Wynalazek niniejszy dotyczy ubij arki wstrzasowej, uzywanej jako katar do wbi¬ jania pali, brusów palisadowych, kamieni brukowych albo do ubijania betonu, asfal¬ tu lub podobnych materialów, jak równiez do kruszenia róznych materialów i wresz¬ cie do brykietowania wegla i podobnych materialów.W znanych urzadzeniach tego rodzaju stosowano mloty lub ciezary opadowe, przy czym osiagano mala wydajnosc pra¬ cy, albo tez stosowano wahliwe ciezary ubijajace, które, zwlaszcza przy drganiach, mozna latwo wyregulowac pod wzgledem sily uderzenia i wydajnosci pracy, które jednak przy dosc duzej sile uderzenia sa¬ me zaczynaja drgac, wskutek czego na¬ stepuja uszkodzenia.Wynalazek polega na 'tym, ze w drga¬ jacym przyrzadzie do ubijania zastosowa¬ ne sa dwie masy, ubijajaca i przeciwlegla oporowa, drgajace przeciwbieznie z prze¬ sunieciem faz o ,180° i polaczone za pomo¬ ca sprezystych narzadów gromadzacych energie, np, w postaci sprezyn drgajacych, laczników gumowych, zderzaków powietrz¬ nych lub podobnych podatnych czesci, w celu otrzymania drgan nieharmonicznych.W celu unikniecia niepozadanych wstrzasów wywolywanych przez sily uda¬ rowe, masy te sa polaczone ze zródlem drgan za pomoca znanego mimosrodowe- go napedu, przylaczonego przegubowo do jednej z mas za pomoca luznego sprzegla, np. za pomoca sprezyny, i osa¬ dzonego od mas w odleglosci odwrotnieproporcjonalnej do ciezarów tych mas, wskutek czego naped ten zasnuje poloze¬ nie w plaszczyznie bezwladnosci drgan ca¬ lego ukladu.Podane powyzej sprezyny nosne lufo podatne -zderzaki sa umieszczone miedzy r&ma, dzwigiem luib fundamentem urza¬ dzenia a masa oporowa, w celu zabezpie¬ czenia tych czesci urzadzenia od drgan przenoszonych z masy ubijajacej na mase oporowa i utworzenia z tej czesci urzadze¬ nia ukladu bezwladnosci wolnego od drgan.Poza tym wedlug wynalazku, pomiedzy masa ubijajaca a masa oporowa sa uinie^ szezone dodatkowe zdenzaki z gumy lub podolbnego podatnego materialu, o prze¬ kroju mniej wiecej kulistym lub parabo¬ licznym, których czesci oporowe sa osa¬ dzone w pewnej odleglosci od siebie i któ¬ re za pomoca plytek ograniczaja w jed¬ nym kiertaku, np. na dól, skoki masy ubi¬ jajacej i nadaja drganiom charakterysty¬ ke- njfeharmoniilczna.Odmiana tego urzadzenia moze byc ta¬ kie, w którym pólkuliste czesci oporowe podatnych zderzaków przylegaja scisle i obustronnie do plytek, wskutek czego po¬ woduja znaczna czestotliwosc drgan przy malym skoku mas drgajacych i nadaja drganiom zadana nieharmoniczna charak¬ terystyke.Zaleta wynalazku polega na tym, ze wskutek latwego otrzyrnywania drgania przeciwbieznego mas, wskutek przesuniecia faz o 180°, punkt ciezkosci calej ubij arki pozostaje prawie w spoczynku, nawet gdy 'sila uderzenia jest znacznie wieksza od ciezaru urzadzenia. Przy tym w zlaczach ubijarki powstaja nieznacznie tylko napre¬ zenia, a we wszystkich przypadkach osia¬ ga sie wielka wydajnosc pracy przy ma¬ lym nakladzie sily i za pomoca lekkiego urzadzenia; Z poszczególnych przykladów wykona¬ nia ubijarek wedlug wynalazku, przedsta¬ wionych na rysunku, ubijarka do krusze¬ nia materialów twardych wyróznia sie tym, ze jedna masa jest wykonana w po¬ staci zbiornika do tego materialu, a druga w ipostaci tloka kruszacego, przy czym ta pierwsza masa jest osadzona na pochylych sprezynach prowadniczych, od stopfiia na¬ chylenia których zalezy szybkosc przesu¬ wu materialu w zbiorniku a tym sapiym