Wydano 31 grudnia 1943 URZAD PATENTOWY w WARSCHAU OPIS PATENTOWY Nr 32317 Scintiila f\. G., Solothurn KI; 60, 3 Regulator odsrodkowy Pk rwszfnst v /.kllnszuriu L".i pazdziernika l!'4ii rdzidorm -i:i pazdziernika l'.)4;! i: 14 lUiopiulu 1'Jo'J dla /.jistrz. 1 (Szwajcaria &05d i5/fc Wynalazek dotyczy regulatora odsrod¬ kowego, w którym zmienia sie wzajemne polozenie w kierunku obrotu dwóch wspólosiowych czesci obrotowych wsku¬ tek odchylenia ciezarów, podlegajacych sile odsrodkowej.W regulatorach tego rodzaju nalezy czesto przenosic znaczne sily obwodowre z jednej czesci obrotowej na druga, wsku¬ tek czego wszelka zmiana wzajemnego po¬ lozenia tych czesci jest polaczona ze sto¬ sunkowo duza praca przesuwania. Praca ta musi byc wykonana przez sily odsrod¬ kowe, dzialajace na masy ciezarów, wsku¬ tek czego ciezary, podlegajace sile odsrod¬ kowej, musza posiadac duza mase, a ich srodki ciezkosci musza miec moznosc prze¬ biegania duzych dróg w kierunku promie¬ niowym w stosunku do wzglednego obra¬ cania sie wskazanych czesci obrotowych.W znanych regulatorach tego rodzaju kazdy ciezar, podlegajacy sile odsrodko¬ wej, jest osadzony na czopie wahliwie wzgledem jednej czesci obrotowej, przy czym os tego czopa nie jest umocowana przesuwnie wzgledem tej czesci. W stosun¬ ku zas do drugiej czesci obrotowej cie¬ zar, podlegajacy sile odsrodkowej, jest nie tylko osadzony wahliwie, lecz równiez prowadzony przesuwnie w kierunku pro¬ stopadlym do osi wahania. Czesci ciezaru, znajdujace sie w poblizu osi czopa, moga wiec tylko w malym stopniu zmieniac swo¬ je polozenie wzgledem wpierw wymienio¬ nej czesci obrotowej, dzieki czemu mogaone wykonywac tylko mala prace pod wplywem sil, którym podlegaja.Sa tez znane inne regulatory rodzaju poprzednio wymienionego, w których kaz¬ dy ciezar suwa sie miedzy dwiema plasz¬ czyznami prowadniczymi, z których pierw¬ sza jest osadzona na jednej, a druga na drugiej czesci obrotowej. Regulatory tego rodzaju mozna uksztaltowac w ten sposób, ze wszystkie czesci ciezarów podlegaja¬ cych sile odsrodkowej, przebiegaja przy zmianie polozenia drogi o tej samej wiel¬ kosci i tym samym kierunku i wspóldzia¬ laja w odpowiednim stopniu w skutku pra¬ cy przesuwania. Czesci narzadów obroto¬ wych, zaopatrzone w plaszczyzny prowad¬ nicze, zajmuja jednak duzo miejsca, wsku¬ tek czego mozna umiescic w danej prze¬ strzeni, stojacej do dyspozycji, tylko sto¬ sunkowo male ciezary.Wedlug wynalazku mozna uzyskac du¬ zy kat i duza prace uzyteczna przesuniecia przy stosunkowo malych wymiarach ze¬ wnetrznych regulatora w ten sposób, ze ciezary, podlegajace silom odsrodkowym, sa polaczone z dwoma poszczególnymi na¬ rzadami obrotowymi za pomoca czopów, osadzonych obrotowo w ciezarach, prze¬ suwnie zas w kierunku prostopadlym do osi regulatora w narzadach obrotowych, albo naodwrót, tj. osadzonych obrotowo w narzadach obrotowych, przesuwnie zas w kierunku prostopadlym do osi regulatora w ciezarach.Na rysunku przedstawiono przyklad postaci wykonania regulatora wedlug wy¬ nalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój