Wynalazek niniejszy dotyczy dalekopi¬ su z urzadzeniem odbiorczym, zaopatrzo¬ nym w narzad czcionkowy, przesuwany przez impulsy sygnalu krokowo zawsze w tym samym kierunku. W celu zwiekszenia szybkosci transmitowania za pomoca dale¬ kopisu nalezy jakna[bardziej zmniejszyc liczbe impulsów przesylanych przez linie.Osiaga sie to wedlug wynalazku dzieki te¬ mu, ze urzadzenie przesuwowe dalekopisu wedlug wynalazku przesuwa narzad czcionkowy pod dzialaniem impulsów jed¬ nej serji krokami jednostkowymi dlugosci jednakowej, pod dzialaniem zas impulsów drugiej serji krokami grupowymi dlugosci róznej, przy czym dlugosc kazdego kroku grupowego jest wielokrotnoscia dlugosci kroku jednostkowego. Celem wynalazku jest uzyskanie za pomoca jaknajmniejszej liczby kroków jednostkowych i grupowych jak najwiekszej liczby przestawien narza¬ du czcionkowego urzadzenia odbiorczego.Wieksza zas liczbe przestawien uzyskuje sie przy pomocy mniejszej liczby kroków jednostkowych grupowych takich, jak we¬ dlug wynalazku, niz gdy sie stosuje kroki grupowe jednakowej dlugosci.Rysunek przedstawia przyklad daleko¬ pisu wedlug wynalazku. Fig. 1 przedsta¬ wia tablice impulsów i dodatkowych kry¬ teriów na poszczególne litery i znaki, fig. 2 i 3 — narzady nadawcze w widoku bocz¬ nym i przednim, fig. 4 — dwie nadawcze tarcze krzywiznowe czesciowo w widoku przednim, czesciowo w przekroju, fig. 5 — uklad polaczen nadawczej tarczy krzywiz-nowej, fig* 6 — rozrzad kola czcionkowego w widoku górnym, fig. 7 — czesciowo widok boczny, a czesciowo przekrój kola czcion¬ kowego, fig. 8 — rozwiniecie powierzchni bocznej kola czcionkowego, fig. 9 — roz¬ rzad kroków grupowych kola czcionkowego w widoku bocznym, fig. 10 i 11 -— rozrzad kroków jednostkowych kola czcionkowego w widoku bocznym i górnym, fig. 12 i 13 — zespól odbijajacy w widoku przednim i bocznym, fig. 14 i 15 — tarcze nastawcze kola czcionkowego, fig. 16 — uklad pola¬ czen dwóch dalekopisów wspólpracujacych.Czcionki sa umieszczone na kole czcion¬ kowym w dwóch rzedach (fig. 6 i 8). Kolo czcionkowe moze z polozenia spoczynko¬ wego zajmowac dwadziescia dziewiec róz¬ nych polozen, trzeba zatem dwudziestu dziewieciu róznych kombinacyj impulsów.Fig. 1 przedstawia ich zestawienie. Pierw¬ sza rubryka Rl podaje liczbe porzadkowa kombinacji. Druga i trzecia rubryka R2, R3 podaja odpowiednie czcionki obu rze¬ dów kola czcionkowego. Oznaczenie Rii, Gn, Bu, Zi, Fr ze znakiem * odnosza sie do kombinacyj nie powodujacych odbijania czcionki. Kolo czcionkowe nie posiada w odnosnych miejscach czcionek, lecz usta¬ wienie go w jedno z tych polozen powodu¬ je przebiegi pomocnicze. Polozeniu Rii odpowiada wyslanie przez odbiornik sy¬ gnalu zwrotnego, Gn — wlaczenie przez od¬ biornik dzwonka alarmowego, polozeniom Bu albo Zi— zmiana liter na liczby albo liczb na litery, polozeniu Fr—wyslanie sygnalu wywolawczego.Kazda kombinacja impulsów, bez kry¬ teriów dodatkowych, obejmuje najwyzej siedem impulsów. Kolejne impulsy maja na przemian kierunki odwrotne i sa na fig, 1 oznaczone znakami +, —. Impulsy jednej kombinacji dziela sie na dwie serie ig, ie.Miedzy tymi seriami transmituje sie kryte¬ rium dodatkowe a. Za kombinacja impul¬ sów ie transmituje sie drugie kryterium do¬ datkowe b. Granice tego drugiego kryte¬ rium b stanowi na fig. 1 graba linia. Oba kryteria dodatkowe maja postac przerw pradu i róznia sie dlugoscia. Kryterium