Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu nadawania materialom wlóknistym zdol¬ nosci odpychania wody przy uzyciu zwia¬ zków cyrkonowych.Wykryto, ze materialam wlóknistym rozmaitego pochodzenia mozna nadawac doskonala i trwala zdolnosc odpychania wody przez przesycanie tych materialów zwiazkami odpychajacymi wode, wybra¬ nymi z grupy zloizonej z parafiny, wosku i tluszczów, oraz przez dzialanie zwiaz¬ kiem cyrkonowym, po czym material tra¬ ktuje sie kapiela wodna, obojetna az do zasadowej, dzieki czemu substancje hydro- filowe zostaja z materialu usuniete mozli¬ wie dokladnie, a wreszcie suszy sie ma¬ terial w temperaturze podwyzszonej.Mówiac najogólniej, wynalazek niniej¬ szy mozna wykonywac z rozmaitego typu zwiazkami cyrkonowymi, np. ze zwiazka¬ mi, które daja mocno kwasne roztwory albo rozproszyny w wodzie, jak np. oksy- chlorkiem cyrkonu, oksyazotanem cyrko¬ nu oraz ich solami zhydrolizowanymi, roz¬ puszczalnymi lub rozpraszalnymi w wo¬ dzie, prócz tego siarczanem cyrkomu, oc¬ tanem cyrkonu, acetoazotanem cyrkonu, mrówczanem cyrkonu itd. Ilosc zwiazkówcyrkonowych, jakiej nalezy uzyc w proce¬ sie niniejszym, zalezy nieco od pozadane¬ go stopnia zdolnosci odpychania wody, jak to wiadomo specjalistom w tej dziedzinie; to samo dotyczy ilosci parafin, wosków oraz (albo) zwiazków tluszczowych, jakie maja byc uzyte ze zwiazkami cyrkonowy¬ mi. Oprócz zwiazków cyrkonu moga rów¬ niez byc obecne zwiazki innych odpowied¬ nich metali, jak np. rozpuszczalne lub roz- praszalne zwiazki glinu, chromu, toru, ce¬ ru, tytanu albo mieszanina zwiazków me¬ tali, zawartych w piasku monacytowym.Dobry wynik otrzymuje sie juz przy wpro¬ wadzaniu na material wlóknisty mniej niz .1% zwiazku cyrkonowego; w razie potrze¬ by ilosc te mozna równiez zwiekszac, W kazdym zreszta razie ilosci zwiazku cyr¬ konowego potrzebne do uzyskania zada¬ nego wyniku sa mniejsze od ilosci stoso¬ wanych w znanych procesach obciazania materialów jedwabnych.Przesycanie materialu wlóknistego sub¬ stancja organiczna, odpychajaca wode, oraz zwiazkami cyrkonu mozna wykony¬ wac w temperaturze normalnej albo pod¬ wyzszonej, np. w temperaturze 40—50°C.Substancje organiczne odpychajace wode najlepiej jest stosowac w postaci wodnych emulsji, które mozna wytwarzac przez dzialanie odpowiednich srodków emulgu¬ jacych, jak np. mydla albo niemydlanego wysoce skutecznego syntetycznego srodka emulgujacego, jak np. produktów konden¬ sacji zwiazków alifatycznych o duzej cza¬ steczce w rodzaju alkoholu oleylowego z nadmiarem tlenku etylenu (porównac patent niemiecki nr 605973), produktów kondensacji kalafonii i fenoli, potraktowa¬ nych nadmiarem tlenku alkylenu, alkylo- wanych fenoli potraktowanych tlenkiem etylenu (porównac patent francuski nr 823454), produktów kondensacji wyzszych kwasów tluszczowych z aminokwasami (porównac patent niemiecki nr 635522) itd. Wspomniane niemydlane syntetyczne srodki emulgujace sa szczególnie