Wynalazek niniejszy cjotyczy przyrzadu" niwelacyjnego, w którego polu widzenia w znany sposób wystepuje obraz laty niwela¬ cyjnej. Za pomoca znanych przyrzadów ni¬ welacyjnych mierzy sie róznice wysokosci w ten sposób, ze przyrzad ustawia sie naj¬ pierw w polozenie poziome za pomoca bar¬ dzo czulego chylomierza, np. czulej pozio¬ micy rurkowej, i kieruje sie azymutowo na late miernicza. Po takim nastawieniu od¬ czytuje sie wysokosc na pódzialce laty mierniczej, widocznej w polu widzenia przyrzadu niwelacyjnego. Dotychczasowy sposób pomiaru byl niedogodny o tyle, ze dokladne nastawianie w polozenie pozio¬ me przyrzadu przy zachowaniu okreslone¬ go kierunku azymutowego wymagalo.duzo czasu, a pomiar w terenie byl dlugotrwaly.Celem wynalazku niniejszego jest skró¬ cenie czasu nastawiania i pomiarów przy niwelacji w terenie bez szkody pod wzgle¬ dem dokladnosci pracy. Wynalazek opiera sie na tym, ze dokladne nastawianie w po¬ lozenie poziome przyrzadu niwelacyjnego mozna pominac i ograniczyc sie tylko do nastawiania azymutowego, a przy pózniej¬ szym obliczaniu wyników pomiaru uwzgled¬ niac kazdorazowe polozenie poziomnicy ja¬ ko wielkosci poprawkowej. Gdyby przy od¬ czytywaniu w terenie chciec stwierdzic i uwzglednic blad nachylenia, trzeba by w terenie przeprowadzac kilka odczytów i obliczen, co znowu przedluzaloby czas po¬ miaru i ponadto mogloby powodowac omyl¬ ki. Wedlug wynalazku przyrzad niwelacyj¬ ny jest wykonany tak, ze prócz przyrzadudo wzrokowego nastawiania azymutowego posiada przyrzad do fotografowania pola widzenia i (najlepiej), obrazu poziomnicy rzutowanego na to pole. Znane jest utrwa¬ lanie fotograficzne teodolitu jednoczesnie z miejscami odczytu kola podzialowego.W takich kinoteodolitach chodzi jednakze o przyrzady do sledzenia szybko posuwa¬ jacego sie celu. Utrwalanie fotograficzne ma w tym przypadku bardzo szybkiej koleijnosci zdjec, np. 20 zdjec na sekunde. O to jednak nie cho¬ dzi w przyrzadach niwelacyjnych. W tym przypadku utrwalanie fotograficzne ma za¬ stapic dokladne nastawianie i wyrównywa¬ nie w polozeniu poziomym przyrzadu oraz ma nja cdlu skracanie cza^su trwania pomia¬ ru w kazdym miejscu. W celu umozliwienia nastawienia azymutowego wystarczy za¬ opatrzyc przyrzad w najprostszym przy¬ padku w -celownik skladajacy sie ze szczer¬ biny i muszki.Najlepiej jest jednak wykonac przyrzad niwelacyjny wedlug wynalazku w ten spo¬ sób, ze mimosrodowo wzgledem osi optycz¬ nej zalozona jest glowica rewolwerowa umozliwiajaca dowolne wlaczanie okularu i aparatu fotograficznego. Mozna wtedy stosowac przyrzad z wlaczonym okularem w zwykly sposób do pomiaru wzrokowego allbo z wlaczonym aparatem fotograficz¬ nym — do utrwalania fotograficznego.Z glowica rewolwerowa moze byc we¬ dlug wynalazku polaczony przyrzad, ryglu¬ jacy mechanizm, zwalniajacy migawke apa¬ ratu fotograficznego, w taki sposób, ze otwarcie tej przeslony migawki jest unie¬ mozliwione, dopóki okular jest wlaczony, a aparat fotograficzny — wylaczony. Me¬ chanizm zwalniajacy migawke aparatu fo¬ tograficznego mozna takze wykonac w ten sposób, ze przeslona migawki zostaje samo¬ czynnie otworzona przy nastawianiu glowi¬ cy rewolwerowej do fotografowania.Zamiast glowicy