dodatkowe a sluzy do przestawiania od¬ biornika z kroków jednostkowych na gru¬ powe, kryterium zas 6 — do odbicia nasta¬ wionej czcionki. Na poczatku kazdej kom¬ binacji transmituje sie kryterium rozrucho¬ we ia w postaci pradu kierunku dodatniego.Serie ig, ie zawieraja razem maksymal¬ nie siedem impulsów, przy czym seria ig moze nie zawierac ani jednego impulsu. W kombinacji 1 np. seria ig me zawiera zadne¬ go impulsu, kryterium zas dodatkowe a zo¬ staje wyslane bezposrednio po kryterium dodatkowym ia. Seria ie zawiera jeden impuls, po którym nastepuje kryterium do¬ datkowe b. Kombinacje 2 — 7 róznia sie od kombinacji 1 tylko tym, ze seria ie transmi¬ tuje zawsze kolejno' o jeden impuls wiecej.Kombinacja 7zawiera wiec siedem impulsów.W kombinacji 8 seria ig zawiera jeden impuls, natomiast seria ie nie zawiera ani jednego impulsu, wobec czego kryterium dodatkowe b nastepuje bezposrednio po kryterium dodatkowym a. W kombinacji 9 seria ig i seria ie zawieraja kazda po je¬ dnym impulsie. Kombinacje 10 — 14 róz¬ nia sie od kombinacji 9 tylko tym, ze seria ie w kazdej z nich zawiera kolejno o jeden impuls wiecej. W kombinacji 14 seria igt zawiera jeden, seria zas ie — szesc impulsów.W kombinacji 15 seria ig zawiera dwa impulsy, a seria ie — ani jednego. W kombi¬ nacji 16 seria ig zawiera dwa impulsy, a se¬ ria fe — jeden. W kombinacjach 17 — 20 seria ie zawiera kolejno o jeden impuls wiecej, wobec czego w kombinacji 20 seria ig zawiera dwa impulsy, a seria ie — piec impulsów, czyli kombinacja 20 bez kryte¬ riów dodatkowych zawiera razem siedem impulsów.Z rosnaca liczba porzadkowa kombina¬ cji rosnie liczba impulsów serii ig, najwiek¬ sza zas liczba impulsów serii ie odpowie- — 2 —dnio maleje, wskutek czego ogólna liczba mpulsów tych dwóch serii, pomijajac kryte¬ ria dodatkowe, nigdy nie przekracza siedmiu.Poniewaz w przedstawionym przykla¬ dzie dalekopisu potrzeba tylko 29 znaków, fig. 1 uwidocznia równiez tylko 29 róznych kombinacji, zlozonych kazda najwyzej z siedmiu impulsów. Mozna bylo by jednak dodac szesc dalszych kombinacji. W kom¬ binacjach 30 — 32 seria ig zawieralaby piec impulsów, seria zas ie — ani jednego, jeden wzglednie dwa impulsy. W kombi¬ nacjach 33, 34 seria ig zawieralaby szesc impulsów, a ie — ani jednego wzgle¬ dnie jeden impuls. W kombinacji 35 byla¬ by tylko jedna seria ig z siedmiu impulsów.Dodajac kombinacje oznaczona zerem, nie zawierajaca impulsów, mozna by transmito¬ wac trzydziesci szesc róznych komibinacyj za pomoca najwyzej siedmiu impulsów.Kolo czcionkowe musi byc kolejnymi impulsami serii ig przesuwane kazdorazo¬ wo o coraz to mniejsze katy, dalsze zas po¬ suwanie impulsami serii ie odbywa sie je¬ dnakowymi krokami. Pierwszy impuls se¬ rii ig przesuwa kolo czcionkowe o siedem podzialek, drugi impuls tej serii — o szesc podzialek itd.Nadajnik ma napedzany silnikiem wal 60 (fig. 2 — 4), na którym luzno osadzone sa tarcze krzywiznowe SN, po jednej dla kazdej z 29 kombinacyj. Obok kazdej tar¬ czy kciukowej SN zaklinowane jest kolo zebate ZN. Tarcze kzywiznowa mozna sprzegac na przeciag jednego obrotu walu 60 z odpowiednim kolem zebatym ZN za pomoca zapadki sprzeglowej KN, osadzo¬ nej wahadlowo po jednej stronie kazdej tar¬ czy krzywiznowej SN na sworzniu tworza¬ cym przedluzenie jednego z nitów, za po¬ moca których do kazdej tarczy kciukowej przymocowana jest tarcza zapadkowa 61.Kazda tarcza zapadkowa 