Wynalazek niniejszy dotyczy uresorowa- nia pojazdów mechanicznych o kolach, za¬ wieszonych na wahliwych pólosiach o zmiennym rozstawieniu .kól, np. o napedza¬ nych kolach tylnych, i polega zasadniczo na tym, ze wahliwe pólosie, a w szczególnosci pólosie wahadlowe, prowadza kola tak, ze pod wplywem uderzen nierównosci drogi, wykonywuja oprócz skladowej ruchu w kierunku pionowym w góre, jeszcze sklado¬ wa ruchu w kierunku poziomym w tyl oraz ruch wahliwy dokola osi pionowych. Pod pólosiami wahliwymi rozumie sie ogólnie wszystkie przegubowo z rama polaczone pólosie, a mianowicie zarówno uklady, w których kola wykonywuja ruchy obrotowe wzgledem jakiegokolwiek punktu ramy, jak i takie, w których wykonywuja one ru¬ chy równolegle. Szczególniejszym rodzajem osi wahliwych sa osie wahadlowe, przy czym kolo oraz pólos wahaja sie naokolo punk¬ tu znajdujacego sie $p. w srodkowej plasz¬ czyznie podluznej pojazdu. W szczegól¬ nosci wynalazek polega na osadzeniu kól na pólosiach wahadlowych, których osie obrotu sa nachylone spadzisto w tyl pod katem 5°—30° wzgledem poziomej plasz¬ czyzny.Mysl wynalazku jest nastepujaca: Gdy jedno z kól trafi na wzniesienie gruntu, które dazy do podniesienia kola, u- derzenie trafia w pewnym miejscu przed srednia plaszczyzna poprzeczna kola na jego obwód, zatem oprócz skladowej silyw kierunku pionowym dziala równiez mniej¬ sza lub wieksza skladowa sily w kierunku poziomym w tyl. Sila wypadkowa dziala wiec pod pewnym katem, który w zalez¬ nosci od warunków gruntu i ogumienia kola tworzy kat od 5° do 30° wzgledem pionu.Dzieki temu, ze kolo moze wykonywac skladowy ruch w tyl, zostaja przejete cal kowicie lub czesciowo uderzenia poziome.Najkorzystniej jest, gdy kolo poddaje sie w kierunku sily wypadkowej.Poza tym w mysl wynalazku kolo ze swe¬ go polozenia kierunku ruchu ustawia sie nieco ukosnie na zewnatrz, odpowiednio do wychylenia, pochodzacego od uresorowa- nia. Jak wiadomo, w pólosiach wahliwych, a zwlaszcza w pólosiach wahadlowych roz¬ staw kól podczas resorowania jednego lub obu kól zwieksza sie znacznie. Wskutek te¬ go zachodza boczne ruchy poprzeczne kola, które powoduja wieksze zuzycie opon. Li¬ nia przeciecia kola z torem drogi przesuwa sie równolegle do plaszczyzny srodkowej pojazdu w zalozeniu zwyklych poziomych przegubów wahliwych pólosi.Poniewaz kolo wedlug wynalazku wyko¬ nywa jednoczesnie ruch wahliwy dokola osi pionowej na zewnatrz, zuzycie kól moze byc znacznie zmniejszone, gdyz wskutek zachodzacego przy tym ukosnego nastawie¬ nia kola na zewnatrz, kolo wtacza sie na tor o szerszym rozstawieniu, tak iz tak zwane wycieranie kól przy przejsciu z was¬ kiego rozstawienia na szersze, zostaje usu¬ niete calkowicie lub czesciowo. Dzieki u- kosnemu ustawienia przegubów, w których pólosie wahadlowe sa zawieszone, mozna osiagnac opisane wyzej dzialanie.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie przyklad wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia widok z boku na¬ pedzanej osi tylnej, fig. 2 — widok z góry osadzenia i napedu pólosi wahadlowych w plaszczyznie przegubów wahliwych, fig. 3 — widok schematyczny pólosi wahliwej, osadzonej wedlug wynalazku, fig. 4 — wi¬ dok z góry tej pólosi wahliwej, a fig. 5 i 6 dwie odmiany o nieco innym napedzie.Na rysunku litera a oznacza kola tylne, litera b — osadzona w ramie oslone dyfe- rencjalu, z która z obu stron podluznej plaszczyzny srodkowej pojazdu sa polaczo¬ ne za pomoca czopów c pólosie wahadlowe d. Naped odbywa sie za pomoca polaczo¬ nego np. z przednim silnikiem walu Karda¬ na e, który poprzez pednie osiowa /, zawie¬ rajaca dyferencjal i przegulb Kardana g na¬ pedza waly h osadzone w pólosiach d. Prze¬ gub Kardana g jest osadzony w osiach i przegubie c.Jak widac na rysunku os i przegubów r jest nachylona pod katem a wzgledem po¬ ziomego wzglednie zwykle poziomo lezace¬ go walu Kardana e, przy czym kat a zasad¬ niczo jest dobrany tak, ze osie i, wzgledem których moga wahac sie pólosie wahadlowe, sa prostopadle do kierunku uderzen, pocho¬ dzacych od nierównosci drogi.W przykladzie wykonania fig. 1 i 2 sro¬ dek kola, wzglednie przeguby g sa polozo¬ ne na wysokosci walu Kardana e. Jako przekladnia osiowa zastosowana jest w tym przypadku przekladnia kól stozkowych. W przykladzie wykonania wedlug fig. 5 i 6, w których srodki kól wzglednie przeguby sa umieszczone powyzej lub ponizej walu Kardana e, naped pólosi moze odbywac sie za pomoca kól srubowych, slimaka i sli¬ macznicy itp. Uresorowanie pólosi wzgle¬ dem ramy moga stanowic np. sprezyny sru¬ bowe, sprezyny plaskie, jak równiez spre¬ zyny skretne, które moga byc umieszczone np. na osi przegubów c.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy: Gdy kolo trafia na wzniesienie gruntu k, jak przedstawiono na fig. 1 i 3, wówczas kolo wychyla sie w góre dokola osi i prze¬ gubów c (fig. 1 i 3). Jednoczesnie kolo od¬ powiednio do swego ukosnego prowadzenia wykonywa skladowa ruchu ku tylowi (fig. 1 i 4), tak iz przyjmowane sa równiez ude- — 2 —rzenia, zwrócone przeciwko kierunkowi jaz¬ dy. Nowe polozenie kola jest zaznaczone linia kreskowana a*.Jak widac na fig. 3, przy tym rozstawie¬ nie kól tylnych zwieksza sie o odleglosc x* Poniewaz jednak jednoczesnie i na skutek nachylenia osi obrotowej kolo, jak widac zwlaszcza na fig. 3 i 4, ustawia sie ukosnie na zewnatrz, przechodzac z polozenia a w polozenie a', moze ono bez tarcia bocznego wtoczyc sie z rozstawienia wezszego, na szersze. Poniewaz wskutek dzialania bez¬ wladnosci pojazdu, zwlaszcza w tej chwi¬ li, jest wywierane szczególne silne cisnie¬ nie na kolo, osiaga sie przez to znaczne od¬ ciazenie opony i mniejsze jej zuzycie. PL