osiowy (we¬ dlug A—A na fig. 2) regulatora, umiesz¬ czonego w czesci pedzacej przyrzadu po¬ mocniczego silnika spalinowego, fig. 2 — przekrój poprzeczny (wedlug B—B na fig. 1) regulatora przy malej liczbie obrotów, a wreszcie fig. 3 — przekrój tego samego regulatora, lecz przy duzej liczbie obro¬ tów.Na rysunku oznaczono liczba 1 oslone przyrzadu pomocniczego silnika spalino¬ wego, a liczba 2 jego wal, napedzany sil¬ nikiem spalinowym za posrednictwem wa¬ lu 3 wspólosiowego z walem 2 oraz regula¬ tora opisanego ponizej. Regulator ma na celu zmiane katowego polozenia walu 2 aparatu pomocniczego wzgledem walu 3 w zaleznosci od ilosci obrotów walu 3, dzieku czemu fazy dzialania aparatu po¬ mocniczego przesuwaja sie wzgledem faz dzialania silnika spalinowego w zalezno¬ sci od ilosci obrotów. Aparat pomocniczy moze stanowic np. przyrzad zaplonowy lub pompke do wtryskiwania paliwa. W przypadku tym regulator zmienia moment zaplonu wzglednie wtryskiwania w stosun¬ ku do chwili, w której tlok roboczy silni¬ ka spalinowego znajduje sie przy koncu swojego suwu sprezania.Wal 3 jest osadzony w oslonie 4 regu¬ latora, której kolnierz jest przytwierdzo¬ ny do oslony 1 przyrzadu pomocniczego, przy czym kolnierz 5 oraz pierscien na- stawczy 6 walu 3 przeciwdzialaja jego przesuwaniu w kierunku osiowym. Wal 2 natomiast jest ulozyskowany w oslonie 1 i posiada równiez kolnierz 7 oraz pierscien nastawczy 8, przeciwdzialajace osiowemu przesuwaniu sie walu. Koniec walu 2 od strony walu 3 ma postac czopa 9 o mniej¬ szej srednicy, osadzonego na czesci 10 o przekroju kwadratowym. Na czesci tej umieszczona jest piasta dzwigni dwura- miennej 11, która w ten sposób nie moze sie obracac wzgledem walu 2.Druga dzwignia 12 o ramionach, posia¬ dajacych taka sama dlugosc i taki sam ksztalt, jak ramiona dzwigni 11, tworzy je¬ dna calosc z walem 3.Na czopie 9 walu 2 osadzona jest pia¬ sta 16 posiadajaca dwa przeciwlegle trzpie¬ nie 17, skierowane pod katem prostym do osi walu. Trzpienie te przechodza przez boczne wyciecia 18 w piastach dzwigni 11 i 12, i prowadza ciezary 13 i 14, przesuw- __ 2 -tte wzdluz tych trzpieni. Wspomniane cie¬ zary maja postac graniastoslupów o prze¬ kroju podobnym do wycinka kola i posia¬ daja wyzlobienia 15, w których mieszcza sie ramiona i piasty dzwigni 11 i 12, Oprócz tego kazdy ciezar posiada wyzlobienie, w którym opiera isie koniec sprezyny naci¬ skowej 20, której drugi koniec opiera isie o talerzyk 19 nakrecony na nagwintowany koniec odpowiedniego trzpienia 17, Ciezary 13 i 14 sa zaopatrzone w dwa czopy 21, osadzone w nich obrotowo i po¬ siadajace w czesci srodkowej 22 splasz¬ czenie na dlugosci, odpowiadajacej szero¬ kosci wyzlobienia 15 ciezarów, przewidzia¬ nego dla umieszczenia dzwigni 11 i 12.Wspomniane czesci splaszczone czopów 21 sa prowadzone w szczekach 23, znajduja¬ cych sie na koncach ramion dzwigni 11 i 12, i moga przesuwac sie prostopadle do osi czopów, a mianowicie tak, ze jeden z czopów, osadzonych w ciezarze, przesu¬ wa isie w szczece dzwigni 11, drugi zas w szczece dzwigni 12, Kazdy koniec dzwigni zajmuje