61 ma wrab 62, który w stanie spoczynku znajduje sie na dole. We wreby wszystkich tarcz zapadko¬ wych wchodza od dolu konce dzwigni ka¬ towych 77, znajdujacych sie pod dziala¬ niem naciagu sprezyny 63. Druga czesc dzwigni katowej 77 jest uksztaltowana jako plaskownik 64, poruszajacy sie w lewo przy obrocie dzwigni katowej 77 w prawo.Liczba klawiszy ST jest równa liczbie tarcz kciukowych SN. Kazdy z klawiszy ST jest prowadzony na dwóch poprzecz¬ nych drazkach 65 i podparty sprezyna 66.Kazdy klawisz jest polaczony z zapadka 68. Nacisniecie klawisza ST pociaga w dól zapadke 68 i poziome ramie 69 klawisza.Zapadka 68 zabiera podczas pierwszej cze¬ sci swej drogi dzwignie posrednia 72, która przechyla sie w lewo wbrew dzialaniu spre¬ zyny 78. Dzwignia posrednia 72 zwalnia zapadke sprzeglowa KN, która w stanie spoczynku opiera sie o górny koniec dzwi¬ gni posredniej 72, przy czym zapadka sprzeglowa KN (fig. 2) moze pod dziala¬ niem sprezyny 73 zajsc za jeden z zebów kola zebatego ZN. W dalszej drodze za¬ padka 68 obraca sie w lewo okolo oski 67, gdyz jej skosny wystep 70 opiera sie o po¬ przeczna belke 71. Dzwignia posrednia 72 zostaje wskutek tego zwolniona i powraca w pierwotne polozenie. Przy koncu obrotu tarczy kciukowej SN zapadka sprzeglowa KN uderza o dzwignie posrednia 72 i znosi polaczenie tarczy kciukowej SN z kolem zebatym ZN.Od poczatku obrotu tarczy kciukowej SN dzwignia katowa 77 obraca sie w prawo okolo osi 74 pod dzialaniem tarczy zapad¬ kowej 61, a plaskownik 64 zajmuje w lewo przesuniete polozenie robocze. Wskutek tego ramie 69 klawisza ST zostaje przytrzy¬ mane w polozeniu nacisnietym,, a inne kla¬ wisze — zablokowane w polozeniu spoczyn¬ kowym. Dopiero po ukonczeniu obrotu tarczy kciukowej SN dzwignia katowa 77 wchodzi we wrab 62 tarczy zapadkowej, wskutek czego klawisze zostaja zwolnione.Wystep 75 dzwigni katowej otwiera na czas obrotu tarczy kciukowej SN kontakty Skk. — 3 —Kazdej tarczy kciukowej SN podpo¬ rzadkowany jest zespól kontaktów przela¬ czajacych Sk, których sprezyna srodkowa slizga sie po obwodzie tej tarczy. Wszyst¬ kie zespoly kontaktów przelaczajacych Sk sa umocowane obok siebie na szkielecie 76.Ich odpowiednie sprezyny stykowe sa po¬ laczone równolegle. W stanie spoczynku górne i dolne styki sa otwarte. Srodkowe sprezyny stykowe sa polaczone z przewo¬ dem FI, dolne — z biegunem dodatnim, górne — z biegunem ujemnym baterii.Kazda tarcza kciukowa Jest podzielona na pietnascie jednakowych wycinków. Tar¬ cza kciukowa przedstawiona na fig. 2 sluzy do transmisji kombinacji nr 3. W czasie przebiegania pod srodkowa sprezyna styko¬ wa Sk wycinków / i 2 tarczy kciukowej za¬ mkniety jest dolny styk, wobec czego przez przewód FI plynie prad od kontaktów Sk w okresie czasu odpowiadajacym dwom impulsom (kryterium ia). W czasie prze¬ biegania wycinków 3 i 4 pod stykiem Sk srodkowa sprezyna jest izolowana, a przez przewód nie przeplywa zaden prad (kry¬ terium a). Wycinki 5 — 7 sa uksztalto¬ wane odpowiednio do trzech róznych impulsów serii ie. Na czas trwania transmisji jednego impulsu przewód FI sie laczy z ujemnym, na czas trwania transmisji drugiego — z dodatnim, wreszcie na czas trwania transmisji 3-go impulsu znów z ujemnym biegunem baterii. W czasie przebiegania wycinków 8 — 11 przewód jest znów bez pradu (kryterium b).Równiez w czasie przebiegania wycinków 12 — 15 przy transmisji kombinacji nr 3 