Jak wiadomo, swiatlo, wysylane przez wysokoprezne wyladowcze lampy rtecio¬ we, posiada widmo liniowe, wobec czego proponowano juz uzupelniac to widmo, stosujac substancje fosforyzujace, które przeksztalcaja promienie o krótszej fali (w szczególnosci promienie niewidzialne) w promienie o fali dluzszej; przy zastoso¬ waniu tych substancji oprócz fosforescen- cji odgrywa tez czesto pewna role i flu- orescencja.W ostatnich czasach zaczeto stosowac rteciowe lampy wyladowcze, zamkniete w bance zewnetrznej, wykazujace przy malej srednicy wewnetrznej stosunkowo wielkie obciazenie na jednostke dlugosci toru wyladowania oraz bardzo wysoka preznosc pary rteci i odznaczajace sie przy tym duzym wspólczynnikiem wydajnosci, nawet w lampach mniejszej mocy. Cecha znamienna tych lamp jest duze obciazenie wlasciwe lampy, to jest obciazenie, przy¬ padajace na jednostke powierzchni scian¬ ki banki. Przy okreslaniu tego obciaze¬ nia wlasciwego bierze sie tu pod uwage po prostu powierzchnie wewnetrzna tej czesci scianki banki, która otacza tor wy¬ ladowania. To obciazenie wlasciwe wyno¬ si we wspomnianym typie lamp wiecej ani¬ zeli 10 W/cm2. Tytulem przykladu mozna przytoczyc, ze lampa taka moze posiadac srednice wewnetrzna, wynoszaca 4 mm, tor wyladowania o dlugosci 20 mm,, ob¬ ciazenie 80 W i preznosc pary rteci, wy¬ noszaca podczas pracy okolo 20 atmosfer.Obciazenie lampy, przypadajace na jed-nostke powierzchni wewnetrznej strony czesci scianki, otaczajacej tor wyladowa¬ nia, wynosi przeto w takiej lampie okolo 32 W/cm2. Lampy takie, poza dobra spra¬ wnoscia i wybitnie ciaglym widmem, od¬ znaczaja sie stosunkowo duza jasnoscia powierzchniowa.Wynalazek niniejszy dotyczy wysoko¬ preznych rteciowych lamp wyladowczych o obciazeniu wlasciwym, przekraczajacym 10 W/cm2 powierzchni wewnetrznej stro:- ny czesci scianki, otaczajacej tor wylado¬ wania, wyposazonych w banke szklana, obejmujaca wlasciwa lampe.Ze wzgledu na male rozmiary lamp wyladowczych wymiary tej banki zew¬ netrznej moga byc równiez niewielkie.Nasuwa sie tu mysl, aby wymiary tej ban¬ ki zewnetrznej uczynic równe wymiarom banki zwyklej zarówki o takim samym zuzyciu energii. Stwierdzono jednak, ze je¬ zeli banke te zaopatrzy sie w substancje fosforyzujace, to korzystniej jest nadac bance rozmiary wieksze, niz wymiary banki zarówki o tej samej mocy co i moc elektrycznej lampy wyladowczej. Stwier¬ dzono mianowicie, ze dzieki zwiekszeniu wymiarów banki mozna osiagnac podwyz¬ szenie sprawnosci lampy. Okolicznosc ta jest niespodziewana, poniewaz temperatu¬ ra fosforyzujacej substancji jest oczywiscie w bance o wiekszych rozmiarach nizsza, niz w bance o rozmiarach mniejszych. Ta nizsza temperatura pociaga za soba opóz¬ nianie powrotu pobudzonych atomów fos¬ foryzujacego ciala do stanu normalnego, wskutek czego powinno bylo by nastapic zmniejszenie sprawnosci fosforyzujacej substancji, a przeto tez i calej lampy. Naj¬ widoczniej ten niekorzystny wplyw zosta¬ je wyrównany przez jakies inne, dotych¬ czas jeszcze niecalkowicie wyjasnione zja¬ wiska, poniewaz doswiadczenie wykazuje zwiekszona wydajnosc swietlna.Stwierdzono tez, ze przy powiekszaniu powierzchni substancji fosforyzujacej spra¬ wnosc z poczatku szybko wzrasta, ze jed¬ nak wzrost sprawnosci staje sie mniejszy przy dalszym powiekszaniu tej powierz¬ chni. Jest zatem rzecza bezcelowa po¬ wiekszac mozliwie najbardziej powierz¬ chnie banki. Korzysci, osiagane dzieki wy¬ nalazkowi, sa juz wyzyskane w znacznym stopniu, jezeli powierzchnia banki prze¬ kracza pewne minimum. Minimum to za¬ lezy od obciazenia rurkowej lampy wy¬ ladowczej. Wedlug wynalazku powierz¬ chnia banki, pokrytej substancja fosforyzu¬ jaca, wynosi co najmniej 10.