czas trwania jego rozdrabniania.W drugim przykladzie wykonania po¬ dana jest ubijarka, wykonana w postaci prasy do forykietowania, w której jedna masa 'stanowi kadlub, a druga tloczak urza¬ dzenia, wykonanego w postaci prasy pas¬ mowej, .przy czym masy te sa tak zrówno¬ wazone, ze suma sil wywieranych w jed¬ nym kierunku przez sprezyny jednej masy, przy ich przeginaniu, jest równa silom wy¬ wieranym w kierunku przeciwnym przez sprezyny drugiej masy.Na rysunku fig. 1 uwidacznia glówna czesc ulbijarki z wbudowanym w nia silni¬ kiem, fig. 2 — podobna ubijarke zawieszo¬ na na dzwigu, fig. 3 — odmiane tego urza¬ dzenia zawieszonego sprezynujaco na dzwi¬ gu, fig. 4 i 5 uwidaczniaja maszyne do 'bru¬ kowania ze sprezynami prowadniczymi mas i elastycznymi koncowymi zderzakami w widoku z tylu i z boku, fig. 6 i 7 — ma¬ szyne do ubijania o bardzo duzej czesto¬ tliwosci drgan równiez w widoku z tylu ii Iz Iboku, fig. 8 i 9 — masy prowadzone wzgledem siebie za pomoca sprezyn tasmo¬ wych w widoku z tylu i z, boku, fig. 10 i 11 — ubijarke do kruszenia materialów twar¬ dych w widoku z boku i w przekroju po¬ dluznym, a fig. 12 uwidacznia prase do brykietowania czesciowo w widoku z boku, a czesciowo w przekroju.Wedlug wynalazku przyrzad do ubija¬ nia na fig. 1 sklada sie z masy ubijajacej 1 i znacznie ciezszej przeciwleglej masy opo¬ rowej 2. Masy te sa polaczone sprezyna¬ mi 3. Gdy taki uklad z dwóch mas, zawie¬ szony swobodnie w przestrzeni, zostaje wskutek okresowego sciskania sprezyn 3 — 2 -wzbudzony, obie masy drgaja przeciwbiez¬ nie, czyli z przesunieciem faz o 180°, a am¬ plitudy ich drgan sa odwrotnie proporcjo»- nalne ido iph ciezarowy. Wskutek tego po¬ wstaje w sprezynach 4dr.gajacycl$ 3 w pew¬ nym miejscu ognisko drgan, czyli nieru¬ chomy wezel w przestrzeni, przy czym od¬ leglosc tego wezla od mas 1, 2 jest od¬ wrotnie proporcjonalna do ciezarów tych mas. W plaszczyznie nieruchomego wezlia sprezyn drgajacych jest osadzona plyta 4, która wobec tego jest równiez nieruchoi- ma, Na tej plycie moze byc umieszczony silnik 5 ldb inny naped pedni mimosrodo- wej 6, która za pomoca luznego sprzegla w postaci sprezyny 7 wprawia mase / w ruch drgajacy. Obojetnym jest czy spre¬ zyny 3 sa przerwane przez plyte 4, czy tez przechodza przez nia nieprzerwane. W ten sposób wykonany uklad moze byc uzyty do róznych prac, przy czym do ubijania sluzy mniejsza masa 1.Fig. 2 uwidacznia podobna ubijarke, skladajaca sie równiez z mas 1, 2, spre¬ zyn 3, plyty nosnej 4, silnika 5 i przeklad¬ ni sprzegajacej 6, 7. Ubijarka ta zaopar tfzona jest jeszcze w bardziej elastyczne sprezyny nosne 8 przy haku 9 dzwigu 10, za pomoca którego mozna ja dowolnie opu¬ szczac na ubijane miejsce lub przedmiot.Sprezyny nosne 8 sa polaczone z górna masa 2 i wskutek tego drgaja nieznacznie razem z nia. Silnik 5 jest zawieszony na plycie nosnej 4 za pomoca sprezyn 11, w celu zabezpieczenia od wstrzasów, mo¬ gacych powstac z niejednakowej wielkosci sily uderzen. Silnik uruchamia mimosród 6 za pomoca np. przekladni pasowej 12.Sprezyny tasmowe 13 sluza do prowadze¬ nia masy 2 na plycie nosnej 4.Fig. 3 uwidacznia podobne urzadzenie, jak na fig. 2, z ta róznica, ze sprezyny nosne 8 sa polaczone z plyta prowadmA- cza 4, wobeo czego nile drgaja one prawie wcale i dzieki temu nie przenosza drgan na dzwig 10. Ponadto u góry przy haku 9 znajduje sie sprezyna 14, która moze za¬ stepowac lub uzupelniac sprezyny