pazdziernika 1941 dla zastrz. 6—11 (Niemcy) Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wyrobu form i rdzeni odlewniczych, a zwlaszcza wyrobu form i rdzeni odlewni¬ czych z zastosowaniem mas formierskich, zawierajacych cement. Wedlug wynalazku do masy formierskiej dodaje sie eteru ce¬ lulozowego, najlepiej rozpuszczalnego w wodzie.Sposób wytwarzania rdzeni odlewni¬ czych, polegajacy na stosowaniu roztworu celuloidii z lotna substancja w mieszani¬ nie z masa formierska lub rdzeniowa, wzieta w ilosci 10—25%, jest zasadniczo znany. Dodatek celuloidu byl stosowany w tym celu, aby uniknac koniecznosci su¬ szenia rdzeni w piecu, oraz w celu zwiek¬ szenia porowatosci masy formierskiej. Naj¬ istotniejsze wady takiej masy formierskiej polegaja na tym, ze celuloid, jako srodek wiazacy masy formierslkiej po ulotnieniu sie substancji latwo lotnych, sjest materia¬ lem, skladajacym sie z kamfory i nitroce¬ lulozy, który przy zetknieciu sie z dopro¬ wadzanym odlewanym metalem -rozklada sie jako nitrowany produkt celulozy bar¬ dzo szybko i gwaltownie przy silnym two¬ rzeniu siie gazów wybuchowych, a ponad¬ to musi byc dodawany do masy formier¬ skiej w bardzo duzej ilosci.Wedlug wynalazku niniejszego w prze¬ ciwienstwie do powyzszego chodzi o za¬ stosowanie celulozy uprzednio poddanej zeterowaniu, które przy zetknieciu sie z odlewanym metalem rozklada sie stosun¬ kowo powoli, wskutek czego nie zachodzi niebezpieczenstwo wybuchu oraz uzysku-je sie wieksze niz przy uzyciu celuloidu mozliwosci zastosowania jej w odlewnic¬ twie- Przy wyrobie zwyklych form i rdze¬ ni sposobem wedlug wynalazku uzyskuje sie przede wszystkim lepsze dzialanie ete¬ ru celulozy dzieki bardzo nieznacznemu tworzeniu sie gazów. To jest szczególnie wazne przy wytwarzaniu odlewów posia¬ dajacych male i oddalone otwory. Szcze¬ gólne i korzystne dzialanie dodatku eteru celulozy uzyskuje sie równiez i przy wy¬ robie form i rdzeni, wykonanych z masy formierskiej, zawierajacej cement jako sro¬ dek wiazacy.Tego rodzaju formy umozliwiaja otrzy¬ mywanie odlewów o bardzo czystej i glad¬ kiej powierzchni. Takie formy posiadaja równiez duza wytrzymalosc mechaniczna, co pozwala na dokladne wytwarzanie od¬ lewów równiez i przy stosowaniu form du¬ zych i glebokich. Porowatosc form jest du¬ za, co zapobiega tworzeniu sie w odle¬ wach pecherzyków. Umozliwiaja one rów¬ niez szybsze odlewanie metalu, np. zeliwa, dzieki czemu zachodzi tylko nieznaczne ochladzanie sie metalu podczas odlewania.Obecnosc w masie formierskiej cementu zwieksza odpornosc formy na dzialanie od¬ lewanego metalu. Jednak najistotniejsze i najlepsze dzialanie tych mas formierskich polega przede wszystkim na tym, ze pod dzialaniem ciepla odlewanego metalu czesc formy zawierajaca cement staje sie kru¬ cha, co jest bardzo wazne przy usuwaniu odlewu z formy.Jednak okazalo sie, ze takie formy lub rdzenie nie we wszystkich przypadkach staja sie bardzo kruche. W odlewanym przedmiocie moga powstac pewne peknie¬ cia, zwlaszcza przy odlewaniu przedmio¬ tów o cienkich scianach. Przyczyny po¬ wstawania tych pekniec odlewów nalezy szukac w tym, ze nie cala warstwa masy zawierajacej cement staje sie krucha, lecz niektóre czesci jej, nie stykajace sie bez¬ posrednio z odlewanym metalem, zacho¬ wuja poprzednia wytrzymalosc. Badania