Najdluzszy czas trwania patentu do 29 marca 1953 Wedlug patentu nr 26 378 wykladzine kokili do odlewania sposobem odsrodko¬ wym odlewów, posiadajacych miekka war¬ stwe zewnetrzna, wykonuje sie z masy o malym przewodnictwie cieplnym, skla¬ dajacej sie z materialów tworzacych w wi¬ rujacej kokili wykladzine o budowie po¬ dobnej do filcu wzglednie gabki albo tez plecionki, w wyniku czego powstaje wy¬ kladzina odporna na splukujace dzialanie strumienia metalu doprowadzanego do ko¬ kili.Wykladzina wedlug wynalazku niniej¬ szego sklada sie prócz materialów wlókni¬ stych lub o ziarnach podlugowatych rów¬ niez i z materialów o budowie zdecydowa¬ nie ziarnistej. Daje to te korzysc, ze prze¬ puszczalnosc w stosunku do gazów takiej masy wykladziny zostaje znacznie zwiek¬ szona i daje sie ona przy tym regulowac w szerokich granicach. W porównaniu z wy¬ kladzina, wykonana tylko z materialów o budowie ziarnistej, np. skladajacej sie z ziarn o ksztalcie kulistym, stosowanie ta¬ kiej mieszaniny materialów wlóknistych lub o ziarnach plaskich z materialem o ziar¬ nach ksztaltu kulistego daje te korzysc, ze do wytworzenia wykladziny z takich ma-terialów, dostatecznie odpornej na splu¬ kujace dzialanie strumienia odlewanego metalu, wystarcza mniejsza liczba obrotów na minute kokili. Z drugiej strony wykla¬ dzina wykonana z materialów ziarnistych z dodatkiem materialów wlóknistych lub o ziarnach bardziej /plaskich uzyskuje pew¬ na plastycznosc, która poza tym mozna osiagnac jedynie za pomoca dodatku gliny, przy czym jednak nie wystepuja tu wady, wystepujace przy stosowaniu plastycznych srodków wiazacych, które w wysokiej tem¬ peraturze odlewania powoduja silne stwar¬ dnienie, a przez to i zmniejszenie podatno¬ sci masy wykladziny. Oprócz tego pla¬ styczne srodki wiazace, jak np. glina, il itd,, tworza w wysokiej temperaturze od¬ lewania zuzel, który zatyka wolne prze¬ strzenie pomiedzy poszczególnymi czastka¬ mi wykladziny i utrudnia wskutek tego od¬ plyw gazów z odlewanego metalu. Dzieki stosowaniu do wykonywania wykladziny jednoczesnie materialów o budowie ziarni¬ stej i materialów wlóknistych lub o podluz¬ nych plaskich ziarnach mozna oprócz te¬ go, w zaleznosci od kazdorazowych warun¬ ków, regulowac w szerokich granicach licz¬ be obrotów na minute kokili podczas wyko¬ nywania wykladziny i odlewania, co rów¬ niez stanowi duza zalete, W celu uzyski¬ wania dobrych, odlewów nalezy stosowac najkorzystniejsza w kazdym przypadku liczbe obrotpw na minute kokili, która — jak to wykazaly badania np. Cammena i in¬ nych — nalezy dostosowywac zawsze do rodzaju odlewanego metalu oraz do sred¬ nicy odlewów i grubosci ich scianek, np. przy wytwarzaniu rur. Najmniejsza dopu¬ szczalna liczbe obrotów na minute przy wy¬ twarzaniu dostatecznie odpornej wykladzi¬ ny stosuje sie wówczas, gdy masa wykla¬ dziny jest rozmieszczona tak, aby ziarniste materialy tej masy tworzyly warstwe ze¬ wnetrzna wykladziny, materialy zas o pla¬ skich lub wlóknistych ziarnach tworzyly powierzchnie wewnetrzna wykladziny. Na odwrót wieksza liczbe obrotów na minute nalezy stosowac, gdy materialy ziarniste tworza powierzchnie wewnetrzna wykla¬ dziny. W razie wykonywania wykladziny z mieszaniny obydwóch rodzajów tych ma¬ terialów najkorzystniejsza liczba obrotów na minute znajduje sie miedzy ta maksy¬ malna i minimalna liczba obrotów.W niektórych przypadkach moze byc rzecza korzystna stosowac materialy ziar¬ niste o charakterze metalicznym w celu uzyskania lepszego odprowadzania ciepla odlewanego metalu pomimo wiekszej gru¬ bosci wykladziny.Szczególne znaczenie posiada wykla¬ dzina wedlug wynalazku niniejszego