przewód FI jest bez pradu.Fig. 5 przedstawia tarcze kciukowa dla kombinacji nr 28. Wycinki 3 — 6 tej tar¬ czy sluza do transmitowania impulsów se¬ rii tg, wycinki 9 —10 do transmitowania impulsów serii ie.Uksztaltowanie innych tarcz odpo¬ wiada pozostalym kombinacjom wedlug fig. 1.Odbiornik przedstawiony na fig. 6 — 15 zawiera kolo czcionkowe TR, napedzane za pomoca walu 90 silnikiem M. Do roz¬ rzadzania obracaniem kola czcionkowego przewidziane sa dwa mechanizmy wychwy¬ towe DME, EME, uruchamiane za pomoca elektromagnesów DME1, EME\ Te dwa mechanizmy wychwytowe sa uruchamiane pojedynczo w zaleznosci od przesuwu tulei 80. Kazdy z mechanizmów wychwyto¬ wych DME i EME posiada pary kólek 5/ wzglednie 52. Z kazda para kólek wspól¬ dziala zapadka ED wzglednie EE. Zapad¬ ka moze byc przesuwana z obwodu jedne¬ go kólka na obwód drugiego, odpowiednio do wzbudzenia polaryzowanych elektroma¬ gnesów DME, EME, na których kotwicy ona sie znajduje. Kola wychwytowe 51, 52 sa zamocowane na tulejach 81, 82. Tuleje 81, 82 sa nasadzone luzno na wal 90 kola czcionkowego. Kazda tuleja moze byc za pomoca zebów 83, 84 tulei 80 sprzegana z walem 90. Tuleja 80 jest za pomoca trzpienia 85 polaczona z walem 90 tak, ze moze byc na nim przesuwana w kierunku podluznym.Przesuwanie telei 80 powoduje kotwica elektromagnesu U. Wskutek przyciagnie¬ cia kotwicy elektromagnesu U odprzegaja sie najpierw zeby 84 od zebów tulei 82, a po¬ tem sprzegaja sie zeby 83 z zebami tulei 81.Kola wychwytowe 51 i 52 znajduja sie kazde pod dzialaniem spiralnej sprezyny odciagowej 86, 87. Poza tym posiadaja one sworzen oporowy 88, 89, okreslajacy polozenie spoczynkowe osiagniete pod dzia¬ laniem sprezyn 86 i 87, do którego powra¬ caja po odprzegnieciu.Wal 90 kola czcionkowego TR jest na^ pedzany silnikiem M za pomoca przekladni srubowej Z i sprzegla ciernego 91. Obro¬ towi kola czcionkowego zapobiega w stanie spoczynku urzadzenia zapadka ED mecha¬ nizmu wychwytowego DME, polaczonego za pomoca sprzegla 84 i trzpienia 85 z wa¬ lem kola czcionkowego. — 4 —Kolo czcionkowe TR znajduje sie takze pod dzialaniem sprezyny odciagowej 93 (fig. 14) i w polozeniu spoczynkowym opie¬ ra sie swym trzpieniem 94 (fig. 12) o opo- rek 95. Z kolem czcionkowym polaczone sa sztywno tarcze krzywiznowe Zi, Bu, Rl.Tarcza Rl jest osadzona na wale 90 prze- suwnie w kierunku dzialania sprezyny nar ciskajacej 96. Tarcze Bu, Rl posiadaja wystepy 97, 98, które w okreslonych polo¬ zeniach katowych zamykaja kontakty Ru, Gn. Na tarczy Rl znajduje sie wystep 99 do rozrzadzania kontaktów Tk.Kolo czcionkowe TR ma na obwodzie dwa rzedy czcionek. Jeden rzad zawiera litery, a drugi cyfry i znaki pisarskie. Pod kolem czcionkowym biegnie tasma papie¬ rowa p. Tasma ma szerokosc odpowiada¬ jaca szerokosci dwóch rzedów czcionek ko¬ la; czcionkowego TR. Jest ona zapisywana w dwóch wierszach w ten sposób, ze cyfry i znaki pisarskie odbijaja sie w górnym wierszu, litery zas—w dolnym. Aby uniknac stosowania tasjny barwikowej wzglednie walka barwikowego tasma P zostala wyko¬ nana z trzech pasków, ulozonych jeden na drugim. Pasek srodkowy stanowi dwu¬ stronnie nabarwiona kalka, pasek wierzch- .ni zas jest przezroczysty. Tekstmoze byc od¬ czytany przez przezroczysty pasek wierzch¬ ni. Pasek dolny, który moze byc gumowany, zostaje zadrukowany z wierzchu, natomiast pasek wierzchni z dolnej jego strony.Do przesuwania tasmy sluzy