calkowita szerokosc wyzlobienia 15 ciezaru, w którym sie znajduje, tak iz dzieki idzwigniom 11 i 12, nie tylko cieza¬ ry, podlegajace silom odsrodkowym, lecz równiez czopy 21 nie moga sie przesuwac w kierunku osi czopów.Gdy ilosc obrotów walu 3 jest mala, czyili przy malej ilosci obrotów silnika spa¬ linowego, sprezyny 20 dociskaja ku sobie ciezary 13 i 14, przy czym (konce dzwigni 11 i 12 spoczywaja równiez na sobie i obra¬ caja isie razem (fig. 2). Przenoszenie mo¬ mentu obrotu z walu 3 na wal 2 odbywa sie w tym przypadku bez posrednictwa cie¬ zarów, wylacznie za pomoca dzwigni 11 i 12.Gdy liczba obrotów wzrasta, sila od¬ srodkowa, dzialajaca na ciezary 13 i 14, przesuwa je w kierunku odwrotnym do kierunku nacisku sprezyn 20, czyli od osi obrotu, w polozenie przedstawione na fig. 3. Na figurze tej trzpienie 17 i ciezary 13 i 14 umieszczone sa równolegle do tych samych czesci, oo na fig. 2. Jak z rysunku wynika, zmiana polozenia ciezarów rów na isie zwyklemu przesunieciu równolegle¬ mu wzdluz trzpieni 17, przy czym dzwignia 11 razem z walem 2 obraca sie wzgledem pierwotnego polozenia w kierunku obrotu wskazówek zegara, a dzwignia 12 z wa¬ lem 3 w kierunku przeciwnym do kierun¬ ku tego obrotu.Zakladajac, ze waly 2 i 3 obracaja sie w kierunku obrotu wskazówelk zegara, wówczas, gdy ilosc obrotów rosnie, wal 2 zostaje przekrecony wzgledem walu 3 na¬ przód w kierunku obrotu i zjawisko, spo¬ wodowane przez aparat pomocniczy, rip. wytworzenie zaplonowej iskry elektrycz¬ nej lub wstrzykniecie paliwa odbywa sie wówczas wczesniej w istosunku do faz dzia¬ lania silnika -spalinowego.Mozna równiez rozwazac zmiane polo¬ zenia ciezarów wzgledem jednej z dzwigni 11 i 12, Przy tym rozwazaniu, przesuniecie ciezarów nie stanowi samego przesuniecia równoleglego, jak przy rozwazaniu po¬ przednim. Nie stanowi ono jednalk rów¬ niez jedynie odchylenia ciezaru dokola sta¬ lej osi, znajdujacej sie na jednej z dzwigni 11 wzglednie 12 (jednej z czesci obroto¬ wych), podobnie, jak poruszaja sie np. cie¬ zary w znanych regulatorach osiowych.Ruch ciezaru okresla sie w tym przypad¬ ku raczej jako krazenie okolo osi kazde¬ go z czopów 21, polaczone z przesuwaniem równoleglym ciezaru, przy czym czop 21 przesuwa sie w prostowodzie 23, Poniewaz wskutek tego przesuwania równoleglego ciezaru odstep miedzy jego srodkiem ciez¬ kosci a osia obrotowa walów 2 i 3 zmienia sie w tym samym sensie, co przy znanym ruchu wahadlowym, wspomniane przesu¬ niecie równolegle powoduje zwiekszenie uzytecznej pracy. Oprócz tego przesuwa¬ nie równolegle ciezaru regulatora wzgle¬ dem dzwigni 11 lub 12 powoduje dodatko¬ we obracanie dzwigni drugiej, dzieki cze- — 3 -mu kat, o który oba waly 2 i 3 przekreca¬ ja sie wzgledem siebie w kierunku obrotu, jest wiekszy niz przy samym odchylaniu ciezaru okolo dzwigni poprzednio wymie¬ nionej.Czopy 21 mozna tez umiescic na od¬ powiednich koncach dzwigni 11 wzglednie 12 nieprzesuwnie, chociaz obrotowo, przy czym sa one prowadzone r^rostopadle do, swojej osi, np. w otworach podluznych.Tej odmiany wykonania nie przedstawiono na rysunku. PL