odpo¬ wiednie przy pracy z tlenochlorkiem cyr¬ konu, oksyazotanem cyrkonu oraz z ich solami zhydrolizowanymi rozpuszczalnymi albo rozpraszalnymi w wodzie. W tym przypadku zdolnosc odpychania wody jest szczególnie dobra, jezeli uzyta ilosc srod¬ ka emulgujacego jest mozliwie mala, np. wynosi okolo 1 grama w litrze kapieli przesycajacej.Przesycanie materialu substancjami or¬ ganicznymi, odpychajacymi wode, oraz zwiazkami cyrkonu, mozna wykonywac w jednej albo kilku kapielach. Suchy albo wilgotny material mozna traktowac np. najpierw kapiela zawierajaca zwiazek cyr¬ konowy, a nastepnie druga kapiela, za¬ wierajaca emulsje parafinowa. Przy uzy¬ ciu wyzej wspomnianych zwiazków cyrko¬ nu dajacych roztwory mocno kwasne (np. tlenochlorku cyrkonu, oksyazotanu cyrko¬ nu oraz ich soli zhydrolizowanych rozpusz¬ czalnych albo rozpraszalnych w Wodzie) roztwory albo rozproszyny buforuje sie do pH wynoszacego okolo 3,8 do 4,2, np. przez dodawanie sody, octanu sodowego, cztero- boranu sodoiwego itd. Podobne wyniki otrzymuje sie, jezeli material przed prze¬ sycaniem jednym z wyszczególnionych zwiazków cyrkonu albo po nim traktuje sie srodkiem zobojetniajacym, np. soda, octanem sodu, czteroboranem sodu lub po¬ dobnym. Z drugiej strony, jak wspomnia¬ no wyzej, do kapieli cyrkonowej mozna dodawac emulsji parafinowowoskowej lub podobnej. Szczególnie pomyslne wyniki z takimi kapielami przesycajacymi otrzy¬ muje sie przy uzyciu tlenochlorku cyrko¬ nu, oksyazotanu cyrkonu oraz soli zhydro¬ lizowanych rozpruszalnych albo rozpra¬ szalnych w wodzie, tudziez jednego z wy¬ zej wspomnianych wysoce aktywnych syn¬ tetycznych srodków emulgujacych. Rozu¬ mie sie, ze w kapieli moga byc obfecne ró¬ wniez inne zwiazki wykanczajace, jak np. kalafonia, zywice syntetyczne itd. — 2 —Po przesyceniu tymi zwiazkami mate¬ rial najlepiej jest wyzac 4lbo odwirowac i czesciowo albo calkowicie wysuszyc. Na¬ stepnie poddaje sie go obróbce zasadami i (albo) woda; obróbka ta stanowi wazny zabieg procesu wedlug wynalazku niniej¬ szego. Jej celem jest mozliwie dokladne usuniecie z materialu wszelkich substancji hydrofilowych, jak np. rozpuszczalnych w wodzie elektrolitów, mydel albo innych srodków emulgujacych. Obróbka zasadami daje lepsze wyniki we wszystkich przy¬ padkach, to jest przy uzyciu kazdego ro¬ dzaju emulsji i zwiazku cyrkonowego. Wy¬ konywa sie ja traktujac material, najlepiej w podwyzszonej temperaturze, wodnymi roztworami zasad (wodorotlenku sodowe¬ go, weglanu sodowego, amoniaku itd.), substancji reagujacych zasadowo, jak czte- roboiranu sodowego, soli potasowcowych slabych kwasów organicznych, jak np. oc¬ tanu sodowego, kwasu metyloaminoetano- sulfonowego albo metyloaminooctowego itd. Podczas tej obróbki zasadowej wy¬ starczy zwilzenie materialu nawskros.Prócz tego zaleca sie stosowanie zasad o niezbyt duzym stezeniu. Do kapieli za¬ sadowej mozna ponadto dodac male ilosci takich srodków zwilzajacych, jakie