Wynalazek niniejszy dotyczy wielo- czesciowego ttdejowego narzadu hamul¬ cowego, zwlaszcza do piast wolnobiego¬ wych z hamulcami wewnetrznymi, któ¬ rych szczeki sa dociskane do wewnetrz¬ nej powierzchni tulei piastowej rozporka¬ mi stozkowymi, siegajacymi do konca tej tulei.Wynalazek wyróznia , sie w zasadzie tym, ze tworzace narzad hamujacy wycin¬ ki cylindryczne sa swymi na koncach wy-, konanymi powierzchniami klinowymi do¬ ciskane podatnie, doi przeciwleglej po¬ wierzchni hamulcowej.Poniewaz powierzchnie klinowe wy¬ cinków przy hamowaniu przylegaja wzdluz tworzacej, to powstaja po obu stronach linii zetkniecia swobodnie zawieszone miejsca tych w zasadzie promieniowo na zewnatrz rozsuwanych wycinków, które dostosowuja sie latwo do tulei piastowej, poniewaz mimo malej podatnosci moga one poddawac sie do wewnatrz, wskutek czego nacisk, poczawszy od miejsca na¬ prezania, rozdziela sie w dwóch kierun¬ kach az do calkowitego przylegania po¬ wierzchni hamulcowej, gdy przy calkowi¬ tym zahamowaniu miejsce rozprezania jest rzeczywiscie rozprezone calkowicie na zewnatrz. Powierzchnie klinowe sa sto¬ sunkowo waskie, dzieki czemu osiaga sie stosunkowo latwy zeslizg wycinków ze stozka rozprezajacego po hamowaniu. Po¬ niewaz promien krzywizny powierzchni zewnetrznej wycinków narzadu hamuja¬ cego zwykle odpowiada promieniowi krzy-wizny wydrazenia tulei piastowej, naste-' puje równomierne hamowanie i zuzywa¬ nie sie.Na rysunku sa przedstawione dwa przyklady wykonania przedmiotu wyna¬ lazku. Fig. 1 przedstawia piaste wolno- biegowa wedlug wynalazku w przekroju podluznym, fig. 2 — w przekroju osio¬ wym, a fig, 3 — w widoku z przodu we¬ dlug jednego wyikonania, zas fig. 4—6 w podobnych przylkladaoh odmiane wyko¬ nania.Piasta wolnobiegowa moze byc wyko¬ nana w rózny sposób. W przykladach wy¬ konania, przedstawionych na rysunkach, na tulei napedowej 10 ^wewnatrz oslony 11 piasty umieszczony jest uchwyt 12 z pier¬ scieniem prowadniczym w znanym wyko¬ naniu, przy czym /przesuwny narzad roz¬ prezajacy 14 moze byc przesuwany osio¬ wo za pomoca przeciwleglych zebów 15 tego narzadu i pierscienia prowadniczego 13. Na osce 16 jest umocowany drugi stoz¬ kowy narzad rozprezajacy 17, który wcho¬ dzi w drugi koniec tulei piastowej. Miedzy tymi dwoma narzadami i na nich znajduje sie tuleja hamulcowa 18, zlozona z kilku, np. z dwóch, czesci, polaczonych pierscie¬ niem sprezynujacym 19. Sprzeglo 20, znaj¬ dujace sie na narzadzie rozprezajacym 14, powoduje samoczynnie wlaczenie tulei ha¬ mulcowej 18 przy obrocie wstecz tulei na¬ pedowej 10 i zapobiega wstecznemu obro¬ towi narzadu 14.Tuleja hamulcowa 18 wedlug fig. 1—3 posiada na koncach stozkowe, zatoczenia, lecz tymi powierzchniami stozkowymi 21 nie przylega do stozków rozprezajacych, a klinowymi wystepami 22^ które przyle¬ gaja do odpowiednich miejsc stozków roz¬ prezajacych 14 i 17 i przy hamowaniu sie wznosza. Jak widac na fig. 3, na kazdej z pólcylindrycznych czesci tulei 18 znaj¬ duja sie dwie symetryczne powierzchnie klinowych wystepów 22, miedzy nimi zas znajduja sie do wewnatrz skierowane wy¬ stepy 23, które wystaja do podluznej szczeliny stozka 17 i dzieki temu prowa¬ dza promieniowo wspomniane pólcylin- dryczne czesci tulei 18, zapobiegajac na¬ tomiast obrotowi.W przykladzie wykonania wedlug fig. 4—6 na dwóch koncach tulei jest wyko¬ nana tylkp jedna powierzchnia klinowa 24 na kazdej polówce. Zabezpieczenie prze¬ ciw obracaniu tulei hamulcowej osiaga sie w tym przypadku za pomoca wyciec 25 na dwóch podluznych stronach tej tulei, które otaczaja staly kciuik 26 na stozku 17.Tuleja hamulcowa 18 moze byc wyko¬ nana z kawalka rury, która pózniej w od¬ powiednich miejscach sie rozcina. Posz¬ czególne czesci moga byc równiez wyko¬ nane w inny sposób, np. odlewane, wy¬ twarzane przez natryskiwanie lub wytla¬ czanie. Gdy promien powierzchni zewne¬ trznej tej tulei 18 odpowiada dokladnie promieniowi wydrazenia oslony 11, a cze¬ sci lub szczeki sa w miejscach podzialu tak wykonane, iz moga sie do pewnego stopnia zblizac, przylegaja one przy roz¬ prezaniu wszedzie równomiernie da we¬ wnetrznej powierzchni oslony 11 piasty, gdyz sa rozsuwane promieniowo. Przy wy¬ konaniu tulei hamulcowej 18 wedlug fig. 6 otrzymuje ona nacisk przez swoje konce.Przy wykonaniu wedlug fig. 3 dzialaja na¬ tomiast stozki rozprezajace 14 i 17 po bo¬ ku wierzcholka na powierzchnie klino¬ wych wystepów 22 i powoduja oprócz pro¬ mieniowego rozsuwania takze boczne roz¬ wieranie sie czesci po obu stronach kciu¬ ka 23. Nastepuje wiec równomierne doci¬ skanie równiez i wtedy, gdy wybrany jest promien mniejszy. W przykladzie wyko¬ nania wedlug fig. 6 mozna równiez zasto¬ sowac wiekszy promien krzywizny, niz promien oslony 11 piasty, przy czym, przy dociskaniu konca tych czesci wewnatrz otworu tej oslony znajdujace sie po bo¬ kach narzady musza sie poddawac i sa — 2 -wciskane z odpowiednim naciskiem w pia¬ ste. Mozna równiez zastosowac czesci skladowe piasty w wiekszej liczbie niz dwie. Zastosowanie prostych lub prawie prostych powierzchni klinowych ma te zalete, iz szczeki moga sie równiez swo¬ bodnie nastawiac takze w kierunku bocz¬ nym na powierzchniach klinowych i dzie¬ ki temu wywieraja takze na swych brze¬ gach dostateczny nacisk hamujacy. Kciuki 23 i wyciecia 25 moga byc w poprzednich dwóch przykladach dowolnie stosowane.Taka budowa moze byc równiez za¬ stosowana do tulei hamulcowych w in¬ nych wykonaniach, np. takich, które po¬ siadaja oslone, otaczajaca szczeki a wyko¬ nana z materialu hamulcowego. PL