Wynalazek dotyczy przyrzadu udaro¬ wego z baba, poruszana za pomoca spre¬ zyny, posiadajacego urzadzenie do obraca¬ nia wiertla, skladajacego sie z tulei, zaopa¬ trzonej na zewnetrznej powierzchni w stro¬ my gwint i otaczajacej trzon wiertla, oraz z nakretki, wprawianej w ruch zwrotny wzdluz tej tulei za pomoca drazków, W.mysl- wynalazku w przyrzadach uda¬ rowych tego rodzaju przy napedzie baby za pomoca sprezyny, polaczonej z porusza¬ jacym sie ruchem postepowo-zwrotnym tlo¬ kiem, drazki nakretki sa polaczone przegu¬ bowo z tym tlokiem. W znanych przenos¬ nych przyrzadach udarowych z urzadze¬ niem do obracania wiertla udarowego, ? w przypadku gdy stosuje sie babe, napedzana za posrednictwem sprezyny, do obracania wiertla udarowego, albo zamienia sie ruch postepowy baby na ruch obrotowy, albo na¬ pedza sie wiertlo bezposrednio od silnika.W ostatnim przypadku stosuje sie prze¬ kladnie, prowadzaca od silnika az do kon¬ ca oslony przyrzadu po stronie narzedzio¬ wej. Dalej jest rzecza znana w elektroma¬ gnetycznej wiertarce udarowej, ze pod dzialaniem zwrotnych uderzen baby dra¬ zek, umieszczony ruchomo równolegle do osi i polaczony ze zderzakiem baby, obra¬ ca odpowiednio prowadzony pierscien, za¬ opatrzony w otwór. Pierscien ten jest z ko¬ lei polaczony z uchwytem narzedziowym.Przy zastosowaniu pierwszej z wymie¬ nionych konstrukcji, znaczna czesc energii udarowej zostaje zuzyta przez narzad, przeksztalcajacy ruch. Poniewaz w celuosiagniecia dajacych sie praktycznie uzyc sil uderzen sprezyny musza byc i tak obcia¬ zone az do granicy ich sprawnosci, wyzna¬ czonej przez ich trwala wytrzymalosc na obciazenie zmienne, kazde dodatkowe ob¬ ciazenie sprezyny, nie zamieniajace sie w energie uderzen, jest szkodliwe, W drugiej konstrukcji przekazanie ruchu obrotowego od silnika, mieszczacego sie w przyrzadzie po stronie przeciwnej od narzedzia, az do urzadzenia przeksztalcajacego, mieszczace¬ go sie po stronie narzedziowej, moze byc dokonane jedynie za pomoca wiekszej ilo¬ sci kól zebatych oraz za pomoca walu, któ¬ ry trudno jest umiescic wzdluz oslony przy¬ rzadu i równolegle do kierunku uderzen.Wreszcie w ostatniej z wyzej wspomnia¬ nych znanych konstrukcji wielkosc zwrot¬ nych ruchów baby zalezy od bardzo wielu czynników, tak ze w pewnych warunkach pracy moze sie zdarzyc, ze ruch zwrotny w ogóle nie wystapi, W takim przypadku nie wystepuje równiez i ruch obrotowy wiertla.Budowa przyrzadu udarowego w mysl wynalazku usuwa wymienione wady, ponie¬ waz przenoszenie prostolinijnych ruchów zwrotnych wodzidla, napedzajacego babe, na urzadzenie, przeznaczone do obracania wiertla i mieszczace sie po stronie narze¬ dziowej oslony przyrzadu, nie wymaga do¬ datkowego obciazenia sprezyny ani stoso¬ wania przekladni kól zebatych, lecz odby¬ wa sie tylko za posrednictwem plaskich, zajmujacych malo miejsca w kierunku pro¬ mieniowym drazków przesuwajacych.Na rysunku pokazano schematycznie przyklad wykonania przedmiotu wynalaz¬ ku. Fig. 1 przedstawia szkic zasadniczy przyrzadu udarowego, fig. 2 — przekrój urzadzenia do stopniowego obracania wier¬ tla udarowego i« fig. 3 —- przekrój przez urzadzenie wedlug fig. 2 wzdluz linii Ul —UL Oslona przyrzadu udarowego sklada sie z czesci 3, otaczajacej nie pokazany na rysunku silnik napedzajacy i naped kor¬ bowy 1, 2, z srodkowej rurowej czesci 4 i oslony 5 uchwytu narzedziowego. W srod¬ kowej rurowej czesci 4 oslony sa prowa¬ dzone zarówno wodzidlo 6 napedu korbo¬ wego 1, 2, przesuwajace sie prostolinijnie ruchem zwrotnym, jak i wlasciwa baba 7.Baba 7 jest polaczona z wodzidlem 6 za pomoca sprezyny srubowej 8. Do wodzi¬ dla 6 w dwóch naprzeciw siebie lezacych miejscach srednicy sa umocowane przegu¬ bowo dwa plaskie drazki 9 tak, ze dluz¬ sze boki ich przekroju biegna stycznie do scianki oslony rurowej 4. Drazki te siega¬ ja az poza tlok udarowy w najnizszym jego polozeniu i trzymaja na swych dolnych koncach nakretke pierscieniowa 10 o stro¬ mym gwincie. Nakretka ta jest prowadzo¬ na na obracajacej sie, nieruchomej w kie¬ runku osiowym tulei 12, zaopatrzonej na swej zewnetrznej powierzchni w odpowied¬ ni stromy gwint 11. W tulei tej, w celu stopniowego