Wynalazek dotyczy kompensacji sprze¬ zen magnetycznych, wystepujacych zwla¬ szcza przy wiekszych czestotliwosciach w nieobciazonych kablach telefonicznych.Jako elementy do tego rodzaju kom¬ pensacji stosuje sie w znanych urzadze¬ niach dwa przenosniki z rdzeniami prosz¬ kowymi. Uzwojenia pierwotne tych prze¬ nosników sa nawiniete w przeciwnych kie¬ runkach, uzwojenia wtórne zas w tym sa¬ mym kierunku. Rdzenie proszkowe prze¬ nosników sa sprzezone ze soba na stale i w ten sposób umieszczone, ze przy pew¬ nym posrednim polozeniu rdzeni napiecia indukowane we wtórnych uzwojeniach znosza sie. Jezeli wiec rdzenie sa przesu¬ wane w jedna lub w druga strone od swe¬ go sredniego polozenia, to przewaza jedno lub drugie napiecie indukowane, wskutek czego powstaje napiecie wypadkowe pew¬ nej okreslonej wielkosci i kierunku, któ¬ rym mozna kompensowac sprzezenie ma¬ gnetyczne kabla.Stwierdzono, ze taki element kompen¬ sacyjny ma te wade, ze mozna nim regu¬ lowac tylko skladowa rzeczywista induk- cyjnosci wzajemnej, ze natomiast niemoz¬ liwa jest osobna niezalezna od powyzszej regulacja skladowej urojonej tej indukcyj- nosci. Wynika stad, ze znanym elementem kompensacyjnym nie mozna calkowicie skompensowac sprzezen magnetycznych*Umoziliwia to natomiast wynalazek.Element kompensacyjny wedlug wynalaz¬ ku zawiera równiez dwa przenosniki, z których kazdy jest przenosnikiem róz¬ nicowym. Tak jak i w znanym elemencie kompensacyjnym w kazdym przenosniku dwie czesci uzwojen pierwotnych sa pola¬ czone przeoiwsobnie, dwie zas czesci uzwojen wtórnych zgodnie lub tez odwrot¬ nie, przy tym tak jak i w znanym elemen¬ cie do regulacji stopnia sprzezenia uzywa sie dwóch rdzeni. Wynalazek polega na tym, ze w jednym przenosniku w celu re¬ gulacji skladowej rzeczywistej indukcyjno¬ sci wzajemnej umieszczony jest rdzen pro¬ szkowy, w drugim zas w celu regulacji skladowej urojonej rdzen metalowy pelny lub zwarte uzwojenie oraz ze rdzenie pro¬ szkowy i metalowy wzglednie uzwojenie zwarte sa nastawne niezaleznie od siebie.Prócz tego element zawiera wedlug wy¬ nalazku srodki do kompensacji dodatko¬ wych zmian skladowej rzeczywistej po¬ wstalych przy regulacji skladowej uro¬ jonej.W urzadzeniu takim bezwzgledna war¬ tosc indukcyjnosci wzajemnej mozna przez przesuwanie rdzenia proszkowego wew¬ natrz zeispolu przenosników zmieniac bez trudu w isposób ciagly np. od minus do plus 200 nH, jak równiez i w szerszych granicach, nie stosujac zadnych specjal¬ nych srodków pomocniczych.Przy stosowaniu rdzenia metalowego z materialu nieferromagnetycznego do re¬ gulacji skladowej urojonej indukcyjnosci wzajemnej powstajaca przy regulacji nie¬ pozadana zmiana skladowej rzeczywistej jest kompensowana za pomoca uzwojenia przenosnika pomocniczego z rdzeniem proszkowym sprzezonym na stale z rdze¬ niem metalowym albo lez dzieki temu, ze rdzen metalowy z jednej strony jest spla¬ szczony, a w powstalym wskutek tego miejscu umieszczony jest rdzen proszko¬ wy o duzej przenikalnosci magnetycznej.Przy stosowaniu rdzenia metalowego z materialu ferromagnetycznego kompen¬ sacje uzyskuje sie albo znów za pomoca przenosnika pomocniczego, albo tez przez dobór takiego skladu rdzenia, by sklado¬ wa rzeczywista akurat zostala skompen¬ sowana.We wszystkich wymienionych przy¬ padkach mozna wprawdzie wartosc sred¬ nia niepozadanej skladowej rzeczywistej indukcyjnosci wzajemnej zmniejszyc do ze¬ ra, jednak sama skladowa ta jest jeszcze silnie zalezna od czestotliwosci.Dzieki zastosowaniu do regulacji skla¬ dowej