Znane sa radioodbiorniki strojone do pewnej liczby z góry okreslonych stacji za posrednictwem specjalnych narzadów przyciskowych. W odbiornikach tych stoso¬ walny jest zwykle kondensator obrotowy, uruchamiany przez przyciski, ewentualnie za posrednictwem przekladni zebatej. Ze wzgledu na ksztalt plytek kondensatora praktycznie nie mozna odbiorników takich wykonac tak, aby byly dostrajane za po¬ moca przycisków w duzym zakresie dlugo¬ sci fal, np. od 200 do 600 m lub od 800 do 2000 m. Z tego powodu znane odbiorniki sa wprawdzie wyposazone w dosc duza liczbe przycisków, jednak wszystkie dlugosci fal, które moga byc wlaczane ptfzy ich pomocy, leza wewnatrz stosunkowo waskich zakre¬ sów. Odbiornik zaopatrzony w tego rodza¬ ju urzadzenie strojeniowe posiada oczywi¬ scie male -zastosowanie praktyczne, gdyz jego zakres strojenia jest za maly.W odbiorniku wedlug wynalazku jako kondensator strojeniowy zastosowano kon¬ densator przesuiwowy, dzidki czemu pow¬ staja zupelnie inne warunki pracy urzadze¬ nia przyciskowego. Bardzo nieznadzme prze¬ suniecie osiowe okladzin takiego kondensa¬ tora wzgledem siebie daje duza zmiane po¬ jemnosci kondensatora. Dzieki wiec zasto¬ sowaniu kondensatora suwakowego mozna osiagnac w odbiorniku wedlug wynalazku strojenie przyciskowe, które obejmuje bez jakichkolwiek trudnosci caly radiofonicz¬ ny zakres dlugosci fal, wobec czego dla kazrdej stacji mozna przewidziec odpowiedni ;na"rzad przyciskowy. Wymiary kondensa¬ tora przesuwowego, zastosowanego jako narzad strojenia odbiornika, moga byc zmie¬ niane w szerokich granicach, co nie jest mozliwe w kondensatorze obrotowym, al¬ bowiem w kondensatorze przesuwowym stosunek pojemnosci maksymalnej do mi¬ nimalnej moze byc bardzo maly przy zna¬ cznych nawet wymiarach kondensatora.Wobec powyzszego kondensator przesuwo- wy mozna wykonac tak, aby zakres stroje¬ nia, który jest nim pokrywany, obejmowal caly zakres radiofoniczny, to jest dlugosci fal od okolo 200 m do 2000 m. Poniewaz w tym przypadku w odbiorniku nie ma przelacznika zakresów fal, przeto stacje dostrajane przy pomocy narzadów przyci¬ skowych moga znajdowac sie w dowolnych miejscach zakresu radiofonicznego. Inna zaleta takiego odbiornika polega na bardzo prostej budowie jego narzadów strojenio¬ wych, ruch przesuwowy przycisków powo¬ duje bowiem podobny ruch kondensatora strojeniowego.Strojenie przyciskowe moze odbywac sie w róznoraki sposób. W jednej z od¬ mian wykonania odbiornika pozycja kon¬ densatora przesuwowego, odpowiadajaca nastrojeniu odbiornika na pewna stacje, jest okreslona polozeniem trzpienka, sprze¬ zonego z przyciskiem danej stacji i wspól¬ dzialajacego z narzadem /zamocowanym na walku kondensatora. Strojenie odbiornika odbywa sie zatem calkowicie mechanicznie.Trzpienki moga byc mocowane tak, aby je¬ den przycisk mógl byc przystosowany do strojenia odbiornika na dowolna pozadana stacje.W pewnefj korzystnej postaci wykona¬ nia odbiornika wedlug wynalazku na prze¬ suwnym wzdluz osi walku kondensatora zamocowany jest narzad w postaci plytki, z którym wspóldziala pewna liczba przy¬ cisków, mogacych poruszac sie równolegle do osi tego walka i