przy odlewaniu metali trudno topliwych, np. stali. Zwlaszcza w tych przypadkach jest rzecza wskazana wykonac warstwe wykla¬ dziny, - bezposrednio stykajaca sie z po¬ wierzchnia odlewu, z materialów ziarni¬ stych o wielkosci ziarn 0,5 — 2 mm lub ewentualnie wiekszej, a mianowicie ze zna¬ nych materialów bardzo ogniotrwalych, np. z kwarcytu, magnezytu, azotku glinu, wap- niowanej gliny itd. Wazne jest przy tym stosowanie materialów o mozliwie jak naj¬ bardziej jednakowej wielkosci ziarn, aby wolne przestrzenie pomiedzy poszczegól¬ nymi ziarnami pozostawaly zupelnie wol¬ ne, w celu zapewnienia dostatecznej prze¬ puszczalnosci wykladziny w stosunku do gazów. Im wieksze sa ziarna materialów wykladziny i im bardziej równomierna jest ich ziarnistosc, tym mniejsza jest wymaga¬ na grubosc wykladziny do uzyskania do¬ statecznego odizolowania odlewu pod wzgledem cieplnym. W przypadku odlewa¬ nia metali latwiej topliwych, jak np. mo¬ siadzu, wykladzine mozna ewentualnie wy¬ konac z materialów bardziej drobnoziarni¬ stych.Jak zaznaczono w patencie nr 26 378, w niektórych przypadkach moze okazac sie korzystnym dodawanie do masy wykla¬ dziny srodków wiazacych. Dodatek takich - 2 —srodków umozliwia równiez obnizenie licz¬ by obrotów na minute kokili, potrzebnej do wytworzenia wykladziny o powierzchni do¬ statecznie odpornej na dzialanie strumienia odlewanego metalu. Wazne jest jednak stosowanie przy tym takich srodków wia¬ zacych, które pod dzialaniem ciepla odle¬ wanego metalu nie powodowalyby np. za¬ tykania wolnych przestrzeni masy wykla¬ dziny i nie zmniejszalyby stopnia sypkosci tej masy po dokonaniu odlewu. Jako takie srodki wiazace dobrze jest zastosowac ma¬ terialy dzialajace na material wykladziny tak, aby one wiazaly go za pomoca zelu, w szczególnosci zas otaczaly poszczególne ziarna materialu wykladziny cienka war¬ stewka zelu nie zatykajac wolnych prze¬ strzeni pomiedzy tymi ziarnami. Przy wy¬ konywaniu wykladziny z ceramicznych ma¬ terialów ziarnistych i piasku jako srodek wiazacy nadaje sie kwas siarkowy i lug siarczynowy- Mozna z korzyscia zastoso¬ wac do tego celu równiez i galaretowaty kwas krzemowy oraz roztwory zywic alky- lowych w odpowiednim rozpuszczalniku, np. w acetonie.Aby unieszkodliwic dzialanie lotnych skladników takich srodków wiazacych przed wlaniem metalu do formy, dobrze jest wykladzine zawierajaca takie srodki ogrzac od wewnatrz na krótko przed odle¬ waniem, wskutek czego skladniki lotne ule¬ gaja odparowaniu. Takiepodgrzewanie wy¬ kladziny jest korzystne takze i przy odle¬ waniu metali trudno topliwych, np. stali, zmniejsza ono bowiem jeszcze bardziej szybkosc odplywu ciepla.W niektórych okreslonych przypadkach dobrze jest wykonywac wykladzine z mie¬ szaniny materialów ziarnistych i materia¬ lów o ziarnach plaskich lub wlóknistych z dodatkiem srodka wiazacego w sposób taki, aby na zewnetrznej powierzchni wy¬ kladziny zostala wytworzona warstwa o charakterze plecionki, odznaczajaca sie stosunkowo duza odpornoscia na dzialanie strumienia odlewanego metalu. Nastepnie na tej warstwie osadza sie warstwe mate¬ rialu o luznych ziarnach, zmieszanego, w razie potrzeby, z materialami o ziarnach podluznych lub wlóknistych. Przy wycia¬ ganiu gotowego odlewu z kokili wysypy¬ waniu podlega wówczas tylko warstwa we¬ wnetrzna wykladziny, podczas gdy wlókni¬ sta warstwa zewnetrzna moze pozostac w kokili jako warstwa podkladowa, dajaca sie jeszcze zuzytkowac przy nastepnym od¬ lewaniu. W ten sposób mozna osiagnac nie tylko oszczednosc w zuzyciu masy wykla¬ dzinowej, ale tez ulatwic wyciaganie odle¬ wów, zwlaszcza zas odlewów o ksztalcie podluznym. PL