urojonej indukcyjnosci wzajemnej zamiast rdzenia .metalowego uzwojenia zwartego otrzymuje sie w stosunku do opi¬ sanego wyzej urzadzenia znaczne zmniej¬ szenie zaleznosci od czestotliwosci. To uzwojenie zwarte mozna wykonac rów¬ niez albo z materialu niemagnetycznego, albo tez z materialu ferromagnetycznego.Jezeli np. uzwojenie zwarte jest wy¬ konane z drutu miedzianego, to okaze sie, ze przy przesuwaniu wewnatrz drugiego przenosnika zjawia sie skladowa rzeczy¬ wista, która dokladnie tak samo, jak w urzadzeniu z rdzeniem metalowym, na¬ klada sie na skladowa rzeczywista wyre¬ gulowana przez pierwszy przenosnik i tym samym zmienia te skladowa. Wade te mozna usunac przez zastosowanie srod¬ ków, opisanych juz w zwiazku z rdzeniem metalowym. Dzieki zastosowaniu miedzia¬ nego uzwojenia zwartego np. wraz z do¬ datkowym rdzeniem proszkowym zalez¬ nosc skladowej rzeczywistej od czestotli¬ wosci moze byc. wybitnie zmniejszona i wynosic maksymalnie ± 15—20% kaz¬ dorazowo nastawionej wartosci skladowej urojonej.Wedlug nastepnej cechy wynalazku miedziane uzwojenie zwarte zastapiono zelaznym. Dzieki temu mozna przy odpo¬ wiedniej liczbie zwojów uzwojenia i gru¬ bosci drutów wartosc srednia dodatkowej — 2 -skladowej rzeczywistej skompensowac do zera, wobec czego wartosc skladowej rze¬ czywistej wyregulowana przez pierwszy przenosnik nie moze ulec zmianie. Wobec tego zbedne sie staje osobne urzadzenie do dodatkowej kompensacji skladowej rzeczywistej, a zatem element kompensa¬ cyjny moze byc wskutek zastosowania drutu zelaznego znacznie uproszczony.Czesc uroijona indukcyjnosci wzajemnej jest przy tym calkowicie niezalezna od czestotliwosci.Nizej opisany zostal w zwiazku z ry¬ sunkiem taki przyklad wynalazku, jaki moze byc z korzyscia stosowany w prak¬ tyce.Fig. 1 przedstawia uklad polaczen przenosników / i 2, których cewki pier¬ wotne 3 i 4 wzglednie 5 i 6 sa w odniesie¬ niu do pradów W nich plynacych nawinie¬ te w przeciwnych kierunkach. Natomiast cewki wtórne 7 i 8 wzglednie 9 i 10 sa na¬ winiete w kierunkach zgodnych. Wew¬ natrz przenosnika 1 umieszczony jest rdzen proszkowy 11, który moze byc prze¬ suwany w kierunkach oznaczonych strzal¬ kami. Przenosnik 2 zawiera uzwojenie zwarte 72, które tez nitfze byc przesuwa¬ ne i to niezaleznie od rdzenia proszkowe¬ go 11 w Iderunkach oznaczonych strzal¬ kami.Fig. 2 przedstawia przyklad elementu kompensacyjnego wedlug wynalazku. W puszce 13 umieszczone sa przenosniki / i 2 jeden za drugim na wspólnej tulei 14 z prasowanego lub* lanego materialu izo¬ lacyjnego. Wewnatrz przenosników umie¬ szczone sa rdzen proszkowy 11 i uzwoje¬ nie zwarte 12. Obie te czesci moga byc, niezaleznie jedna od drugiej, przesuwane wzdluz cylindrycznej puszki przez prze¬ krecanie z zewnatrz puszki nagwintowa¬ nych trzpieni 15 i 16. Urzadzenie takie umozliwia bardzo dokladna regulacje, a wartosc sprzezenia, jego skladowe rzeczy¬ wista i urojona, a wiec wielkosc i faze mozna odczytac w sposób prosty z dlugo¬ sci trzpieni.Fig. 3 przedstawia wreszcie samo uzwojenie zwarte, wykonane wedlug pier¬ wszego przykladu Wykonania wynalazku z drutu miedzianeigo'. Uzwojenie miedzia¬ ne 12 jest umieszczone na nosniku 17% splaszczonym z jednego boku 18. Prze¬ strzen powstala wskutek splaszczenia jest wypelniona dodatkowym rdzeniem prosz- kpwym 19, sluzacym do kompensacji wy¬ stepujacej dodatkowo skladowej rzeczy¬ wistej.Opisane urzadzenie jest naturalnie tyl¬ ko przykladem i moze byc równiez wyko¬ nane inaczej, byleby tylko zgodnie z idea wynalazku. PL