mozna z latwoscia usunac przez plukanie woda.Stosuje sie np. roztwoiry, zawierajace w li¬ trze 3 g sody, albo 2,5 g amoniaku, oraz 0,1 g soli sodowej kwasu izobutylonafta- lenosuifonowego. Po obróbce zasadami material plucze sie woda, aby usunac zen mozliwie dokladnie substancje hydrofilo- we. Mozna zaznaczyc w tym miejscu, ze dobrze jest, jesli od poczatku ilosc elek¬ trolitów i innych substancji hydrofilowych, wprowadzonych na material, nie jest zbyt duza, zeby je mozna bylo latwo usunac z materialu i zeby nie przeszkadzaly one w procesie nadawania materialowi zdol¬ nosci odpychania wody. Wreszcie mate¬ rial znowU sie suszy, co mozna uskutecz¬ niac np. przez zyvykle prasowanie.W innej odmianie wynalazku niniejsze¬ go obróbke zasadowa materialu przesyco¬ nego mozna pominac, np. jezeli material przesycono emulsja parafinowa, woskowa itd. wolna od mydla, oraz zwiazkiem cyr¬ konu z gru^y tlenochlorku cyrkonu, oksy- azotanu cyrkonu oraz ich soli zhydrolizo- wanych, rozpuszczalnych w wadzie lub rozpraszalnych w wodzie. W tym przy¬ padku wystarczy, jezeli przesycony mate¬ rial wyplucze sie woda, najlepiej w pod¬ wyzszonych temperaturach.Wynik zostaje polepszony, jezeli mate¬ rial czesciowo albo calkowicie wysuszy sie pomiedzy przesycaniem a plukaniem.Ponizej podano wskazówki, wedlug któ¬ rych mozna nadac wszelkiego rodzaju ma¬ terialom wlóknistym (np. bawelnie, sztu¬ cznemu jedwabiowi i wlóknom cietym z wiskozy, celulozie miedziowoamoniakalnej oraz roztworom octanu celulozy, welnie, jedwabiowi, mieszanym materialom z wy¬ zej wspomnianych wlókien przedzalni¬ czych) doskonala i trwala zdolnosc odpy¬ chania wody. Wyniki sa szczególnie do¬ bre w porównaniu z materialami nie trak¬ towanymi dodatkowo za pomoca zasad i (albo) wody. Zdolnosc odpychania wo¬ dy jest tak dobra, iz potraktowane mate¬ rialy w wielu przypadkach wykazuja tak zwany efekt „sperlania" to znaczy, ze wo¬ da, natryskiwana na te materialy przesy¬ cone wedlug wynalazku, bedzie bezposre¬ dnio splywala kroplami, nie pozostawiajac nawet sladu na materiale. Wykonczenia, odpychajace wode, wykazuja poza tym szczególna odpornosc na traktowanie w stanie zwilzonym, np. na pranie. W wiek¬ szosci przypadków zdolnosc odpychania wody zostaje zachowana bez znaczniejszej zmiany pomimo 5-ciokrotnego, a nawet i pózniejszego prania mydlem lub soda.Efekt ten jest poza tym odporny na deka¬ tyzacje i folowanie.Korzystne moze byc podanie krótkie¬ go opisu metod, za pomoca których efek- - 3 -ty odpychania wody, osiagalne wedlug wynalazku niniejszego, mozna mierzyc ilo¬ sciowo. Material, przeznaczony do zbada¬ nia, natryskuje sie 1,5 1 wody o tempera¬ turze 25°C z wysokosci 70 cm pod cisnie¬ niem 100 mm slupa rteci. Mierzy sie róz¬ nice w ciezarze materialu pfzed zrosze¬ niem i po nim i wylicza ja w procentach ciezaru poczatkowego. Im mniejszy jest przyrost ciezaru, tym lepsza oczywiscie zdolnosc odpychania wady.Sposób wedlug