Przy budowie radioodbiorników lub wzmacniaków umieszcza sie na ogól po¬ szczególne ich czesci na specjalnej podsta¬ wie, zwanej plyta posadowa. Plyta ta jest przewaznie wykonana z blachy metalowej, wygietej w ksztalcie litery U; umieszcza sie ja poziomo w pudle odbiornika, przy czym na jej górnej stronie umocowuje sie poszczególne czesci ukladu, jak lampy, kondensatory, cewki itd., a polaczenia mie¬ dzy tymi czesciami umieszcza sie na stro¬ nie dolnej plyty. Obslugiwane z zewnatrz narzady odbiornika umocowuje sie prze¬ waznie na przedniej pionowej sciance ply¬ ty posadowej.Glosnik odbiornika lub wzmacniaka jest przymocowany zwykle do sciany frontowej lub do dna pudla. Próbowano umieszczac glosnik bezposrednio na plycie posadowej w ksztalcie litery U, aby mozna bylo w ten sposób plyte posadowa i glosnik wbudowy¬ wac w pudlo odbiornika jako jedna calosc, co ulatwiloby montaz, badania i naprawe odbiornika. Sposób taki nie^przyjal sie jed¬ nak w praktyce. Glówna jego wada polega na tym, ze glosnik i plyta posadowa znaj¬ duja sie w plaszczyznach wzajemnie pro¬ stopadlych, które stykaja sie tylko jedna krawedzia, co powoduje, ze wytrzymalosc mechaniczna urzadzenia jest nieduza, a oprócz tego to, iz czesc plyty posadowej, znajdujaca sie bezposrednio pod glosni¬ kiem, nie moze byc uzyta do umieszczania czesci odbiornika.Niedogodnosci tych unika sie w odbior¬ niku lub wzmacniaku wedlug wynalazkucbtieki temu, ze zawiera cm plaska podsta¬ we nosna, osadzona równolegle do sciany frontowej, na której za posrednictwem pla¬ skich plyt posadowych umocowane sa wszystkie czesci aparatu nie przymocowa¬ ne bezposrednio do pudla. Wedlug specjal¬ nej formy wykonania podstawa nosna win¬ na posiadac dwie równolegle listwy, sluza¬ ce do umocowania jednej lub kilku pla¬ skich plyt posadowych, przy czym konce listw sluza do zamocowania podstawy w pudle odbiornika lub skrzynce do trans¬ portu.Zalety wynalazku polegaja po pierwsze na tym, ze montaz czesci odbiornika i la¬ czenie ich przy pomocy przewodów moze odbywac sie bardzo prosto, poniewaz pod¬ stawa tych czesci sklada sie jedynie z pla¬ skiej plyty lub kilku plyt lezacych w jed¬ nej plaszczyznie. Czesci obslugiwane od strony frontowej odbiornika, np. potencjo¬ metry i regulatory szerokosci wstegi, mo¬ ga w niniejszym przypadku byc równiez umocowane na tej samej plaskiej plycie.Nie potrzeba zatem umieszczac tych czesci na drugiej plycie prostopadlej do plyty glównej. Umieszczenie czesci odbiornika na plycie jak równiez wykonanie polaczen miedzy nimi moze nastapic przy tym w sposób zwykly na obu stronach plyty, po¬ niewaz czesci lub polaczenia znajdujace sie po stronie przedniej plyty sa zakryte przez sciane frontowa pudla.Poniewaz podstawa nosna z plyta lub plytami posadowymi posiada jako calosc dostateczna wytrzymalosc mechaniczna, zbytecznym jest stosowanie blachy meta¬ lowej do wykonywania plyt posadowych.Mozna tu stosowac plyty posadowe z ma¬ terialu izolacyjnego, np. papieru bakielizo- wanego. Zastosowanie plyt z materialu izo¬ lacyjnego warunkuje latwa obróbke plyty, oszczednosc narzedzi i oszczednosc na wa¬ dze odbiornika.Uklad odbiornika wedlug wynalazku moze byc zbudowany w sposób najprostszy w postaci oddzielnych bloków, poniewaz na kazdej plycie posadowej moze byc umieszczona tylko czesc ukladu odbiorni¬ ka, np. jeden lub kilka stopni wielkiej cze¬ stotliwosci, posredniej czestotliwosci, ma¬ lej czestotliwosci lub przyrzad do zasilania odbiornika z sieci.W odbiornikach z glosnikiem wbudowa¬ nym mozna takze glosnik umiescic na pod¬ stawie nosnej obok plyt montazowych.Osiaga sie przy tym te istotna korzysc, ze plaszczyzna otworu glosnika, która zwykle jest umieszczona równolegle do pionowej sciany przedniej pudla, w urzadzeniu w mysl wynalazku jest równiez plaszczyzna plyt posadowych. Os glosnika jest zatem