KI. 47 h, 1 Iff k{ U Wynalazek dotyczy pedni korbowej z przeciwwagami, nadajacej sie w szcze¬ gólnosci do maszyn tlokowych z cylindra¬ mi, rozmieszczonymi promieniowo lub w gwiazde np. w silnikach spalinowych.Dotychczas umieszczano przeciwwagi na wale korbowym. Maja one na celu wy¬ równanie niepozadanych sil, dzialajacych na ten wal i wskutek tego sluza do odcia¬ zenia lozysk walu korbowego tak, aby nie ulegaly one naprezeniom niebezpiecznym.Przez zwykle zwiekszenie ciezaru prze¬ ciwwag mozna zatem zawsz( zwiekszyc ilosc obrotów walu bez zwiekszania obcia¬ zenia lozysk walu korbowego, o ile nie przeciwdzialaja temu wzrastajace obcia¬ zenia w lozyskach korbowodowych.By zapobiec temu przeciwdzialaniu przeciwwagi umieszcza sie na glowicy korbowodu. Dzieki temu osiaga sie wy¬ równanie sil wskutek wirowania masy tam, gdzie one powstaja, a mianowicie w samej glowicy korbowodu. Jesli sie wyró¬ wna wirujace masy korbowodu, to ze zwiekszeniem obrotów zwiekszaja sie tyl¬ ko stosunkowo male poboczne sily wiru¬ jacej masy. Mozna dzieki temu bardzo znacznie podniesc ilosc obrotów, nie prze¬ kraczajac dopuszczalnych obciazen lo¬ zysk korbowodowych. Pednia wedlug wy¬ nalazku nadaje sie szczególnie do silników z cylindrami, ulozonymi w gwiazde, w któ¬ rych poboczne sily wirujacej masy sa pra¬ wie niezalezne od kata korbowego tak, ze mozna je równoczesnie w wiekszej czesci wyrównac. Przeciwwagi w pedni wedlugWynalazku dzialaja jednak nie tylko na lo¬ zyska korbowodów, ale za posrednictwem ramion walu korbowego równiez i na lozy¬ ska przykorbowe, a mianowicie dokladnie tak, jak przeciwwagi, umieszczane dotych¬ czas na ramionach kodb. W ramach wy¬ nalazku mozna przeciwwagi umieszczac wylacznie na glowicy korbowodu lub tez dzielic je na przeciwwagi korbowodów i przeciwwagi walu korbowego. W silni¬ kach z korbowodami glównymi i pomocni¬ czymi, w szczególnosci'w silnikach lotni¬ czych z ukladem cylindrów w gwiazde, praktycznie jest umieszczac przeciwwagi wylacznie na korbowodzie wzglednie na korbowodzie -glównym. Dzieki odciazeniu lozysk korbowodów przeciw dzialaniu sil wirujacych mas mozna równiez stosowac lozyska slizgowe zamiast lozysk tocznych, Dzieki temu glowica korbowodu staje sie mniejsza i lzejsza i miejsce zaczepienia korbowodu pomocniczego moze byc umie¬ szczone glebiej wewnatrz. Wskutek tego zmniejszaja sie równiez sily przyspiesze¬ nia korbowodu pomocniczego,. Zmniejsza¬ ja sie dzieki temu równiez momenty gna¬ ce w dragu korbowodu glównego i nacisk wodzidlowy w cylindrze glównym. Do¬ brze jest równiez, ze przeciwwagi wystaja daleko na zewnatrz poi obu stronach glo¬ wicy korbowodu, dzieki czemu drag kor¬ bowodu moze byc dostatecznie szeroki, najlepiej o przekroju dwuteowym.Przez wprowadzenie niewielkiej zmia¬ ny do wspomnianej budowy mozna uzyc przeciwwag równiez jako wahadel do tlu¬ mienia drgan wskutek dzialania sil od¬ srodkowych; w tym celu zawiesza sie przeciwwagi luzno, tak iz moga sie one wahac na pierscieniach, umieszczonych luzno na kolejnych innych pierscieniach.Te ostatnie pierscienie sa umieszczone obrotowo na glowicy korbowodu po obu stronach draga korbowodu oiraz sa tak po¬ laczone z walem korbowym, ze wiruja z nim razem. Odchylenia wahadlowe prze¬ ciwwag sa ograniczone przez oporki spre¬ zynowe, które zaczynaja dzialac dopiero po pewnym odchyleniu typh przeciwwag.Urzadzenie to dziala jak znane wahadla Taylora lub Salomona i ma te zalete, ze w miejscach styku toczacych sie po sobie powierzchni cisnienia powierzchniowe sa male, gdyz zarówno pierscienie wahadlo¬ we, jak i pierscienie lozyskowe, pracujace jako obsady wahadel, posiadaja duza sred¬ nice wzglednie duzy przeswit. Poza tym ruchy wahadla sa bardzo male, gdyz cala przeciwwaga kolysze sie, w przeciwien¬ stwie do znanych dotychczas wahadel od¬ srodkowych. Male ruchy wahadla powo¬ duja ponadto male tarcie.Na rysunku uwidoczniono pednie we¬ dlug wynalazku w dwóch postaciach wy¬ konania, a mianowicie fig. 1 i 2 przedsta¬ wiaja ja w