wynalazku .niniejszego opisano dokladnie w nastepujacych przy¬ kladach nie ograniczajacych jego zakresu.Przyklad I. Lekki cienki material z wi¬ skozowych wlókien cietych przesyca sie emulsja wodna, zawierajaca w litrze: 8 g parafiny i wosku, 4 g mydla oraz 25 g octanu albo mrówczanu cyrkono- wegp.Po wysuszeniu w temperaturze 90°C ma¬ terial poddaje sie w ciagu 10 minut w tem¬ peraturze 80°C obróbce zasadami za po¬ moca wodnego roztworu 3 g/l weglanu so¬ dowego, po czym starannie plucze sie wo¬ da i suszy.Pochlanianie wody wynosi do: 33% po jedmok±otnym praniu, 47% „ 5-ciokrotnym wypraniu oraz 110% w razie materialu nieobrobio¬ nego.Przyklad II. Farbowany material mie¬ szany, zlozony z bawelny i wiskozowych wlókien cietych, przesyca sie emulsja za¬ wierajaca octan cyrkonu, jak opisano w przykladzie I. Po wysuszeniu w tempera¬ turze 85°C tkanine zanurza sie na 10 se¬ kund w kapieli o temperaturze 90°C, za¬ wierajacej w litrze 2,5 g amoniaku oraz 0,1 g soli sodowej oleylometylotauryny, nastepnie dobrze sie plucze woda i suszy.Pochlanianie wody wynosi do: 18% po jednym praniu, 19% po 5-ciu praniach, podczas gdy 75% wykazuje tkanina nie obrobiona.Przyklad III. Material z wlókien cie¬ tych wedlug przykladu I traktuje sie emul¬ sja zawierajaca parafine, wosk i mydlo, w której rozpuszczono 24 g tlenochlorku cyrkonu (o zawartosci 46% Zr02) w litrze.Nastepnie wyzyma sie i prowadzi material szybko przez kapiel zawierajaca 0,6% oc¬ tanu sodowego. Po wyzeciu materialu su¬ szy sie i traktuje go, jak opisano w przy¬ kladzie I.Pochlanianie wody wynosi do: 34% po jednokrotnym praniu, 38% po 5-ciokroitnym praniu.Przyklad IV. Barwiony material wel¬ niany przesyca sie emulsja parafiny, wosku i mydla zawierajaca 24 g tlenochlorku cyr¬ konu (46% Zr02) w litrze. Nastepnie ma¬ terial odwirowuje sie i zanurza na krótki przeciag czasu w kapieli zawierajacej 10 g w litrze krystalicznego octanu sodowego.Po wyzeciu i wysuszeniu przesycony mate¬ rial zanurza sie na 15 minut w kapieli o temperaturze 45°C zawierajacej 2,5 g amoniaku oraz 0,1 g soli sodowej oleylo¬ metylotauryny w litrze. Po wyplukaniu woda, wysuszeniu w podwyzszonej tempe¬ raturze lub i wyprasowaniu jeszcze wil¬ gotnego materialu pochlanianie wody wy¬ nosi do 20% oraz 16% po jednokrotnym praniu, 18% po 3-ch praniach oraz 11% po 5-ciu praniach, przy czym 102% pochlaniania stwierdzono w ra¬ zie materialu nieobrobionego.Przyklad V. Farbowany material mie¬ szany z welny i wiskozowych wlókien cie¬ tych wzietych w stosunku 1:1 traktuje sie emulsja parafiny, wosku i mydla zawiera¬ jaca domieszke 24 g tlenochlorku cyrko¬ nu (o zawartosci 46% Zr02) w litrze oraz doprowadzona do wartosci pH = 4,2 (przez dodanie weglanu sodowego i octanu so¬ dowego. Po wysuszeniu w temperaturze 850|C material zanurza sie na 2 minuty do kapieli o temperaturze 40°C zawierajacej w litrze 2,5 g amoniaku oraz 0,2 ,g soli so- 4 —doiwej kwasu butylonaftalenosulfonowegó.Nastepnie