nosne 8, tak w tym przypadku, jak równiez w wy¬ konaniu wedluig fig. 2.Fig. 4 i 5 uwidaczniaja przedmiot wy¬ nalazku wykonany w postaci maszyny do brukowania. W tym celu rama 16, przewoz¬ na na kolach 15, jest zaopatrzona w pro¬ wadzone za pomoca sprezyn tasmowych 13 mase oporowa 2 i mase ubijajaca 1, które sa polaczone ze soba za pomoca sprezyn drgajacych 3. Ten uklad jest zawiesizony w ramie 16 za pomoca sprezyn nosnych 8, a do wzbudzania drgan sluzy mimosród 6 i sprezyna sprzegajaca 7, polaczona z ma¬ sa 2; sposób polaczenia tych czesci jest dla istoty wynalazku bez znaczenia.W celu spowodowania drgan nieharmo- niicznych lub pseudoharmonicznych i nie- prizekraczania najwiekszych wychylen mas drgajacych, sa zastosowane dodatkowe na¬ rzady sprezynujace w postaci pólkulistych zderzaków 17 z gumy lub podobnego ma¬ terialu, ograniczajace przesuw znajduja¬ cych sie miedzy nimi plyt 18, a wiec takze skoki masy /, polaczonej z tymi plytami lacznikami 19. Ograniczanie skoków ma¬ sy 1 za pomoca tych podatnych narzadów powstaje wskutek tego, ze calkowita sila drgania W koncowej czesci skoku wzrasta znacznie szybciej niz linijnie i w -teri spo¬ sób ograniczenie skoków powoduje dziala¬ nie pseudoharmoniczne, które zabezpiecza urzadzenie przeciw uszkodzeniom, zwlasz¬ cza podczas biegu jalowego, i powieksza do¬ kladnosc ubijania; to ostatnie dzialanie fest pozadane zwlaszcza w tych przypadkach, w których stosuje sie deskowanie 188 do ubijania swiezo nasypanego betonu. Do te¬ go samego celu sluza równiez zderzaki 20 z gumy lub podobnego materialu, które sa umieszczone na wspornikach 21 ramy 16, i na których znajduja sie plytki 22, pola¬ czone lacznikami 23 z masa ubijajaca /, wskutek czego plytki te ograniczaja z pew- - 3 -na elastycznoscia najwiekszy przesuw ma¬ sy / ku dolowi.Fig. 6 i 7 przedstawiaja ubij arke lub wstrzasarke uruchamiana przy bardzo ma¬ lych skokach mas ze szczególnie duza cze¬ stotliwoscia. Masy 1 i 2 sa. zawieszone za pomoca sprezyn nosnych 8 na dowolnej czesci skladowej ramy nosnej i sa wzgle¬ dem niej prowadzone za pomoca sprezyn 13. W celu osiagniecia pozadanych malych skoków mas, zastosowane sa pólkuliste na¬ rzady 17 z gumy lub podobnego materialu, stanowiace jedyne drgajace usprezynowa- nie. Sa one umieszczone po obu stronach plyty 18, polaczonej lacznikami 19 z ma¬ sa 1. Zderzaki gumowe 17 dzialaja jako sprezyny o malej amplitudzie drgania z niezwykle szybko wzrastajaca krzywa drgan, czyli mocno pseudoharmonioznie.Zaleznie od ksztaltu zderzaków gumo¬ wych 17, które moga miec ksztalt prze¬ kroju mniej lub wiecej paraboliczny lub kulisty, mozna osiagnac rózna charaktery¬ styke drgan. Naped i polaczenie mas sta¬ nowi mimosród 6 z pierscieniem 26 z gu¬ my lub podobnego materialu, umieszczo¬ nym miedzy czopem 24 i pierscieniem 25 mimosrodu. Silnik w tym przypadku jest umieszczony na masie 2. Pierscien gumo¬ wy 26 sluzy jako sprezyna sprzegajaca i jest przez pierscien mimosrodu jedno¬ czesnie obracany.Na fig. 8 i 9 uwidocznione jest urza¬ dzenie skladajace sie z dwóch mas 1 i 2 prowadzonych wzgledem siebie za pomoca tasmowych sprezyn 27, 28 oraz dodatko¬ wych plaskich sprezyn 13, osadzonych w odpowiedniej ramie, przy czym ze¬ wnetrzne sprezyny 13 sa umieszczone w po¬ przek wewnetrznych sprezyn 27, 28. W ten sposób ruchy calego ukladu sa scisle okre¬ slone, gdyz zasadnicze masy sa prowadzo¬ ne w przestrzeni w dwóch kierunkach: po¬ dluznym i