równolegla do osi lamp umieszczonych na plytach posadowych, co warunkuje wiek¬ sze ujednostajnienie sposobu budowy.Szczególna korzysc takiego ukladu polega jednak na tym, ze plyty dzialaja jako dodatkowy ekran dzwiekowy i czynia zbedny ewentualny specjalny ekran dzwie¬ kowy.Skala odbiornika moze byc równiez przymocowana do podstawy nosnej, przy czym przewidziec nalezy takze odpowiedni wykrój w scianie frontowej pudla odbior¬ nika.W odbiorniku wedlug wynalazku moz¬ na zatem uzyskac w sposób bardzo prosty calkowity, zwarty zestaw odbiornika bez pudla, przy czym wszystkie czesci sa umie¬ szczone w jednej plaszczyznie. Osiaga sie przez to bardzo latwa masowe fabrykacje odbiorników. Odbiornik nie umieszczony jeszcze w pudle moze byc wypróbowany elektrycznie. Takze naprawy daja sie do¬ godnie wykonywac dzieki dobremu doste¬ powi dp wszystkich czesci odbiornika. Pu¬ dlo sluzy glównie tylko jako okrycie ze¬ spolu czesci odbiornika i moze byc wyko¬ nywane bez specjalnych wzgledów na wy¬ trzymalosc mechaniczna.Dalsza istotna zaleta odbiornika wedlug wynalazku polega na mozliwosci uprosz- — 2 —czcmego transportu calkowicie zmontowa¬ nego odbiornika bez pudla. Podstawy nos¬ ne kilku odbiorników mozna umiescic rów¬ nolegle do siebie w jednej skrzyni, sluza¬ cej jako opakowanie do transportu.Na fig. 1 uwidoczniony jest przyklad wykonania odbiornika wedlug wynalazku w przekroju w plaszczyznie poziomej, na fig. 2 zas —- w widoku z tylu, przy odjetej tylnej scianie pudla. Podstawa nosna od¬ biornika sklada sie z dwóch równoleglych listw Li i L2, do których przykrecona jest plyta posadowa P z materialu izolacyjne¬ go i oprawa glosnika A. Plyta posadowa dzwiga na tylnej stronie czesci E odbiorni¬ ka np. lampy, kondensatory lub transfor¬ matory, a na przedniej stronie plyty znaj¬ duja sie przewody polaczeniowe. Podsta¬ wa nosna, skladajaca sie z dwóch listw Li i L2, jest ustawiona wewnatrz pudla G odbiornika tuz za przednia sciana V pudla, w plaszczyznie do nie£ równoleglej i jest przysrubowana na koncach listw do dwóch listw wsporczych Ki i #2, osadzo¬ nych w przednich krawedziach pionowych pudla odbiornika. Skala S jest takze umo¬ cowana na podstawie nosnej, a mianowicie w niniejszym przypadku na dolnej listwie L% podstawy. Scianka przednia V musi oczywiscie w czesci lezacej naprzeciw ska¬ li posiadac wykrój lub szybe, przez która skala moze byc obserwowana.Scianki boczne pudla G moga byc bar¬ dzo cienkie. Scianke przednia mozna ewen¬ tualnie zastapic napieta tkanina. Zaleca^ sie wszakze zastapic te tkanine, co najmniej w miejscach przeciwleglych do plyty posa¬ dowej, sztywna scianka lub podlozyc pod nia sztywna scianke, aby uniemozliwic w razie uszkodzenia tkaniny dotkniecie cze¬ sci odbiornika bedacych pod napieciem. Je¬ zeli natomiast scianka przednia pudla sta¬ nowi ekran dzwiekowy, posiadajacy koli¬ sty otwór w miejscu, w którym przypada otwór glosnika, to wskazanym jest przewi¬ dziec krótka cylindryczna rure, laczaca otwór glosnika z otworem w ekranie dzwie¬ kowym.Sciana frontowa V powinna byc odej¬ mowana do przodu, aby mozna bylo wy¬ godnie dostac sie do podstawy nosnej w celu montazu, regulacji lub naprawy.Polaczenie osi kondensatorów obroto¬ wych z biegnaca poprzez krazki Ri i Rz linka N, napedzajaca wskazówke Z skali odbiornika, moze nastapic w sposób zwy¬ kly, przy czym w niniejszym przypadku wyregulowanie oraz ewentualne naprawy ukladu napedowego moga byc dokonywane na zewnatrz pudla, co w znakomitym sto¬ pniu ulatwia te czynnosci.Dla transportu wykonczonego zespolu czesci odbiornika bez pudla zamocowuje sie najlepiej kilka podstaw nosnych rów¬ nolegle do siebie w skrzyni sluzacej jako opakowanie przy transporcie. Przymoco¬ wanie podstaw w skrzyni moze nastepowac tak samo jak w pudle odbiornika np. do zamocowanych w niej listw wsporczych.Skrzynia moze miec