material plucze sie dobrze wo¬ da i suszy przez wyprasowanie.Pochlanianie wody wynosj do: 8% po jednokrotnym praniu, 12% po 5-ciokrotnym praniu.Przyklad VI. Material z welny celulo¬ zowej wedlug przykladu I przesyca sie emulsja parafiny, wosku i mydla zawie¬ rajaca w litrze 25 g oksyazotanu cyrkonu i czesciowo zobojetniona za pomoca we¬ glanu sodowego (1,4 g/l) oraz krystalicz¬ nego octanu sodowego; (6 g/l). Po wyze¬ ciu i wysuszeniu w temperaturze 95°C po¬ traktowano material w ciagu 5 minut w temperaturze 9Q?C roztworem 3 g weglanu sodowego w litrze wody. Nastepnie mate¬ rial dobrze wyplukana woda i wypraso¬ wano.Pochlanianie wody wynosi do: 23% po jednokrotnym praniu oraz 31% po 5-ciokrotnym praniu.Przyklad VII. Jezeli w przykladzie VI zastapi sie oksyazoitan 24 g/l siarczanu cyrkonowego, zobojetnionego za pomoca weglanu sodowego (10 g/l) oraz krysta¬ licznego octanu sodowego (4,8 g/l) i po¬ traktuje, jiak opisano w. przykladzie po¬ przednim/ to pochlanianie wody wynosi do 27% po jednym praniu i do 38% po 5-ciu praniach.Jezeli oksyazotan cyrkonu zastapi sie czasteczkowo równowazna iloscia solu wo¬ dorotlenku cyrkonu, wytworzonego np. przez dialize roztworu tlenochlorku cyrko¬ nu (sol ten mozna stosowac bez zadnego zabiegu zobojetniania), to pochlanianie wody wynosi do 27% po jednym praniu i 27% po 5-ciu praniach.Przyklad VIII. Lekki cienki material, zlozony z welny celulozowej, przesyca sie, jak opisano w przykladzie III, i po wysu¬ szeniu zanurza sie-w kapieli zawierajacej w litrze wody 3 g dwuweglanu sodowego albo amonowego, albo 75 cm3 lugu so¬ dowego, 2,5 g amoniaku, 3 g fosforanu so¬ dowego, 3 g boraksu, 3 g cyniami so¬ dowego. Nastepnie material dobrze pie¬ rze sie'woda i suszy. Pochlanianie wody po kilku praniach wykazuje wartosc po¬ dobna do wartosci otrzymywanej wedlug przykladu IIL Przyklad IX. Material z welny celulo¬ zowej przesyca sie emulsja zawierajaca paraifine, wosk i mydlo, do której domie¬ szano 24 g tlenochlorku cyrkonu oraz 12 g boraksu w litrze. Po wyzeciu i wysusze¬ niu w temperaturze 90°C material trak¬ tuje sie przez 5 minut roztworem zawie¬ rajacym 3 g weglanu sodowego w litrze wody. Nastepnie dobrze plucze sie woda i suszy. Tak otrzymana tkanina wykazuje szczególna miekkosc w dotknieciu, nie malejaca po wielokrotnym praniu.Pochlanianie wody wynosi do: 25% po jednokrotnym praniu, 27% po 5-ciokrotnym praniu.Przyklad X. Jedwab Schappe przesyca sie emulsja parafiny, wosku i kleju zawie¬ rajaca 24 g/l tlenochlorku cyrkonu czes¬ ciowo zobojetnionego krystalicznego octa¬ nu sodowego (18 g/l). Nastepujace potem traktowanie amoniakiem oraz dalsza obrób* ke wykonywa sie, j'ak opisano w przy¬ kladzie V.Pochlanianie wody wynosi do: 20% po jednym praniu, 22% po 5-ciu praniach.Przyklad XI. Luzno tkany material z welny celulozowej przesyca sie emulsja zawierajaca w litrze 3 g parafiny, 2 g estru kwasu montanowego, 2,5 g olejanu amono¬ wego oraz 