Znany jest sposób otrzymywania stib- trakcyjnych filmów wielobarwnych, polega¬ jacy na tym, ze czesciowe obrazy barwne, znajdujace sie na kilku warstwach, leza¬ cych jedna nad druga, skladaja sie tylko z barwników i zupelnie sa pozbawione sre¬ bra lub innych metali/Sposoby te nadaja sie doskonale do otrzymywania filmów obrazowych, jednakze nastreczaja trudno- nosci przy wytwarzaniu sladu dzwieków, poniewaz zwykle przyrzady do zapisywa¬ nia dzwieków sa czule przede wszystkim na promienie podczerwone, a obrazy, utwo¬ rzone tylko z barwników, sa przepuszczal¬ ne wzgledem promieni podczerwonych na¬ wet wówczas, gdy wskutek nalozenia na sidbie wszystkich trzech barw czesciowych daja czern, zewnetrznie równowazna osa¬ dowi srebra. Powoduje to znaczne pogor¬ szenie przebiegu odtwarzania dzwieków.Trzeba bylo tedy znalezc sposób, aby na tego rodzaju obrazach, utworzonych tylko z barwników, slad dzwieków uczynie w od¬ powiedni sposób nie przepuszczajacym promieni podczerwonych.Stwierdzono, ze do tego celu nadaje sie szczególnie dobrze sposób wywolywania barwnego, najkorzystniej z zastosowaniem skladników odpornych na dyfuzje, np- ta¬ kich, jakie opisano w patentach polskich nr nr 29855, 28202, 29854, 29424 i w paten¬ tach francuskich nr 787388 i nr 821613. Naj-pierw na filmie trójwarstwowym, którego kazda z warstw poszczególnych, odlanych jedna na drugiej, zawiera odporny na dyfu¬ zje skladnik barwnika, kopiuje sie dowolny wzorzec wielobarwny, który jest badz sam otrzymywany sposobem wywolywania barwnego, badz tez uzyskiwany za pomo¬ ca innego sposobu znanego, np. za po¬ moca druku napawajacego (Imbibitions- druck), sposobeni indygosolowym, za pomo¬ ca sposobu bielenia barwników lub sposobu wybielania zabarwien srebrowych. Zamiast bezposredniego wzorca barwnego mozna równiez w znany sposób stosowac optycz¬ nie jako wzorzec do kopiowania negatyw z rastrem groszkowym z jednoczesnym za¬ stosowaniem zwyklych filtrów wielobarw¬ nych, badz tez mozna w ogóle otrzymywac kopie . 'za pomoca dowolnych czesciowych wyciagów barwnych. Czesciowe wyciagi barwne mozna zdejmowac np. za pomoca blon podwójnych lulb Wielokrotnych albo przy pomocy sposobu podzialu promieni.Obraz utajony, utworzony za pomoca te¬ go procesu kopiowania w wielowarstwowym filmie do wywolywania barwnego, wywo¬ luje sie nastepnie przez wywolywanie chro- mogeniczne na barwtny obraz pozytywowy, po czym powstale srebro metaliczne zosta¬ je wylugowane w znany sposób. W przy¬ padku stosowania odpornych na dyfuzje skladników, podlegajacych sprzeganiu i znajdujacych sie w trzech warstwach cze¬ sciowych, proces wywolywania barwnego daje sie przeprowadzac szybko, prosto i sa¬ moczynnie.Po wywolaniu nie usuwa sie przez utrwalanie nie wywolanego zwiazku chlo- rowcosrebrowego, natomiast na brzegu mo¬ krego jeszcze lub uprzednio wysuszonego filmu, stosowanego do kopiowania, kopiuje sie negatyw dzwiekowy, otrzymany w spo¬ sób dowolny. Wywoluje sie go w zwyklym wywolywaczu czarno-bialym, np, hydrochi¬ nonie, po czym caly film utrwala sie. Po¬ niewaz tego rodzaju wywolywacz nie rea¬ guje ze skladnikami podlegajacymi sprze¬ ganiu, zawartymi jeszcze w strefie sladu dzwieków w warstwach, powstaje wiec czarny slad srebrowy dzwieków. Ten slad dzwieków mozna wywolywac przez trakto¬ wanie calego filmu w wywolywaczu czar¬ no-bialym albo przez zetkniecie z wywoly¬ waczem filmu tylko w jego strefie sladu dzwieków. Przeprowadza sie to np. w ten sposób, ze film prowadzi sie przez wywo¬ lywacz brzegiem do góry, wtskutek czego w wywolywaczu zanurza isie tylko strefa sladu dzwieków filmu, albo tez za pomoca zwyklej ochrony zapobiega sie oddzialywa¬ niu wywolywacza czarno-bialego na goto¬ wa strefe obrazów.Nastepnie nie wywolany zwiazek chlo- rowcosrebrowyj zawarty jeszcze w war¬ stwach, usuwa sie w zwykly sposób przez utrwalanie go; pó wyplukaniu w wodzie otrzymuje sie film obrazowo-dzwiekowy, który obok subtrakcyjnego obrazu wielo¬ barwnego, utworzonego z barwników czy¬ stych, posiada czarny srebrowy slad dzwie¬ ków.Sposób mozna zmienic tak, ze po barw¬ nym wywolaniu obrazu i po wylugowaniu wywolanego srebra metalicznego film utrwala sie w strefie rysunku obrazu, po czym na nie zmienionym brzegu filmu ko¬ piuje sie slad dzwieków i w powyzej opi¬ sany sposób wywoluje i utrwala.Do wywolywania sladu dzwieków celo¬ we jest stosowanie wywolywacza czarno¬ bialego, który nie zmienia zwiazku chlorow- cosrebrowego, znajdujacego sie w czesci obrazowej.Jako material do kopiowania mozna stosowac np. material wielowarstwowy o budowie nastepujacej. Na nosniku warstw umieszczona jest emulsja panchromatycz¬ na, zaopatrzona w skladnik barwnika, któ¬ ry przy wywolywaniu chirolnogenicznym tworzy barwnik niebieskozielony. Takim skladnikiem barwnika jest np. dwubenzy- dyd kwasu a-oksynaftoesowego. Na war- 2 —stwie panchromatycznej znajduje sie war¬ stwa czula na zielen, która zawiera jako srodek, tworzacy barwnik, skladnik tworza¬ cy przy wywolywaniu chromogenicznjym obraz z purpurowego barwnika. Takim skladnikiem barwnika jest np. l,4'-palmx- toyloaminofenylo - 3- metylo -5 - piirazo- lon. Powyzej znajduje sie warstwa 'nie uczulona, która jako srodek tworzacy barw¬ nik zawiera skladnik tworzacy przy wywo-. lywaniu chromogenicznym obraz z zóltego barwnika. Takim skladnikiem jest np. ben- zydyd estru benzoylowego kwasu octowego.Na tym materiale kopiuje sie poszczególne czesciowe wyciagi barwne z zastosowaniem odpowiednich filtrów do swiatla. Po na¬ swietleniu wytwarza sie za pomoca odpo¬ wiedniej substancji wywolujacej, np. p-ami- nodwumetyloaniliny, jednoczesnie we wszy¬ stkich trzech warstwach obraz z barwnika w jednym procesie wywolywania. Stosowa¬ nie czesciowych wyciagów, otrzymywanych za pomoca sposobu podzialu promieni albo za pomoca blon wielokrotnych, jako wzor¬ ców do kopiowania, jest szczególnie ko¬ rzystne, poniewaz mozna przy tym stoso¬ wac do zdjec material bardzo czuly. Slad dzwieków kopiuje sie wówczas i wywoluje tak, jak to podano w opisie. PL