przekroju podluznym i po¬ przecznym ze zwyklym urzadzeniem prze- ciwwagowym na glowicy korbowodu, fig. 3 i 4 — z urzadzeniem przeciwwago- wym w przekroju podluznym i poprzecz¬ nym, sluzacym jednoczesnie do tlumienia dngan, i fig. 5—8-^w wiekszej skali szcze¬ góly postaci wykonania wedlug fig. 3 i 4.Wedlug fig. 1 czop korbowy 1 posiada lozysko slizgowe 2, Na nim obraca sie glo¬ wica 3 korbowodu. Z obu stron draga 4 korbowodu, a mianowicie mozliwie najda¬ lej na zewnatrz, glowica korbowodu posia¬ da dwie prowadnice 5, 5 kazda do walków lozyska walkowego 6, na których pierscie¬ niach zewnetrznych 7 sa zawieszone prze¬ ciwwagi 8, 80 Kazda z tych przeciwwag posiada po jednym zewnetrznym palaku 9, 9, który obejmuje wystep 10 ramienia kor¬ bowego. Przy obracaniu sie walu korbo¬ wego wystepy 10 zabieraja ze soba prze¬ ciwwagi, tak ze w odniesieniu do walu korbowego sa one stale przeciwlegle glo¬ wicy korbowodu, wobec czego wyrównuja jego sily odsrodkowe. Wystepy 10 ustala¬ ja równiez polozenie przeciwwag 8 wzgle¬ dem osi walu. - 2 —Jesli chodzi o korbowód glówny z kil¬ koma korbowodami pomocniczymi, umie¬ szcza sie te koAowody pomocnicze 11 zasadniczo posrodku korbowodu glówne¬ go miedzy przeciwwagami 8, jak to wska¬ zuje fig. 1. Sposób dzialania jest wyraznie widoczny z rysunku i zostal juz szczegó¬ lowo opisany na wstepie/ Przyklad wykonania wedlug fig. 3 i 4 odpowiada w swej istocie postaci wyko¬ nania wedlug fig. 1 i 2. Istnieje' tylko ta róznica, ze w postaci wykonania wedlug fig. 3 i 4 pierscienie lozyskowe 7, 7 prze¬ ciwwag 8, 8 sa zawieszone luzno kazdy na srodkowym pierscieniu 12. Pierscienie te 12, 12 sa osadzone na pierscieniach slizgo¬ wych 13, 13, umieszczonych na glowicy korbowodu zamiast na walach. Ponadto pierscienie lozyskowe 12, 12 sa sprzegnie¬ te za pomoca czopów 14, 14 z walem kor¬ bowym i obracaja sie razem z nim. Za¬ miast palaków przeciwwagi 8 posiadaja w tej postaci wykonania wystajace na zew¬ natrz skrzydelka 15, 15 (fig. 5) z dwoma oporkami 16, 16 po kazdej stronie. Naprze¬ ciwko tych oporków sa umieszczone na ramionach korbowych 10, 10 odboje spre¬ zynowe 17, 17* Urzadzenie to jest tak zbudowane, ze oporki 16 posiadaja w plaszczyznie drgan przeciwwag 8 pewna swobode ru¬ chu przed zetknieciem z odbojami 17.W kierunku prostopadlym do plaszczyzny drgan przeciwwagi sa wodzone przez oporki w szczelinach 18, wykonanych w oprawach odbojów sprezynowych 19, jak to przedstawia fig. 6. Prowadnica szczelino¬ wa ma na celu przeszkodzenie ruchowi wahadlowemu przeciwwag w kierunku oisi walu korbowego. Wi celu umozliwienia la¬ twego zakladania wszystkich tulei i pier¬ scieni lozyskowych bez potrzeby dzielenia walu korbowego, pierscienie te sa podzie¬ lone. Slizgowa tuleja lozyskowa 2 sklada sie z dwóch zwyklych panewek dwudziel¬ nych. Glowica korbowodu 3 jest równiez podzielona na zwytkly sposób i obie jej czesci sa ze soba zesrubowane 20 (fig. 4).Pierscien slizgowy 13 wykonany jest rów¬ niez z dwóch czesci, które sa zlaczone pod cisnieniem w sposób, stosowany do dwu¬ dzielnych cienkosciennych panewek. Pier¬ scien lozyskowy 12 jest równiez dwudziel¬ ny i konce obu polówek pierscienia sa ze soba znitowane, jak to przedstawiaja fig. 7 i 8. Pierscien lozyskowy 7 przeciwwag 8 jest równiez dwudzielny i obie jego polo¬ wy sa ze soba zesrubowane w miejscu 21.Mozna jednak zamiast dzielenia pierscie¬ ni, podzielic wal korbowy przy czopie 1 i obie jego czesci np. zesrubowac, stosujac jednoczesnie zebata spoine.Urzadzenie wedlug fig. 3 i 4 dziala zu¬ pelnie tak samo, jak urzadzenie wedlug fig. 1 i 2, i posiada tez charakter wahadla Taylora lub Salomona, przy czym masa wahadla pobudzona jest do drban o cze¬ stotliwosci wlasnej, przeciwdzialajacej czestotliwosci drgan, wystepujacych w wale korbowym. Zamiast dwóch przeciw¬ wag 8, 8 mozna równiez umiescic w plasz¬ czyznie poprzecznej draga korbowodu 4 pojedyncza przeciwwage, o ile takiemu urzadzeniu nie stanie na przeszkodzie kor¬ bowód pomocniczy //. PL