(5+15) Vs cm2, gdzie litera 5 oznacza obciazenie lampy, wyrazone w watach. Porównanie z za¬ rówkami wykazuje, ze banki lamp wed¬ lug wynalazku sa znacznie wieksze, niz banki zarówek, pobierajacych taka sama liczbe watów. Poniewaz, jak to juz wyzej zaznaczono, przy dalszym powiekszaniu banki wzrost sprawnosci staje sie coraz niniejszy, przeto nie nalezy powierzchni banki fosforyzujacej nadawac wartosci wiekszej od 25.(5+15) 2/» cm2.Bance, pokrytej warstwa substanql fosforyzujacej, nadaje sie najlepiej ksztalt t&ki, aby powierzchnia tej banki pokrywa¬ la sie w przyblizeniu z powierzchnia izo- luxowa (to znaczy powierzchnia punktów o jednakowej jasnosci) rurkowej! lampy wyladowczej.Na rysunku przedstawiono w przekro¬ ju przyklad wykonania lampy wedlug wy¬ nalazku.Przedstawiona na rysunku lampa, prze¬ znaczona do wysylania promieni widzial¬ nych, jest elektryczna rurkowa lampa wy¬ ladowcza / z naczyniem wyladowczym w postaci waskiej rureczki kwarcowej. We¬ wnetrzna i zewnetrzna srednica tej ru¬ reczki wynosi odpowiednio 4 i 7,5 mm.W rurce umieszczone sa elektrody zaro¬ we 2 i 3, grzane wylacznie przez samo wyladowanie i posiadajace rdzen wolfra¬ mowy, pokryty tlenkiem metalu ziem al¬ kalicznych. Odleglosc pomiedzy koncami - 2 —elektrod wynosi 18 mm. W rurce znajdu¬ je sie pewna ilosc gazu szlachetnego ulat¬ wiajacego zaplon, np. argonu, oraz pewna ilosc rteci, z której wytwarza sie podczas pracy lampy para 10 bardzo wysokim cis¬ nieniu. Wystajace z rurki konce drutów, wtopionych w rurke, sa otoczone metalo¬ wymi kapturkami 4, 5 i sa zlutowane z ty¬ mi ostatnimi. Rurka jest zawieszona za pomoca drutów trzymakowych 6 i 7, umo¬ cowanych w miejscu splaszczonym 8 slup¬ ka zewnetrznej banki szklanej 9. Przed miejscem splaszczonym slupka zamocowa¬ ny jest na drutach trzymakowych 6 i 7 ekran 10 z miki. Banka 9 posiada w zasa¬ dzie postac kulista i jest zaopatrzona w trzonek 11. Wewnetrzna strona banki szklanej jest pokryta warstwa mieszani¬ ny siarczku cynku i siarczku kadmu, da¬ jacej zólte swiatlo fosforescencji. Z prze¬ strzeni pomiedzy rurkowa lampa wyla¬ dowcza / i banka 9 wypompowane jest do¬ kladnie powietrze, na jego zas miejsce jest wprowadzony gaz obojetny, np. azot.Rufkowa lampa wyladowcza 1 pobiera 75 W. Wewnetrzna powierzchnia czesci scianki, otaczajacej tor wyladowania, wy¬ nosi 2,25 cm2, tak iz obciazenie wlasciwe rurki wynosi okolo 33 W na- cm2 tej po¬ wierzchni.Wewnetrzna srednica kulistej czesci banki 9 wynosi 10 cm, tak iz powierzchnia calej banki, pokrytej warstwa substancji fosforyzujacej, j wynosi okolo 314 cm2.Sprawnosc tej lampy, to jest liczba mie¬ dzynarodowych lumenów na jeden wat energii, pobieranej przez lampe, wynosi przy tym 51 lumenów na wat.Przy srednicy banki 9, wynoszacej 9 wzglednie 8,5 cm, a wiec przy powierzchni banki wynoszacej okolo 255 wzglednie 225 cm2 sprawnosc lampy wynosi odpo¬ wiednio 47,5 i 46 lumenów na wat.Powiekszenie srednicy banki zewnetrz¬ nej ponad 10 cm dalo w wyniku juz tylko stosunkowo szybko zmniejszajace sie pod¬ wyzszenie sprawnosci lampy. Przy sred¬ nicy banki zewnetrznej, wynoszacej 11 cm, sprawnosc wynosi 52 lumeny na wat, przy srednicy zas wynoszacej 15 wzglednie 20 cm $prawnosc ta wynosi 55 i 56 lumenów na wat.Potrzebna wielkosc powierzchni banki zewnetrznej osiaga sie przez powieksze¬ nie srednicy banki, nie zas przez jej falo¬ wanie, tak iz powierzchnia banki jest glad¬ ka, co ulatwia osadzanie na niej warstwy substancji fosforyzujacej w porównaniu z powierzchnia falista lub powiekszona w inny sztuczny sposób. TaJkie sztuczne po¬ wiekszenie powierzchni banki wywiera tez czesto niekorzystny wplyw na rozsyl pro¬ mieni swietlnych. PL