poprzecznym, trzeci zas kieru¬ nek — pionowy, stanowi kierunek drgan.W celu otrzymania malych amplitud drgan, wszystkie sprezyny 13, 27, 28 win¬ ny byc osadzone na stale na obydwóch koncach, natomiast gdy chodzi o wywola¬ nie duzych amplitud drgan, umocowanie sprezyn musi byc na jednym koncu zawsze podatne, w celu umozliwienia skrócenia drgan sprezyn przy ich przeginaniu.Fig. 10 i 11 uwidaczniaja w przekrojach poprzecznym i podluznym urzadzenie, po¬ siadajace szereg mas 1 polaczonych mie¬ dzy soba sprezynami prowadniczymi 27 oraz druga mase w postaci koryta 2a do wsypywania materialu kruszonego. Masy 1 sa ustalone w kierunku poprzecznym za pomoca sprezyn prowadniczych 28, a poza tym sa zawieszone na pionowych sprezy¬ nach nosnych 3, przymocowanych do gór¬ nej sciany koryta 2a. Masy te sa wzbu¬ dzane za pomoca napedu mimosrodowego 6, 7. Koryto 2a jest osadzone na pochy¬ lych sprezynach 29, wobec czego otrzy¬ muje ruchy drgajace w kierunku skosnym, wskutek czego material doprowadzany le¬ jem wsypowym 30 na jednym koncu kory¬ ta 2a przesuwa sie podczas kruszenia we¬ wnatrz niego i wypada rozdrobniony na drugim koncu koryta.Przez wieksze nachylenie sprezyn nos¬ nych 29 mozna szybkosc przesuwu mate¬ rialu zmniejszyc, a przez bardziej skosne ustawienie tych sprezyn przyspieszyc prze¬ noszenie materialu, a tym samym skrócic czas trwania jego rozdrabniania.Zamiast kilku ubijaków 1 mozna oczy¬ wiscie zastosowac jeden dlugi mlot. W tym przypadku mozna zastosowac równiez zde¬ rzaki gumowe powodujace nieharmoniezne drgania, jak równiez inne czesci konstruk¬ cyjne z poprzednich przykladów wykona¬ nia. Zamiast podatnego sprzezenia mas 1 i 2 mozna zastosowac sprzezenie oporowe lub udarowe znanego rodzaju, jako sprze¬ zenie kinetyczne lub potencjalne.Do specjalnie duzych ubi jarek mozna zastosowac we wszystkich przypadkach — 4 —takze kilka synchronicznie dzialajacych narzadów laczacych.Fig. 12 uwidacznia poziomo drgajaca mase ubijajaca Ib i mase oporowa 26, wy¬ konana w postaci tloczaka i formy prasy do brykietowania, w której masa 2b posia¬ da lej wsypowy 31 do doprowadzania sproszkowanego wegla, betonu, gliny lub podobnego materialu, przy czym naprzeciw masy Ib znajduje sie otwór do wysuwania sprasowanych ksztaltówek 32. Masy sa prowadzone wzgledem siebie za pomoca trzonu 33, przesuwajacego sie w lozyskach 34 masy 26. Masy te Ib i 2b sa polaczone za pomoica sprezyn drgajacych 3 i wprc- wadzane mosirodu 6 i sprezyny sprzegajacej 7. Spre¬ zyny wodzace 13, 13b utrzymuja masy w polozeniu umozliwiajacym ich drgania wzgledem ramy maszyny. Ubijarka dziala w ten siposób, ze podczas kazdego okresu dfrgan albo po kilku okresach dngan ma¬ terial prasowany doprowadza sie lejem 31 i prasuje sie go, uderzajac raz lub kilka razy, po czyim sie go usuwa.Zabezpieczenie fundamentu od dziala¬ nia sil drgajacych ukladu osiaga sie w ten sposób, ze suma siil wywieranych w jed¬ nym kierunku przez sprezyny 13b masy Ib ptozy ich przeginaniu jest równa silom, wy¬ wieranym w kierunku przeciwnym przez sprezyny 13 masy 26. Przy tym przyjmuje sie, ze przyrzad: napedowy i sprzegajacy 6, 7 jest równiez wyrównany pod wzgle¬ dem' dzialania sil i mas.Równiez w tym przypadku mozna za- 6itosowac nieharmonicznie dzialajace spre¬ zyny, zwlaszcza zderzaki gumowe, jak i in¬ ne czesci skladowe poprzednich przykla¬ dów wykonania. Maszyna wedlug wyna¬ lazku moze byc równiez ustawibna pochylo lub pionowo. PL