24 g tlenochlorku cyrkonu (o zawartosci 46% Zf02), która nastepnie czesciowo zobojetniono za pomoca 18 g krystalicznego octanu sodowego. Po wy¬ zeciu i wysuszeniu na cieplo, material zwilza sie roztworem o temperaturze 90°C zawierajacym 3 g dwuweglanu sodowego w litrze. Nastepnie wyzyma sie go, dobrze plucze woda i suszy w temperaturze 90°C. - 3 -Tak przesycony material wykazuje dobra zdolnosc odpychania wody, nie* ulegajaca nawet najslabszemu oslabieniu po wielo¬ krotnym praniu.Przyklad XII. Material z welny celu¬ lozowej przesyca sie emulsja zawierajaca w litrze wody 7,5 g olejami trójetanoloami- ny, 3,2 g parafiny, 3,2 g cerezyny, 2,8 g estru kwasu montanowego, 24 g tleno¬ chlorku cyrkonu (o zawartosci 46% Zr02) oraz 0,44 g glinu (w postaci wodorotlen¬ ku). Nastepnie material wyzyma sie i prze¬ ciaga szybko przez kapiel utworzona z 0,6%-owego roztworu octanu sodu. Po wysuszeniu w temperaturze 90?C traktuje sie material w ciagu 2 minut w tempera¬ turze 80—90°C roztworem 3 g sody i 0,3 g soli sodowej óleylometylotauryny w litrze wody, po czym kilkakrotnie plucze sie wo¬ da i suszy w podwyzszonej temperaturze.Pochlanianie wody siega do 31% po jed¬ nokrotnym praniu i 39% po pieciokrotnym praniu.Przyklad XIII. Wilgotny material mie¬ szany, zlozony z bawelny i wiskozowych wlókien icietych, traktuje sie w aparacie farbiarskiim Iiggera emulsja zawierajaca w litrze wody 20 g slabo kwasnej wodnej emulsji parafiny 120%), kleju (8%), zelu wodorotlenku glinowego (6%), kalafonii (1%), 24 g tlenochlorku cyrkonu (o za¬ wartosci 46% Zr02) oraz 4 g 6ctanu so¬ dowego. Nastepnie material prowadzi sie przez kapiel utworzona z 0,7%-owego roztworu octanu sodowego. Po wysusze¬ niu w temperaturze okolo 90°C mate¬ rial traktuje sie goracym 0,3%-owym roz¬ tworem weglanu sodowego, a nastepnie 0,1%-owym cieplym roztworem mydla, po czym dobrze plucze sie woda. Tak prze¬ sycony material wykazuje doskonala zdol¬ nosc odpychania wody.Przyklad XIV. Material z wiskozowe¬ go jedwabiu sztucznego, potraktowany uprzednio y0,2%-owym roztworem mydla i wyplukany, przesyca sie w stanie wil¬ gotnym emlilsja opisana w przykladzie XIII, z rozpuszczonym ^ niej dodatkiem 13,5 g boraksu. Po wyzeciu i wysuszeniu w temperaturze 85°C material traktuje sie przez czas krótki 0,3%-owym roztworem weglanu sodowego w temperaturze 90— 95°C, po czym przemywa sie go kilka¬ krotnie woda i suszy przez prasowanie.Pochlanianie wody wynosi do: 32% po jednokrotnym praniu, 33% po 5-ciokrotnym praniu.Przyklad XV. Przygotowuje sie naste¬ pujaca kapiel przesycajaca: 62,5 g emulsji, zlozonej z 8% parafiny, 8% cerezyny, 7,5% sztucznego wosku (estru kwasu mon¬ tanowego), 2% srodka emulgujacego (otrzymanego przez kondensacje alkoholu oleylowego z kilkoma molami tlenku ety¬ lenu) oraz 75% wody, rozrabia sie z 600 cm3 wody o temperaturze 70*C na paste.Paste ta dodaje sie do roztworu 12 g tle¬ nochlorku cyrkonu (o, zawartosci 46% Zr02) w 300 