wykazaly, ze tworzenie sie pekniec jest powodowane stosowaniem warstwy masy formierskiej, zawierajacej cement o zbyt duzej grubosci. Jednak przy stosowaniu warstwy o mniejszej grubosci okazalo sie, ze wówczas posiadala ona zbyt mala wy¬ trzymalosc mechaniczna. Przy stosowaniu glebokich form zachodzilo ,,rosniecie" od¬ lewu. Nie mozna juz bylo otrzymac odle¬ wu o zadanych rozmiarach. Przy nieznacz¬ nej grubosci tej warstwy rdzenie równiez nie posiadaly wymaganej wytrzymalosci.Aby otrzymac forme lub rdzen odlewni¬ czy o zadanych dobrych wlasciwosciach wytrzymalosciowych, nalezy stosowac warstwy, zawierajace cement o wiekszej grubosci.Wyzej wspomniane wady form usuwa sie przez dodawanie do masy formierskiej eteru celulozowego, przez co obniza sie temperature rozpadu cementowej masy formy. Temperatura, w której masa for¬ mierska, zawierajaca cement, staje sie na¬ prawde krucha, wynosi okolo 1350— 1400"C. Temperature te czesci takiej war¬ stwy, nie stykajacej sie z odlewanym me¬ talem, mozna by bylo jednak tylko wów¬ czas uzyskac, gdyby odlewany metal mógl oddac tyle ciepla, aby cala masa tej war¬ stwy przyjela te temperature. Jednak to jest trudne do osiagniecia przy wytwarza¬ niu odlewów cienkosciennych. Obecnie przez domieszanie do masy formierskiej eteru drzewnego udalo sie obnizyc tempe¬ rature rozpadu tej masy, zawierajacej ce¬ ment, az prawie do 600—750°C. Tak wiec sposób wedlug wynalazku usuwa niebez¬ pieczenstwo powstawania pekniec odle¬ wów, otrzymywanych w formach wykona¬ nych z masy zawierajacej cement. Nawet przy wytwarzaniu odlewów cienkoscien¬ nych ilosc wywiazujacego ciepla jest wy¬ starczajaca, aby wszystkie, nawet najbar¬ dziej odlegle czesci takiej warstwy formy lub rdzenia zostaly ogrzane do tej tempe- — 2 —ratury rozpadu, przez co prawie calkowi¬ cie zapobiega sie pekaniu odlewów.Ilosc dodatku eteru celulozowego do¬ biera sie na ogól tak, aby masa formier¬ ska, skladajaca sie z .piasku i cementu ko¬ rzystnie w stoisunku 9:1, zawierala okolo 0,3—1,5% eteru celulozowego. Eteru ce¬ lulozowego dodaje sie do pozostalych skladników masy formierskiej najlepiej w postaci wodnego raz tworu, a mianowicie uzywa sie korzystnie od 5 do 10 czesci oko¬ lo 6—15%-owego roztworu eteru celulozo¬ wego na 100 czesci masy formierskiej.Szczególnie dobre wyniki uzyskuje sie przewaznie z dodatkiem do 100 czesci masy formierskiej 7 czesci 10%-owego roz¬ tworu eteru celulozowego. Jako eter celu¬ lozowy wchodzi w rachube w pierwszym rzedziie rozpuszczalna w wodzie celuloza metylowa.Wedlug wynalazku twardnienie formy mozna przyspieszyc przez suszenie i wy¬ palanie jej. Okazalo sie, ze stosowanie temperatury suszenia 120—150°C nie wy¬ wiera, ponrmo obnizenia temperatury roz¬ padu do prawie 600'C, zadnego szkodliwe¬ go dzialania na wytrzymalosc formy lub rdzenia odlewniczego, podczas gdy czas twardnienia formy zostaje znacznie skró¬ cony oraz w zaleznosci od wielkosci sto¬ sowanych rdzeni wynosi tylko 1—1,5 go¬ dziny. Równiez przy stosowaniu innych mas formierskich, które twardnieja i daja zupelnie twarde formy, a takze mas, któ¬ re wskutek dzialania ciepla odlewanego metalu zostaja wypalone, np. form glinia¬ nych, zastosowanie dodatku eteru celulo¬ zowego powoduje, ze forma staje sie kru¬ cha w temperaturze 800°C lub nizszej. PL