walek (fig. 12), polaczony z kólkiem zebatym 101. Po kazdym uruchomieniu odbij aka DH walek ten zostaje przesuniety za posrednictwem kólka zebatego 101 i za pomoca zapadki, znajdujacej sie na kotwicy dm elektroma¬ gnesu DM. Na plaskiej sprezynie 102 umieszczony jest krazek naprezajacy 103, zapewniajacy tasmie dostateczne napreze¬ nie i elastyczna podatnosc przy okreso¬ wym przesuwaniu jej.Odbijak DH (fig. 13) jest osadzony na dzwigni 104 i opiera sie na krazku 105. Je¬ go polozenie pod rzedami czcionek kola czcionkowego TR jest uzaleznione od dzwi¬ gni trójramiennej 106. Dzwignia ta jest osadzona obrotowo na osce 107. Koniec 108 tej dzwigni jest w kazdym z zajmowa¬ nych polozen unieruchomiony za pomoca sprezynujacej zapadki 109. Do nastawia- nia dzwigni trójramiennej 106 sluza wyste¬ py 110, 111 na tarczach Zi, Bu. Zaleznie od polozenia kola czcionkowego natrafia jeden z wystepów na jedno z bocznych ra¬ mion dzwigni 106 i przestawia ja w inne polozenie. Przez to przestawienie odbijak DH zostaje przesuniety o tyle, ze nastepny znak zostaje odbity z innego rzedu czcio¬ nek niz poprzedni.Po odbiciu znaku dzwignie 112 (fig. 13 i 15) uruchamia zapadka 113, znajdujaca sie na ramieniu 114 kotwicy. Dzwignia 112 jest osadzona na osce 115 i bedac na¬ ciskana zapadka 113 z prawej strony dzia¬ la na tarcze Rl w taki sposób, ze /sila spre¬ zyny 96 zostaje przezwyciezona i sprzeglo 92 wylaczone (fig. 13). Kolo czcionkowe TR i polaczone ^ nim tarcze Zi, Bu i Rl po¬ wracaja po wylaczeniu sprzegla 92 pod dzialaniem sprezyny odciagowej 93 w swo¬ je polozenia spoczynkowe.Dla zabezpieczenia tego, by kolo czcion¬ kowe powracalo w polozenie poczatkowe, przy krótkotrwalym dzialaniu dzwigni 112, na osce 120 umieszczona jest obrotowo za¬ padka 117, której jedno ramie 121 znajdu¬ je sie w stanie spoczynku we wrebie 118 tarczy Rl. Zapadka 117 znajduje sie pod dzialaniem nacisku sprezyny 119. Przy obracaniu sie kola czcionkowego ramie za¬ padki 117 wysuwa sie z wrebu 118 po jego skosnym boku i slizga sie, bedac naciskane sprezyna 119, po obwodzie tarczy. Gdy tylko dzwignia 112 odchyli sie, wskutek czego tarcza Rl zostaje przesunieta w lewo poza obreb dzialania ramienia 121 zapadki, dzwignia ta pod dzialniem sprezyny 119 ustawia sie z powrotem w uwidocznione po¬ lozenie spoczynkowe. Wskutek tego tar- — 5 —cza Rl równiez po powrocie dzwigni 112 w polozenie spoczynkowe jest utrzymywana w polozeniu przesunietym na czas trwania powracania kola czcionkowego Ti? w polo¬ zenie spoczynkowe. Dopiero po osiagnieciu przez kolo czcionkowe polozenia spoczyn¬ kowego tarcza Rl moze pod dzialaniem sprezyny 96 przesunac sie w prawo, gdyz zapadka 117 moze wejsc we wrab 118 tar¬ czy RL Przy uruchamianiu sie elektromagnesu DM ramie 122 kotwicy rozrzadza kontak¬ tami dml.Pozadane jest wyposazenie kazdej sta¬ cji telegraficznej w nadajnik i odbiornik.Nadajnik i odbiornik moga byc wykonane jako jedna calosc konstrukcyjna i urucha¬ miane za pomoca wspólnego silnika. Obwo¬ dy pradu dwóch takich stacji A, B, pola¬ czonych przewodem FI, przedstawia fig. 16.Do przewodu FI moga byc przylaczone jeszcze dalsze takie stacje. Stacje A, B sa jednakowe.Z dwudziestu dziewieciu kontaktów na¬ dawczych sk stacji A uwidoczniony jest tylko jeden zespól kontaktów Skl. Spre¬ zyny srodkowe wszystkich kontaktów na¬ dawczych Skl sa polaczone z biegunami baterii AB 11, AB 12 o uziemionym srod¬ ku. Przewód FI jest w kazdej stacji uzie¬ miony poprzez górne uzwojenia dwóch po¬ laryzowanych przekazników odbiorczych ER 1U ER 12 wzglednie ER 21, ER 22, tak iz w stanie spoczynku prad nie przeplywa przez przewód. Kierunki nawiniecia uzwo¬ jen i polaryzacji obu przekazników w obu stacjach sa odwrotne, tak iz np. przy pra¬ dzie dodatnim wzbudza sie tylko przekaz¬ nik ER 11, przy pradzie zas ujemnym — tylko przekaznik ER 12.Kazdy z przekazników odbiorczych po¬ siada jeszcze po jednym dolnym uzwojeniu dodatkowym, które równiez sa polaczone szeregowo w obwodzie baterii OB 11, OB 12.Te dolne uzwojenia sa tak dobrane, ze gdy przez górne uzwojenia nie przeplywa prad, uzwojenia dolne ustawiaja kotwiczki er 11, er 12 w uwidocznione polozenie spoczyn¬ kowe.Do styków er 11, er 12 i do srodka miej¬ scowych baterji OB 11, OB 12 przylaczony jest przewodami al, bl, prostownik dwupo- lówkowy G/i, a z nim szeregowo elektro¬ magnes Ul, przekaznik zwloczny Vi i prze¬ kaznik cieplny Hi. Do przewodów al, bl przylaczone sa dalej poprzez przelacznik ul3 polaryzowane elektromagnesy DMEi i EMEi mechanizmów wychwytowych kola czcionkowego. Elektromagnesy te sa jedna¬ kowo' polaryzowane i reaguja tylko na im¬ pulsy o zmiennych kierunkach, doprowa¬ dzane przewodami al, bl. Równiez elektro¬ magnes Ul i przekaznik VI, Hi reaguja na te impulsy, pozostaja one jednak, przeciw¬ nie niz elektromagnesy DMEi i EMEi, stale wzbudzone z powodu wyprostowania im¬ pulsów zasilajacych za pomoca prostowni¬ ka Gl 1.Baterie OB 11, OB 12 sluza równiez do zasilania magnesu odbijajacego DM1 i wzbudzania silnika napedowego Ml. Ob¬ wód pradu tego silnika zamyka sie przez kontakty ATl wylacznika przyciskowego, kontakty vl2 przekaznika VI i kontakty przekaznika cieplnego Hi.W obwód górnych uzwojen przekazni¬ ków odbiorczych ER 11, ER 12 wlaczony jest równowaznik VRl, odpowiadajacy opornosci przewodu FI. W stanie spoczyn¬ ku równowaznik jest zwarty manipulowa¬ nymi w czasie nadawania kontaktami Skkl (fig. 2). W czasie nadawania ze stacji A przez przekazniki ER 11, ER 12 plyna w przyblizeniu takie same prady, jak przez znajdujace sie na drugim koncu przewodu przekazniki odbiorcze stacji B.Obwód elektromagnesu DM1 jest uza¬ lezniony od polaczenia kontaktów V13 i Tkl. Kontakty Tkl zostaja zamkniete, gdy tylko kolo czcionkowe wyjdzie ze swe¬ go polozenia spoczynkowego (fig. 15). Gdy kotwica magnesu DMl zostanie przycia- — 6 —gnieta cewka wzbudzajaca magnesu zostaje zwarta kontaktami dml. Zwarciu baterii OB 11, OB 12 zapobiega przy tym opornik.Chcac nadawac ze stacji A do stacji B naprzód naciska sie klawisz, powodujacy poza zamknieciem kontaktów ATI, jak wszystkie klawisze ST nadajnika, sprzeze¬ nie tarczy krzywiznowej z walem nadaw¬ czym w celu nadania kombinacji impulsów, mianowicie kombinacji nr 29 (fig. 1). Po zamknieciu kontaktów ATI silnik stacji A rusza i zaczyna sie natychmiast wysylanie kombinacji nr 29. Odpowiednie kontakty sk lacza w celu nadania kryterium ia (fig. 1) biegun dodatni baterii AB12 z przewo¬ dem FL, Prad powstaly wskutek tego prze¬ plywa wylacznie przez przekaznik ER 22, który po przezwyciezeniu dzialania swego uzwojenia dodatkowego przestawia kot¬ wiczke vr22. Wskutek tego przeslane zo¬ staje przewodami a2, b2 kryterium rozru¬ chowe. Przeplywa ono poprzez znajdujace sie jeszcze w spoczynku kontakty u23 elek¬ tromagnesu U2 do polaryzowanego elektro¬ magnesu mechanizmu wychwytowego EME2, oddzialywaj ac na niego w ten spo¬ sób, ze magnes ten przestawia swoja kot¬ wice z zapadka wychwytowa np. w uwi¬ docznione lewe polozenie, z którego me¬ chanizm ten moze byc przestawiony za po¬ moca nastepnych impulsów zmiennego kie¬ runku.Kryterium rozruchowe uruchamia po¬ przez prostownik G12 elektromagnes U2 i przekazniki V2, H2. Elektromagnes U2 wlacza jeszcze w czasie trwania wspomnia¬ nego kryterium za pomoca swego kontaktu u23 elektromagnes DME 2 w przewód a2, b2, wskutek czego przestawia on swoja kot¬ wiczke np. w uwidocznione lewe polozenie.Wskutek namagnesowania sie przekaz¬ nika V2 zamykaja sie kontakty v22 i silnik Mi na stacji B zostaje uruchomiony. Takie same przebiegi odbywaja sie takze na stacji A, poniewaz kryterium ia wzbudza równiez przekaznik ER12.Przy wzbudzaniu sie elektromagnesu U2 jednoczesnie z uruchomieniem sie kontak¬ tów u23 przesunieta zostaje tuleja 80 (fig. 6}. Przy tym rozlacza sie sprzeglo 84, a sprzeglo 83 zostaje wlaczone. Przy wy¬ laczaniu sprzegla 84 zwolniona zostaje tu¬ leja 82 z kólkami 52 i wraca pod dziala¬ niem sprezyny odciagowej 87 do polozenia spoczynkowego, okreslonego przez trzpien oporowy 89.Po kryterium ia nastepuja cztery im¬ pulsy o kierunkach odwrotnych serii ig, rozpoczynajacej sie impulsem ujemnym.Ten pierwszy impuls zostaje przeniesiemy przez przekaznik ER21 na elektromagnes DME2\ podczas gdy przekaznik ER22 prze¬ stawia swoja kotwice w polozenie spoczyn¬ kowe. Kotwica i zapadka elektromagnesu DME2 zostaja przestawione tak, ze kólko czcionkowe TR zostaje przestawione silni¬ kiem o pierwszy krok grupowy. Pierwszy krok grupowy odpowiada siedmiu krokom jednostkowym (fig. 9).W podobny sposób przestawiaja kolo czcionkowe nastepne impulsy serii ig o trzy dalsze kroki grupowe, odpowiadajace sze¬ sciu, pieciu i czterem krokom jednostko¬ wym.Podczas odbioru impulsów kierunków odwrotnych elektromagnes U2 i przekaznik V2, jak równiez przekaznik cieplny H2 po¬ zostaja wzbudzone. Wskutek tego elektro¬ magnes DME2 pozostaje przylaczony jak równiez tuleja 80 przesunieta. Kontakty v23 przerywaja utworzony przez kontakty Tk2 obwód pradu elektromagnesu DM2.Po impulsach serii ig nastepuje nada¬ wanie kryterium a, podczas którego przez czas trwania dwóch impulsów przewód FI pozostaje bez pradu. Podczas tego okresu czasu rozmagnesowuje sie elektromagnes U2, przestawia swe kontakty i prze¬ suwa tuleje 80 w polozenie spoczyn¬ kowe. Przy tym sprzeglo 83 zostaje wylaczone, a sprzeglo 84 wlaczone. Przy wylaczaniu sprzegla 83 zwolniona zostaje — 7 —tuleja 81 z kólkami 51 i wraca pod dzia¬ laniem sprezyny odciagowej 86 do swego polozenia spoczynkowego. Przy tym prze¬ stawiaja skosne boki wrebów kólek 51 za¬ padke mechanizmu wychwytowego zawsze w takie polozenie, w którym mozliwy jest obrót kólek.Opóznienie rozmagnesowania przekaz¬ nika V2 i przekaznika cieplnego H2 jest tak duze, ze przekazniki te podczas trwania kryterium a pozostaja wzbudzone. Potem nastepuja impulsy kierunków odwrotnych serii ie, które teraz dzialaja na magnes JlME 2 mechanizmu wychwytowego do przestawienia kola czcionkowego krokami jednostkowymi.Elektromagnes U2 nie podlega dziala¬ niu tych impulsów, gdyz jego uizwojenie jest zwarte za pomoca kontaktów v21 i u21. Tylko przekaznik V2 i przekaznik cieplny H2 sa zasilane znów poprzez pro¬ stownik G12 i pozostaja wzbudzone.Po impulsach