zaopatrzonych w trzpienki. Przyciski korzystnie jest umies¬ cic na obwodzie jednego-kola lub na ob¬ wodach kilku kól wspólsrodkowych, dooko¬ la osi przesuwnego walka kondensatora, dzieki czemu cale urzadzenie strojeniowe staje sie bardzo proste. Urzadzenie to mo¬ ze byc wykonane równiez tak, alby przy przestrajaniu odbiornika na inna stacje, to znaczy przy wciskaniu drugiego przycisku, pierwszy przycisk powracal samoczynnie do swego polozenia spoczynkowego. Ewen¬ tualnie mozna przewidziec osobny narzad sluzacy do wprowadzania wcisnietych przy¬ cisków w ich polozenie spoczynkowe.W innej postaci wykonania odbiornika wedlug wynalazku mozna przy pomocy jednego tylko przycisku, zaopatrzonego w kilka trzpienków i przyjmujacego rózne polozenia w zaleznosci od ustawienia tych ti zpienków, stroic odbiornik do kilku sta¬ cji. Trzpien przycisku moze posiadac np. wydrazenia, wspóldzialajace z odpowied¬ nimi trzpienkami.W odbiorniku wedlug wynalazku prze¬ suwny walek kondensatora dazy stale pod dzialaniem sprezyny do swego polozenia spoczynkowego; wskutek tego trz^pieniek, który jest sprzezony z wcisnietym w danej chwili przyciskiem, utrzymywanym przez odpowiedni zatrzym w polozeniu wcisnie¬ tym, lacznie z dzialaniem tej sprezyny utrzymuje walek kondensatora w poloze¬ niu zadanym.Jezeli odbiornik wedlug wynalazku jest wykonany tak, iz przy strojeniu przycisko¬ wym przesuniecie ruchomego walka kon¬ densatora równa sie odstepowi, o jaki zo¬ stal przesuniety odpowiedni przycisk, to kondensator moze byc nastawiany bezpo¬ srednio za pomoca przycisków, to jest bez posrednictwa np. ukladów dzwigniowych, zmieniajacych dlugosc przesuwu walka. W najkorzystniejszej postaci wykonania ta¬ kiego odbiornika calkowity skok przesuw¬ nej czesci kondensatora strojenia wynosi najwyzej 12 mm. — 2 —Jesli bowiem kondensatory strojeniowe odbiornika sa wykonane jako kondensatory przesuwowe, to 'nieznaczne przesuniecie przestawnej czesci kondensatora powoduje stosunkowo duza zmiane pojemnosci, dzie¬ ki czemu w tej postaci wykonania odbior¬ nika wedlug wynalazku wystarcza, aby cal¬ kowity skok przestawnej czesci kondensa¬ tora, wynoszacy tylko 12 mm, dawal zmia¬ ne pojemnosci kondensatora potrzebna dla pokrycia calego zakresu strojenia, przez co. obsluga odbiornika staje sie nadzwyczaj prosta. Przy malym tylko poruszeniu reka i przy bardzo nieznacznym wysilku osoba obslugujaca odbiornik jest w stanie dostra¬ jac go do zadanej stacji.Na fig. 1 rysunku przedstawiono sche¬ matycznie jedna postac wykonania przy¬ ciskowego mechanizmu strojeniowego w od¬ biorniku wedlug wynalazku, przy czym na¬ rzady nastawcze sa wykonane jako przyci¬ ski, a kondensator strojeniowy jest konden¬ satorem przesuwowym. Kondensator prze¬ silwowy jest umieszczony na ramionach wsporczych 3, na których umocowane sa nie¬ ruchome czesci / kondensatora i przesuwa¬ ne wzgledem nich osiowo czesci 2 tego kon¬ densatora. Przesuwne czesci 2 sa osadzo¬ ne na jednolitym walku 4, wystajacym z pnzedniej scianki 6, do której umocowane sa ramiona wsporcze 3; na tej wystajacej czesci walka 4 osadzona jest okragla plyt¬ ka 5. Miedzy ta plytka 5 a scianka 6 znaj¬ duje