cm3 wody o temperaturze 70°C. W temperaturze 65°C do tej kapieli wprowadza sie mieszajac 30 cm3 10%-owe- go wodnego roztworu weglanu sodowego, po czym po ostudzeniu do 45°C — jesz¬ cze 2 cm3 lodowatego kwasu octowego i 2,2 g krystalicznego octanu sodowego (20%-owego1 wodnego roztworu). Kapiel wykazuje wtedy wartosc pH =3,9.W kapieli tej traktuje sie jeden z na¬ stepujacych materialów wlóknistych w temperaturze 45°C w ciagu 1 minuty: luz¬ no tkany material wiskozowy z wlókien cietych, gladki nie barwiony material ze sztucznego jedwabiu wiskozowego, mate¬ rial ze sztucznego jedwabiu octanowego, swiezo stracone odkwaszone luzne wlók¬ na ciete^ z celulozy miedziowoamonia- kalnej; barwiony gesto tkany welniany material popelinowy (material na plasz¬ cze nieprzemakalne), cienki luzno tkany material welniany, mieszany material zlo¬ zony z welny i wiskozowych wlókien cie- — 6 —tych wzietych w stosunku 1:1 oraz mate¬ rial jedwabny Schappe. Nastepnie rrfate- rialy wyzyma sie i suszy w zwykly spo¬ sób. Przed pierwszym praniem materialy przeciaga sie w ciagu 1 minuty przez wo¬ de o temperaturze 95°C, przy czym zo¬ staja one natychmiast zwilzone; nastepnie plucze sie je przez czas krótki woda i su¬ szy w suszarce w temperaturze 85—95°C w ciagu 30 rjiinut. Tak przesycone mate¬ rialy wykazuja doskonaly efekt spenlania wody, nie ulegajacy zmianie nawet po 5-ciokrotnym praniu; ponadto sa one od«- porne na dekatyzacje. Wlókna ciete z ce¬ lulozy miedziowo-amoniakalnej mozna fo- lowac przez 32 godziny, nie zmniejszajac ich zdolnosci odpychania wody.Obróbka goraca woda moze byc pro¬ wadzona równiez w temperaturach niz¬ szych, jednakze zaleca sie stosowac tem¬ peratury powyzej 80°C, poniewaz osiaga sie w ten sposób szybsze zwilzenie ma¬ terialów.Przyklad XVI. Przygotowuje sie naste¬ pujaca kapiel przesycajaca: 75 g emulsji zawierajacej 12% ketonu z oleju tranowe- go (keton ten mozna otrzymac przez de¬ stylacje wapniowych sofii kwasów tlusz¬ czowych oleju tranowego), 12% wosku sztucznego (estru kwasu montanowego), 0,3% sody, 1,4% srodka emulgujacego (ja¬ ki mozna otrzymac przez kondensacje al¬ koholu oleylowego z kilkoma molami tlen¬ ku etylenu)1 oraz wode, rozrabia sie na paste z 250 cm3 wody o temperaturze 25°C.Z drugiej strony rozpuszcza sie w 200 cm3 wody 12 g tlenochlorku cyrkonu (o za¬ wartosci 4£% Zr(X] w temperaturze 50°C i do tego roztworu dodaje sie 30 cm3 10%-owego roztworu weglanu sodowego i 2 cm3 roztworu lodowatego kwasu octo¬ wego. Po oziebieniu do 25°C do roztworu soli cyrkonowej mieszajac wprowadza sie roztwór wosku, a nastepnie dodaje do te¬ go pól litra wody oraz 7,5 cm3 20%-owego wodnego roztworu krystalicznego octanu sodowego. Emulsja wykazuje wtedy ptt okolo 3,9.Ta kapiela ^ przesycajaca traktuje si$ materialy, wyszczególnione w przykladzie XV; wiskozowe wlókna ciete, sztuczny jedwab i bawelne \v ciagu 1 minuty, a ma¬ terialy zawierajace welne i jedwab — tyl¬ ko w ciagu 