Znane sa generatory pradu pilowego, zlozone z obwodu rezonansu równoleglego i lampy sprzezonej zwrotnie napieciowo poprzez transformator, w których elementy i napiecia robocze sa tak dobrane, ze cal¬ kowity okres drgania pilowego sklada sie z pólokresu swobodnego drgania obwodu rezonansu równoleglego i drgania nadape- riodycznie tlumionego. Tego rodzaju gene¬ ratorów pradu pilowego mozna uzywac do celów oscylograficznych, do kreslenia linii czasu w lampach Brauna, a zwlaszcza do celów telewizji — do odchylania wedlug jednej lub obu wspólrzednych.Przyklad ukladu polaczen tego rodza¬ ju generatorów drgan pilowych przedsta¬ wia fig. 1 rysunku. Liczba 10 oznaczona jest trioda, liczba 11 — zespól opornika i kondensatora, liczba 12 — cewka odchy¬ lajaca, która razem z jej pojemnoscia wlasna lub pojemnoscia równolegla do niej stanowi obwód rezonansu równoleglego.Liczba 13 oznaczony jest transformator napieciowego sprzezenia zwrotnego, które¬ go jedno uzwojenie lezy w obwodzie pra¬ du anodowego, a drugie — w obwodzie pradu siatkowego. Kondensator 14 i opor¬ nik 15 sluza do usuwania harmonicznych zródla 16 stalego napiecia anodowego.Generatory pradu pilowego typu przed¬ stawionego na fig. 1 sa tak zwanymi ge¬ neratorami drgan swobodnych, to znaczy, ze wytwarzaja one w cewce odchylajacej prad pilowy równiez wtedy, gdy do gene-ratcra nie doprowadza sie z zewnatrz im¬ pulsów rozrzadczych (synchronizacyjnyeh).Otóz zachodzi jednak np. w telewizji potrzeba synchronizowania generatorów pi¬ lowych impulsami nawet wtedy, gdy same z siebie moga drgac swobodnie. Przy dopro¬ wadzaniu impulsów synchronizacyjnych do elektrody siatkowej musialyby one zjawiac sie na niej jeszcze podczas aperiodycznej fazy okresu pradu pilowego,* a mianowicie przy koncu tej fazy i powodowac przej¬ scie elektrody siatkowej ze stanu, przy którym przewodzi ona prad, do stanu nie- przewodzenia. Taka synchronizacja miala¬ by te wade, ze generator dostarczajacy impulsów synchronizacyjnych bylby obcia¬ zony podczas pracy wlasnie dlatego, ze lampa rozrzadzana pracuje w zakresie pradu siatkowego.By uniknac tego, trzeba wedlug wyna¬ lazku, aby lampa, sprzezona zwrotnie transformatorewo, posiadala co najmniej trzy siatki, z których obie siatki blizsze katody stanowilyby jedna — siatke roz¬ rzadcza, druga — anode urzadzenia na¬ pieciowego sprzezenia zwrotnego, trzecia zas, w celu synchronizacji, prad, plynacy do drugiej siatki, przeprowadzalaby cze¬ sciowo na anode lampy (rozrzadzalaby rozplywem pradów).Przyklad generatora wedlug wynalaz¬ ku, w którym jako cewke odchylajaca sto¬ suje sie siatkowe uzwojenie transformato¬ ra, przedstawia fig. 2. Lampa wielosiatko- wa jest oznaczona liczba 17, zespól zas opornikowo-kondensatorowy, transforma¬ tor i zródlo napiecia anodowego z gladzi¬ kiem tak samo, jak na fig. 1.Urzadzenie wedlug fig. 2 pracuje w ten sposób, ze w czasie narastania zeba pily siatka 18 odcina prad od anody 19. Gdy na siatce 18 zjawia sie impuls dodatni, wówczas prad, który przedtem, jak za¬ znaczone zostalo, byl zmuszony przez siat¬ ke 18 plynac do siatki stanowiacej anode urzadzenia napieciowego sprzezenia zwrotu niego, dostaje sie czesciowo na anode 19.Wskutek tego zapoczatkowany zostaje pól- okres drgania swobodnego cewki odchyla¬ jacej. Siatka 18 nie potrzebuje przy tym przewodzic zadnego pradu, wobec czego synchronizacja generatora pilowego odby¬ wa sie zupelnie bez poboru mocy.Potrzebne ujemne napiecie poczatkowe siatki 18 mozna, jak to przedstawiono na fig. 3, pobierac z zaczepu opornika zespo¬ lu 11. Fig. 3 uwidacznia to dla przypad¬ ku, gdy impulsy synchronizacyjne dopro¬ wadza sie do siatki 18 na drodze pojem¬ nosciowej. Odpowiedni kondensator sprze¬ gajacy jest oznaczony liczba 20, sl opornik uplywowy liczba 21. Mozna jednak impul¬ sy synchronizacyjne doprowadzac do siat¬ ki 18 równiez poprzez maly transformator, który, o ile potrzeba, moze rózniczkowac impulsy.Poza tym moze byc rzecza korzystna prad, plynacy wskutek rozrzadu rozplywu pradów do anody lampy, wykorzystac do polepszenia dzialania synchronizacyjnego siatki rozrzadczej urzadzenia sprzezenia zwrotnego. Mozna to zrobic przez wlaczenie w doprowadzenie anody 19 opornika 22 i jednoczesne polaczenie anody 19 poprzez kondensator 23 z siatka rozrzadcza urza¬ dzenia napieciowego sprzezenia zwrotnego.W taki sam sposób mozna polepszyc synchronizacje pradem anodowym, laczac galwanicznie anode 19 bezposrednio z siat* ka rozrzadcza lampy. Wówczas synchroni¬ zacja, która przeprowadza siatka synchro¬ nizacyjna przez rozrzad rozplywu pradów, wzmocni sie jeszcze o tyle, o ile prad ply¬ nacy do anody 19 nalozy sie na prad ply¬ nacy do siatki. W pewnych okolicznosciach moga jednak ewentualnie, wskutek po¬ jemnosci miedzy siatka synchronizacyjna i elektroda siatkowa, bedaca anoda urza¬ dzenia sprzezenia zwrotnego, wystapic pewne niepozadane zjawiska. By uniknac ich, siatka synchronizacyjna jest polaczo- — 2 —na poprzez kondensator z siatka rozrzad¬ cza urzadzenia, sprzezenia zwrotnego.Gdy pojemnosc tego kondensatora do¬ bierze sie prawidlowo, mozna uzyskac cal¬ kowite odprzezenie siatki synchronizacyj¬ nej, wobec czego napiecia, wystepujace na anodzie siatkowej urzadzenia napieciowego sprzezenia zwrotnego, nie przenosza sie pojemnosciowo na siatke synchronizacyjna. PL