sie srubowo zwinieta sprezyna 7, któ¬ ra stale odpiera plytke 5 od scianki 6, a wiec stale dazy do rozsuniecia czesci 1 i 2 kondensatora.W oslonie 8, otaczajacej plytke 5 i spre¬ zyne 7, rozmieszczone sa na obwodzie kola przyciski; w srodku teigo kola znajduje sie przesuwny walek kondensatora. Z przyci¬ sków tych przedstawiono na fig. 1 tylko przyciski 9 i 10. Przyciski sa zaopatrzone na swych koncach w trzpienki, z których na fig. 1 widoczne sa trzpienki 11 i 12, na¬ lezace do przycisków 9 i 10. Trzpienki te wspóldzialaja z plytka 5. Na fig. 1 przycisk 9 jest wcisniety na glebokosc 8 mm; wsku¬ tek tego trzpieniek 11, napierajac przy wci¬ skaniu na plytke 5, przesunal ja w prawo o odstep 8 mm, a wraz z nia walek 4 oraz czesci 2 kondensatora. Wskutek tego kon¬ densator strojenia uzyskal pojemaosc od¬ powiadajaca okreslonej stacji. Poniewaz trzpienki róznych przycisków posiadaja rózne dlugosci, przeto plytka 5 oraz walek 4 przesuwaja sie przy wciskaniu1 przycis¬ ku 9 o inny odcinek, niz, np. przy wciskaniu przycisku 10. Jak to wynika z fig. 1, trzpie¬ niek 12 przycisku 10 ma inna dlugosc, niz trzpieniek 11 przycisku 9. Odstepy, o jakie musza (byc wcisniete przyciski w celu uzy¬ skania dokladnego dostrójenia, sa bardzo male w tej postaci wykonania odbiornika, wobec czego strojenie jest nadzwyczaj pro¬ ste; W celu uproszczenia rysunku na fig. 1 pominieto mechanizm zatrzymujacy dany przycisk w polozeniu wcisnietym. Oczywis¬ cie mozna zastosowac dowolnie duza licz¬ be przycisków. W razie odpowiedniego uksztaltowania^ plytki 5 przyciski moga byc umieszczone równiez w inny sposób, np. po¬ dobnie do klawiszów maszyny do pisania- Przyciski moga byc rozmieszczone równiez na kilku kolach wspólsrodkowych naokolo osi X—X.Na fig. 2, 3 i 4 przedstawiono bardziej szczególowo narzad strojenia podobny do narzadu wedlug fig. 1. Z fig. 2 widac, ze oslona 13, zawierajaca przyciski, jest przy¬ mocowana przy pomocy trzpieni 14 do ply¬ ty 15, umieszczonej nieruchomo wzgledem przedniej plyty 6 kondensatora strojenio¬ wego. W otworze,plyty 6 umieszczony jest walek 4 niosacy przestawne czesci 2 kon¬ densatora i stale czesci 1, z którycji na fig. 2 przedstawiono tylko po jednej. Walek 4 jest zaopatrzony w przedluzenie 4a, umie¬ szczone w cylindrycznej tulei 16 oslony /3- Przedluzenie 4q jest przesuwane w tulei 16, zakrytej plytka 17. Na walku 4 umieszczo¬ na jest plytka 5, przedstawiona równiez na - 3 -fig. 1. W oslonie 13 naokolo osi X—X roz¬ mieszczone sa tulejki cylindryczne 18\ licz¬ ba tycli tulejek odpowiada liczbie przyci¬ sków, w jakie wyposazony jest odbiornik.Z fig. 3 wynika, ze w datiym przykladzie wykonania- odbiornika przycisków jest dwanascie* Przyciski posiadaja glówke o ksztalcie wycinka kolowego, zaopatrzonego w pro¬ stopadle izaigiety.brzeg. Konstrukcja przy¬ cisków wynika z fig. 2; glówka w ksztalcie wycinka zostala oznaczona liczba 9a wzgle¬ dnie lOa, a jej zagiety brzeg — liczba 9b wzglednie lOb. W przyciskach zamocowane sa na stale drazki naciskowe 19, zaopatrzo¬ ne w otwory nagwintowane 20, w których umieszczono trzpienki 11 i 12 (jedyne, któ¬ re tu przedstawiono), przez co moga byc one