rewolwerowej mozna takze zastosowac nieruchomy okular l nie¬ ruchomy aparat fotograficzny stosujac roz¬ dzielacz promieni, np. pólposrebrzona plyt¬ ke lustrzana za pomoca której wiazka pro¬ mieni pola widzenia jest dzielona na wiaz¬ ke okularowa i fotograficzna.Najlepiej jest stosowac aparat fotogra¬ ficzny z samoczynnym posuwem filmu.Rysunek przedstawia przyklady wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 rysun¬ ku jprzedstawia przyrzad w widoku z boku, fig* 2 — póle widzenia przyrzadu, fig. 3 — przyrzad ryglujacy zaczep zwalniajacy mi¬ gawke aparatu fotograficznego, fig. 4 — wylacznik migawki dzialajacy przy obra¬ caniu glowicy, a fig. 5 — odmiane wykona¬ nia przyrzadu wedlug fig. 1.Luneta 1 jest osadzona jak zwykle na podstawce 2 obrotowo na czopie 3. Z lune¬ ta 1 polaczona jest poziomnica 4 i aparat fotograficzny 5. Za pomoca ukladu pryzma¬ tycznego 6, 7 rzutuje sie konce pecherzyka poziomnicy 4 jednoczesnie z jej podziailka 24 na pole widzenia lunety 1. Prócz tego widac w polu widzenia lunety 1 obraz 8 laty niwelacyjnej z podzialka i krzyz nit¬ kowy 28 (fig. 2). Na koncu rury lunety 1 znajduje sie obrotowa glowica rewolwero¬ wa 9, posiadajaca pryzmat 10 o odbiciu calkowitym i okular %11. Przy przedstawio¬ nym polozeniu glowicy 9 pryzmat 10 znaj¬ duje sie na drodze promieni lunety, wobec czego obiektyw 13, umieszczony w nieru¬ chomej oslonie 12, rzutuje obraz pola wi¬ dzenia wedlug fig. 2 przez pryzmat 14 na film w kamerze aparatu fotograficznego 5.Gdy okular zostaje obrócony o 180°, pryz¬ mat 10 zostaje wylaczony, natomiast wla¬ czony zostaje okular 11. W tym polozeniu przyrzad niwdlacyjny moze sluzyc do zwy¬ klego odczytywania wyników pomiaru.Na fig. 3 uwidoczniony jest przyrzad ryglujacy zaczep zwalniajacy migawke aparatu fotograficznego. Zaczep zwalniaja¬ cy 15 kamery 5 jest zaryglowany za pomo¬ ca dzwigni katowej 17, osadzonej na czo¬ pie 16. Sprezyna 18 dociska wolny koniec - 3 -27 dzwigni 17 do brzegu glowicy 9. Gdy glowica 9 jest obrócona tak, ze pryzmat 10 znajduje sie na linii promieni lunety, ko¬ niec 27 wpada w wyciecie 19 glowicy 9 i zwalnia zaczep 15 tylko przy tym poloze¬ niu g|lowicy 9.Na fig. 4 uwidoczniony jest wylacznik przeslony migawki, uruchomiany przy obra¬ caniu glowicy 9. Dzwignia katowa 21, osa¬ dzona na czoipie 20, przylega pod dziala¬ niem sprezyny 22 z jednej strony do brzegu glowicy 9, z drugiej strony — do zaczepu zwalniajacego 15. Gdy glowica 9 jest obró¬ cona tak, ze pryzmat 10 znajduje sie na drodze promieni lunety, dzwignia katowa 21 zapada w wyciecie 19 glowicy 9 i naci¬ ska przy tym zaczep 15, wskutek czego na¬ stepuje zwolnienie -migawki.Wedlug fig. 5 na drodze promieni lu¬ nety 1 wlaczony jest pryzmat rozdzielczy 23, dfcieik czemu mozliwe jest odczytywanie za pomoca okularu 11, a z drugiej strony fotografowanie za pomoca obiektywu 13 takze bez przelaczania glowicy rewolwe¬ rowej.Nalezy ponadto zaznaczyc, ze gdy przy¬ rzad niwelacyjny jest zaopatrzony w chylo- mierz, posiadajacy prócz poziomnicy ,(li- belki z pecherzykiem) srubke z podzialka do dokladnego odczytywania nachylenia, oczywiscie prócz polozenia pecherzyka po¬ ziomnicy mozna takze fotografowac po- dzialke tej srubki. PL