przestawiania wiertla udaro¬ wego, miesci sie obracajaca sie tylko w jed¬ nym kierunku tuleja posrednia 22 (widocz¬ na tylko na fig. 2 i 3), która obraca tuleja 12 za pomoca zapadki tylko w jednym kie¬ runku. W czworokatnym srodkowym otwo¬ rze tej tulei posredniej tkwi swym czworo¬ katnym czopem 13 wiertlo udarowe 14, tak ze moze sie w tym otworze poruszac w kierunku osiowym. W leb 15 czopa 13 uderza baba 7. Nakretka kapturkowa 16 przytrzymuje wiertlo w przyrzadzie uda¬ rowym za posrednictwem kolnierza 17 wiertla.Na fig. 2 pokazano w szczególach wy¬ jatkowo korzystna postac wykonania urza¬ dzenia, przeksztalcajacego ruch prostolinio¬ wy na obrotowy, przeznaczonego do stop¬ niowego obracania wiertla udarowego tyl¬ ko w jednym kierunku. Srodkowa rurowa czesc 4 oslony nie sluzy w tym przypadku bezposrednio do wodzenia tloka udarowe¬ go. Do tego celu sluzy osobna rura 18. Po¬ miedzy tymi dwiema rurami znajduje sie pewna wolna przestrzen, która sluzy z jed- — 2 —nej strony do wyrównywania cisnienia po¬ wietrza, tj. do przeprowadzania powie¬ trza, wypychanego przez ruchome tloki 6 i 7 z przodu tych tloków na ich tylne stro¬ ny, *z drugiej zas strony sluzy do prowa¬ dzenia -drazków 9 pomiedzy rurami 4 i 18.Na dolnych koncach drazków 9 jest osadzona nakretka 10 za pomoca promie¬ niowych czopów 19. Posiada ona poza tym dwa noski wodzace 20, z których tylko je¬ den jest pokazany na prawej stronie ry¬ sunku w widoku. Te noski wodzace 20 sa dopasowane do dwóch torów prowadza¬ cych, wykonanych w dwóch srednicowo przeciwleglych miejscach rury wodzacej 18, na jej koncu od strony narzedziowej, To¬ ry prowadzace sa wykonane w postaci po¬ dluznych wyciec 21 i uniemozliwiaja obra¬ canie sie nakretki, która wskutek tego mo¬ ze sie tylko posuwac ruchem prostolinio¬ wym zwrotnym odpowiednio do ruchów wodzidla 6, do którego sa umocowane gór¬ ne konce drazków 9.Nakretka 10 obejmuje swym stromym wewnetrznym gwintem zewnetrzny gwint 11 obracajacej sie tulei 12, która jest za¬ bezpieczona przed osiowym przesuwem w sposób podany blizej w dalszym ciagu opi¬ su. Ta tuleja 12 obraca sie w obie strony dokola swej osi w zaleznosci od zwrotnych ruchów nakretki 10. W tulei 12 jest ulo¬ zyskowana obrotowo dalsza tuleja posred¬ nia 22.Tuleje 12 i 22 obracaja sie wzgledem siebie. Jednak wskutek zastosowania prze¬ kladni zapadkowej, skladajacej sie z ze¬ bów 27, nacietych na obwodzie tulei 22 i zapadek 28, dociskanych sprezynami i umieszczonych w tulei 22, ruch obrotowy tulei 12 zostaje przeniesiony na tuleje po¬ srednia 22 tylko w jednym kierunku. Dzie¬ ki temu czworokatny otwór tulei narzedzio¬ wej 29 moze sie obracac stopniowo tylko w jednym kierunku.Tuleje 12 i 22 sa zabezpieczone w swym polozeniu roboczym w nastepujacy spo¬ sób. Tuleja 22 wystaje na górnym koncu swym kolnierzem 23 poza górna krawedz tulei 12. Dwudzielny pierscien 25, wsta¬ wiony pomiedzy dolna, czolowa krawedz tulei 12 a kolnierz 24 posredniej tulei 22, zapobiega przesuwaniu sie tulei 12 na tulei 22 w kierunku osiowym. Ten dwudzielny pierscien 25 jest zacisniety za posrednic¬ twem swego wystajacego obrzeza 26 po¬ miedzy czolowa powierzchnia rury 18 a oslona 5 uchwytu narzedziowego i w ten sposób przytrzymuje tuleje posrednia 22, a przez nia i zewnetrzna tuleje 12. Zmon¬ towanie tych tulei przy opisanej konstruk¬ cji moze byc dokonane w prosty sposób przez nasuniecie na siebie tulei, zalozenie dwudzielnego pierscienia i docisniecie na¬ sadki pierscieniowej 26 do rury 18.Rura 18 jest polaczona z rura 4 za po¬ moca tulei posredniej 30, nalozonej na ko¬ niec rury 4 od strony narzedziowej, oraz za pomoca dwudzielnego pierscienia 32, który opiera sie z jednej strony o wystep tulei posredniej 30, & z drugiej strony o wyciecie pierscieniowe 31 rury 18. Na¬ kretka, nakrecona na koniec rury 18 po stronie napedowej, opierajaca sie o czolo¬ wa powierzchnie rury 4 (nie pokazana na rysunku), dociaga pierscien 32 do wyste¬ pu tulei 30, a przez to i te tuleje do czo¬ lowej powierzchni rury 4.Po stronie narzedziowej przyrzadu we¬ dlug fig. 2 jest uwidoczniona jeszcze oslo¬ na przytrzymujaca 16, która zapobiega wy¬ sunieciu sie tulei 29. PL