takze wewnatrz na przeciwleglych sciankach rowki, w które zostaja wsuniete wystepy podstawy nosnej odbiornika.Inny przyklad wykonania odbiornika wedlug wynalazku jest uwidoczniony na fig. 3 w przekroju w plaszczyznie piono¬ wej, równoleglej do bocznych scianek pu¬ dla, a na fig. 4 w przekroju w plaszczyznie pionowej równoleglej do scianki przedniej.Glosnik w niniejszym przypadku jest przy¬ mocowany do listw Li i L2 podstawy no¬ snej miedzy dwoma plytami posadowymi Pi i P2, dzieki czemu uzyskuje sie aku¬ styczne dzialanie ekranujace plyt podsta¬ wowych Pi i P2. Plyta Pi moze np. dzwi¬ gac stopnie wielkiej czestotliwosci i stop¬ nie czestotliwosci posredniej odbiornika, plyta P2 zas — detektor, wzmacniacz ma¬ lej czestotliwosci i prostownik sieciowy. Do listwy górnej L2 przymocowana jest trzecia listwa Lz. Miedzy listwa Lz i czwarta listwa L4 jest rozpieta skala S o plasz- — 3 —czyznie pochylonej mnierj wiecej pod ka¬ tem 45° do poziomu. Skala ta umieszczo¬ na zostaje za górna przednia pozioma kra¬ wedzia pudla, scieta ukosnie na ksztalt pulpitu, i moze byc obserwowana przez wykrój w pudle lub szybe* Ewentualnie moze nastapic jeszcze dal¬ szy podzial ukladu odbiornika na pojedyn¬ cze stopnie, jednakowe dla wszystkich ty¬ pów odbiorników, wykonywanych fabrycz¬ nie; stopnie te sa laczone razem w róznej liczbie, odpowiednio do skladanego wlasnie typu odbiornika:.Nastepny przyklad wykonania odbior¬ nika wedlug wynalazku uwidoczniono na fig. 5, przy czym przedstawiono tylko pod¬ stawe nosna odbiornika. Podstawa ta w niniejszym przypadku sklada sie z osmiu listw, z których cztery listwy ii, L2, Lz i La sa polaczone ze soba na krzyz, a czte¬ ry zewnetrzne listwy Ls, Lq, Li i Ls sluza do usztywnienia powstalej w ten sposób ramy krzyzowej. Glosnik A przymocowu¬ je sie do ramy krzyzowej tak, aby otwór je£o znalazl sie w srodkowym • sposród dziewieciu pól podstawy nosnej, a w po¬ zostalych osmiu polach mocuje sie plyty posadowe Pi, na których zmontowane sa poszczególne stopnie lub czesci ukladu od¬ biornika. Dzialanie plyty posadowej jako ekranu dzwiekowego jest w tym przypad¬ ku szczególnie dobre. Skala odbiornika moze ewentualnie byc umieszczona na gór¬ nej listwie Ls.Mozna oczywiscie takze zastosowac duza jednolita plyte posadowa, która, jak zwykly ekran dzwiekowy, posiada w swym srodku okragly wykrój na otwór glosnika i na której, najlepiej znów na stronie tyl¬ nej, wbudowane sa wszystkie czesci od¬ biornika, polaczenia zas przewodowe sa umieszczone na stronie przedniej. Plyte taka wstawia sie w pudlo odbiornika od¬ powiedniego ksztaltu, Odbiornik wedlug wynalazku moze po¬ siadac znacznie mniejsza glebokosc niz od¬ biorniki stosowane obecnie; wymiary sfcian* ki przedniej odbiornika beda oczywiscie wieksze, co jest zaleta ze wzgledów aku¬ stycznych. Na ogól jednak dzieki jedno¬ litej budowie w jednej plaszczyznie daje sie osiagnac w odbiorniku wedlug Wyna¬ lazku oszczednosc miejsca. Zachodzi to zwlaszcza wtedy, gdy os wielokrotnego kondensatora strojeniowego odbiornika bedzie umieszczona równolegle do przed¬ niej scianki pudla oraz gdy zamiast lamp z banka szklana zastosowane zostana lam¬ py metalowe i wreszcie gdy wybierze sie glosnik z ukladem. napedowym umieszczo¬ nym w stozku membrany. W przypadku tym mozna glebokosc odbiornika zrobic nadzwyczaj mala.Odbiornik'taki zaleca sie zbudowac na szerszej plycie posadowej, aby mu nadac wieksza statecznosc. Taka plyta posadowa moze byc np. wykonana jako gramofon.Odbiornik wedlug wynalazku moze po¬ siadac antene ramowa, nawinieta na obwo* dzie podstawy nosnej. Antena ta bedzie szczególnie skuteczna dzieki duzej po¬ wierzchni podstawy nosnej. Równiez jest do pomyslenia, by taki odbiornik, o malej glebokosci i stosunkowo duzej sciance przedniej, byl zawieszany na scianie, po¬ dobnie jak glosnik z ekranem dzwiekowym^ PL