wkrecone mniej lub Wiecej. Istnieje wiec mozliwosc naregulowania kazdego przycisku na dowolna stacje. Drazki naci¬ skowe 19 sa zaopatrzone w dwie stozkowe powierzchnie 21 i 22, przedzielone zldb- kiem; sluza one do utrzymania przycisku w pozycji wcisnietej dopóty, dopóki nie zo¬ stanie wcisniety inny przycisk. W tym celu na wewnetrznej stronie oslony 13 umiesz¬ czona jest plytka 23, mogaca obracac sie w pewnych granicadi naokolo osi X—X i posiadajaca otwory 24, których liczba od¬ powiada liczbie przycisków. Te otwory sa okragle o przekroju stozkowym. Miedzy dnem oslony 13 a plytka 23 przewidziano kilka sprezyn spiralnych 25, ustawiajacych stale plytke 23 wzgledem oslony tak, iz ot¬ wory w tej plytce tylko czesciowo pokry¬ waja sie z otworami kanalów 18. Jezeli za¬ tem zostanie wcisniety jeden z przycisków to plytka 23, wskutek stozkowego ksztaltu czesci 21 i stozkowego ksztaltu odpowied¬ niego otworu 24, obróci sie nieco wzgledem dna oslony 13, wbrew dzialaniu sprezyn 25; wskutek tego czesc 21 bedzie mogla przejsc przez pokrywajace sie teraz ze soba otwo^ ry w oslonie i w plytce 23, po czym plyt¬ ka 23 przekreci sie nieco wstecz wskutek dzialania sprezyn 25 i zapadnie w zlobek miedzy stozkowymi czesciami 21 i 22. Przy¬ cisk zostaje przez to zatrzymany w polo¬ zeniu1 wcisnietym. Gdy zostanie wcisniety inny przycisk wówczas plytka 23 obróci sie znów wzgledem dna oslony 13, wskutek czego wcisniety juz przycisk, na który nie jest wywierany w tej chwili zaden nacisk, zostanie wypchniety pod dzialaniem spre¬ zyny 26. Jeden z przycisków moze byc wy¬ konany ewentualnie tak, iz przy wciskaniu jego kondensator nie zostaje przestawiany, natomiast wcisniety uprzednio przycisk po¬ wraca do pozycji wyjsciowej.Kondensator strojeniowy odbiornika mozna równiez zaopatrzyc w urzadzenie do nastawiania recznego bez posrednictwa przycisków, jakie jest zwykle stosowane w odbiornikach radiowych. W tym przy- pajdku na tulei 27 (fig. 4) moze byc osa¬ dzone kolo zebate 28, zazebiajace sie z ma¬ lym kolem zebatym 29, osadzonym na wal¬ ku 30 galki strojeniowej. Tuleja 27 jest osadzona na walku 4 za posrednictwem gwintu, przez co obrót tej tulei powoduje osiowe przesuwanie sie walka 4.Na fig. 5 przedstawiono odmienna po¬ stac wykonania odbiornika, w której przy pomocy jednego tylko przycisku mozna dostrajac odbiornik do kilku stacyj. Tak jak na poprzednich figurach cyfra 1 ozna¬ cza czesc nieruchoma kondensatora, cyfra 4 — walek kondensatora, a cyfra 5 — na¬ rzad, zamocowany na walku i usilujacy sta¬ le przesunac sie na lewo pod dzialaniem sprezyny 7. Liczba 31 oznacza drazek na¬ ciskowy przycisku 32. Ten drazek jest za¬ opatrzony w boczna nasadke 33 z kilkoma wycieciami 34, z których kazde moze wspóldzialac z nieruchomym trzpieniem 35.Przy wciskaniu guzika 32 jedno z tych wy¬ ciec wspóldziala z trzpieniem 35, zapobie¬ gajac powracaniu przycisku 32 do pozycji wyjsciowej. Trzpien 35 moze byc wysuwa¬ ny w jakikolwiek sposób z wyciec 34, wsku¬ tek czego przycisk 32 znów bedzie mógl po- — 4 —ruszac sie swobodnie. Dzieki temu, ze przy¬ cisk 32 mozna' wciskac na rózne glebokosci, mozna wybierac rózne stacje. ~^7 PL