10 sekund. Nastepnie mate¬ rialy wyzyma $ie i suszy, z wyjatkiem jed¬ wabiu, wystawiajac je na powietrze w cia¬ gu pól godziny, po "czym materialy zanu¬ rza sie w ciagu 1 minuty do goracej wo¬ dy o temperaturze 97°C, krótko plucze i suszy w suszarce w temperaturze 85— 95°C w ciagu 30 minut. We wszystkich przypadkach osiaga sie doskonaly i trwa¬ ly efekt sperlania, a poza tym materialy wykazuja dobra wytrzymalosc podczas de¬ katyzacji. W przypadku sztucznego jed¬ wabiu wiskozowego korzystne jest zupel¬ ne wysuszenie materialu przed poddaniem go traktowaniu goraca woda; w tym przy¬ padku zdolnosc odpychania wody jeszcze bardziej wzrasta.Przyklad XVII. Przygotowuje sie wod¬ na emulsje parafiny zawierajaca 10% pa¬ rafiny, 10% cerezyny, 8,75% wosku sztu¬ cznego (estru kwasu montanowego), 5% kwasu olejowego, 0,7% wodorotlenku so¬ dowego oraz 1,25% produktu kondensacji alkoholu oleylowego z kilkoma molami tlenku etylenu. 50 g tej emulsji mieszajac wprowadza sie do 350 cm3 wody w tem¬ peraturze 50°C. Roztwór ten w tempera¬ turze 45°C wprowadza sie mieszajac do roztworu 12 g tlenochlorku cyrkonu (o za¬ wartosci 46% Zr02) w 200 cm3 wody, po czym dodaje sie 30 Cm3 10%-owego wod¬ nego roztworu weglanu sodowego, 2 cm3 lodowatego kwasu octowego, 350 cm3 wo¬ dy o temperaturze 25°C oraz 1,2 g kry¬ stalicznego octanu sodowego w postaci 20%-owego wodnego roztworu. Tak wy¬ tworzona kapiel przesycajaca wykazuje wartosc p = 3,9. Zawartosc kwasu olejo¬ wego nadaje poczatkowej emulsji parafi- — 7 —nowej dotra trwalosc i zrtiniejsza sklon¬ nosc kapieli do pienienia sie.W tak wytworzonej kapieli zanurza sie materaly wlókniste, wspomniane w przy¬ kladnie I, na przeciag 1 minuty w tempe¬ raturze 40°C, po czym wyzyma sie je Lak, iz material z wiskozowych wlókien cie¬ tych wykazuje przyrost ciezaru 115%, a nastepnie pozostawia 3ie w spokoju w ciagu pól godziny. Materialy zanurza sie wtedy w wodzie o temperaturze 95°C na przediag 1 minuty, krótko plucze wo¬ da i suszy w ciagu 30 minut w suszarce w temperaturze 85—95°C. Wszystkie ma¬ terialy tak przesycone wykazuja wybitna i trwala zdolnosc odpychania wody. Obró¬ bke woda mozna wykonywac w tempera¬ turze 70°C z podobnym wynikiem.Przyklad XVIII. Farbowana satyne ze sztucznego jedwabiu octanowego przesyca sie emulsja zawierajaca w litrze wody 8 g parafiny i wosku, 4 g mydla i 24 g tleno¬ chlorku cyrkonu i czesciowo zobojetniona przez dodanie octanu sodowego do pH=4,2.Material zanurza sie nastepnie przez czas krótki (15 sek) w wodnej kapieli o temperaturze 40°C, zawierajacej w li¬ trze 0,25 g amoniaku i 0,1 g soli sodowej oleylometylotauryny.Nastepnie material starannie plucze sie woda i suszy.Dzieki tej obróbce material nabiera bardzo trwalej zdolnosci odpychania wody.Pochlanianie wody przez material przed praniem wynosi 3%, po pieciokrotnym praniu — 5%, to znaczy, ze material prak¬ tycznie biorac nie pochlania wody.Efekt sperlania jest doskonaly. PL