku do osi lunety.Wzajemne odleglosci N2N1, N1N3 i N3 M2 miedzy sygnalami okresla wytwórnia plyty bazowej, podajac przy tym wspól¬ czynnik rozszerzalnosci materialu, z któ¬ rego jest wykonana baza i temperature t0, w której okreslono dlugosci miedzy srod¬ kami sygnalów. Znajac róznice miedzy temperatura t0, a temperatura w czasie pomiaru, mozna zawsze wyliczyc odleglosci N2N1, N1N3, N3N2. Znajac prócz tego wspólrzedne ostrza S i katy a, (3, y i p* mozna analitycznie wyznaczyc wspól¬ rzedne srodków Ni, N2 i N3 sygnalów.W kopalni dokonuje sie pomiaru z pun¬ ktu I teodolitem, mierzac katy 1 i 2 miedzy promieniami celu na cienkie odtrza q, umieszczone w srodkach otworów dla sygnalów. Znajac- wspólrzedne srodków trzech dtworów sygnalowych i katy 1 i 29 wy«zn.a|cza sie wspólrzedne punktu /, jako zwykle „wciecie wstecz". .Analogiczny pomiar i nastepnie oblicze¬ nia wykonuje sie dla wyznaczenia wspól¬ rzednych punktu TI, lezacego najlepiej po przeciwnej stronie szybu, (choc moze le¬ zec i z tej samej strony szybu co punkt/,).Opisany wyzej sposób orientowania punktów w kopalni pozwala na oparcie orientowania na pomiarze katów, które zawsze mierzy sie bez porównania doklad¬ niej niz dlugosci, 00 daje wyniki tego po¬ miaru dokladniejsze, niz przy dotychcza¬ sowych metodach, poslugujacych sie po¬ miarem dlugosci, oraz, jest bardziej eko¬ nomiczny, bo zajmuje okolo 75% czasu mniej, niz przecietnie pqtrzeba przy istnie¬ jacych metodach, gdyz pomiary na powie¬ rzchni i w kopalni sa wykonywane równo¬ czesnie, co jest duzym zyskiem na czasie.Zmiana polozenia plyty bazowej daje moznosc kontroli pomiaru i wyrównania •bledów. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenie patentowe. Urzadzenie do wyznaczenia wspólrzed¬ nych punktów w kopalni wzgledem wspól¬ rzednych punktów na powierzchni, zna¬ mienne tym, ze sklada sie z orientownika, zaopatrzonego w lunete (a), umocowana sztywno w srodku tarczy alhidady (b), oraz z plyty bazowej w postaci trójkata albo wieloboku o stalej dlugosci boków, przez którego wierzcholki przechodza srodki sygnalów swietlnych. Zygmunt Kowalczyk Zastepca: inz. Leon Skarzenski rzecznik patentowyDo opisu patentowego Nr 33282 Ark. 1 Fig 1 Fig.

2. M_, Fg.3Do opisu patentowego Nr 33282 Ark. 2 fo.4 r^x ^g#^Nifr^\v^( k^^j^f^fa^ wx^x^<^ kw^^<^^c ;.^2^^^££^^^^ ^^yJ^ZZ^^Z^^ %5 Drukarnia Panstwowa Nr 1 w Warszawie. Zam. 2235 PL