serii ie nadaje sie kryte¬ rium b, ipodczais którego w czasie trwania przynajmniej czterech impulsów nie prze¬ plywa prad przez przewód. Po okresie cza¬ su, odpowiadajacym mniej wiecej 2V2 im¬ pulsom rozmagnesowuje sie przekaznik V2 i zwiera kontaktami v23 obwód pradu elek¬ tromagnesu odbijajacego DM2. Ten elek¬ tromagnes uruchamia przy przyciaganiu swej kotwicy odbijak DH (fig. 12 i 13) i zamyka przy koncu skoku kotwicy kon¬ takty dm2, zwierajace uzwojenie wzbudza¬ jace. Zwolnienie kotwicy powoduje dzieki dzwigni 112 i zapadce 117 powrotne prze¬ stawienie kola czcionkowego .77?, jak opi¬ sano wyzej. Gdy kolo czcionkowe znajduje sie w polozeniu spoczynkowym ikontaikty Tk2 sa znowu otwarte, a obwód pradu elek¬ tromagnesu DM2 wskutek tego przerwany.Kontakty dm2 sa tak wykonane, ze otwie¬ raja sie z opóznieniem. Wskutek tego pod¬ czas przyspieszonego ruchu powrotnego kola czcionkowego nie nastepuje ponowne uru¬ chomienie elektromagnesu odbijajacegoDM2.W polozeniu okreslonym przez kombi¬ nacje nr 29 nie ma na kole czcionkowym TR znakta, który móglby byc odbity. Przy nacisnieciu klawisza rozrzadzajacego poza uruchomieniem nie nastepuje nic. Po cal¬ kowitym obrocie nadawczej tarczy krzy¬ wiznowej (fig. 2) zwolniony zostaje za po¬ moca dzwigni katowej 77 klawisz przytrzy¬ mywany dfr tego czasu w polozeniu naci¬ snietym. Moze byc wtedy nacisniety inny klawisz ST do odbijania liter wzglednie cyfr i znaków pisarskich. Gdy przez; naci¬ sniecie klawisza Gn transmituje sie kombi¬ nacje nr 10, nastepuje w odbiorniku za¬ mkniecie kontaktów Gn (fig. 15) za pomoca trzpienia 98 tarczy Rb, za pomoca którego moze byc wlaczany dzwonek wywolawczy.Jezeli transmituje sie kombinacje nr 6, za¬ myka sie za pomoca trzpienia 97 tarcz Bn i Zi kontakty Ru (fig. 14), powodujace sa¬ moczynne nadawanie sygnalu1 stacji B.Ten sygnal melduje stacji A polaczenie sie ze stacja B.Jezeli telegram ma sie zaczynac slowa¬ mi tekstu, nalezy na poczatku uruchomic klawisz Bu. Przez nadanie kombinacji nr 27 kolo czcionkowe, a wraz z nim tarcza Bu zostaje przestawiona tak, ze wystep 111 uderza o prawy wystep trójramiennej dzwigni 106 (fig. 13), obracanej na osce 107 za pomoca zapadki 109. W ten sposób od¬ bijak jest wprowadzany pod rzad liter kola czcionkowego. Poniewaz kolo czcionikowe w tym polozeniu nie posiada czcionki, przy nastepnym wzbudzeniu elektromagnesu od¬ bijajacego na tasmie P nic nie zostaje wy¬ drukowane.Gdy nadaje sie nastepnie jedna z kom¬ binacji 1 —26, odbita zostaje odpowiednia czcionka rzedu liter kola czcionkowego.Przy kazdym odsunieciu sie kotwiczki ma¬ gnesu odbijajacego kólko czcionkowe i kól* ko mechanizmu wychwytowego EME zo¬ staja przestawione z powrotem w polozenie spoczynkowe. Gdy ma byc odbita cyfra, trzeba najpierw nadac kombinacje nr 28. - 8 —Przy tym kólko czcionkowe a wraz z nim tarcza Zi zostaja tak obrócone, ze wystep 110 uderza o lewe ramie dzwigni trójra- miennej 106 i przestawia ja, wskutek cze¬ go odbijak przestawia sie pod rzad cyfr kólka czcionkowego.Po nadaniu telegramu, gdy powstaje dluzsza przerwa w transmitowaniu impul¬ sów, moga sie przekazniki cieplne HI, H2 dostatecznie ochlodzic by otworzyc kon¬ takty. Wskutek tego przerywa sie obwód pradu silnika i oba dalekopisy zatrzymuja sie. Jedynie przez dolne uzwojenia prze¬ kazników odbiorczych przeplywa prad cia¬ gly z baterii i utrzymuje kotwice w uwi¬ docznionym polozeniu. PL