Doswiadczenie wykazalo, ze szyba okienna pojazdu, zalozona do ksztaltowni¬ ka gumowego, nigdy nie jest dostatecznie szczelna, a zwlaszcza odnosi sie to do po¬ jazdów, ulegajacych silnym drganiom. Wy¬ nika to stad, ze guma, bedac materialem elastycznym, w zetknieciu ze szklem szy¬ by, bedacym materialem twardym, na sku¬ tek drgan pojazdu odksztalcana okresowo dziala jak pompa, wtlaczajaca wode z ze¬ wnatrz do wnetrza pojazdu. Stosowane do uszczelnienia lepiszcza dzialaja tylko chwi¬ lowo, gdyz wysychaja z biegiem czasu i poczatkowo dosc szczelne oszklenie staje sie zupelnie nieszczelnym wskutek wytwa¬ rzania sie pekniec w wysychajacym ma¬ teriale lepiszcza. To samo dotyczy stoso¬ wania gumy jako wkladki do zlacz nad¬ wozia.Fig. 1 przedstawia ksztaltownik o prze¬ kroju korytka, które na brzegach scian po¬ siada skierowane ku wewnatrz zgrubienia 1, z których na zewnatrz wystaja wystepy 2, sluzace do przylegania do podloza, np. metalu. Zgrubienia 1 posiadaja wewnatrz wglebienia 3, przy czym odleglosc pomie¬ dzy dnami tych wglebien w ich miejscu naj¬ glebszym dokladnie odpowiada grubosci szyby szklanej. Dzieki wglebieniom 3 oraz ostrym krawedziom 4, wytworzonym na brzegach zewnetrznych i wewnetrznych, przyleganie listwy do szyby jest szczelne.Przestrzen wolna wewnatrz ksztaltow¬ nika jest wylozona tasma tkaninowa 5, wy¬ lozona na zewnetrznej stronie (powierzch¬ ni) masa plastyczna 6 i przywierajaca moc¬ no do scianek ksztaltownika. Grubosc warstwy plastycznej 6 jest taka, ze po¬ wierzchnia jej przypada w jednej plasz¬ czyznie z najglebszymi miejscami nasadek wzglednie zgrubien 3, tak iz odleglosc po¬ miedzy obydwiema sciankami bocznymi wewnatrz ksztaltownika odpowiada do¬ kladnie grubosci szyby. Na dolnym koncu ksztaltownika wykonane sa dwa rowki 7, równiez obrzezone ostrymi krawedziami.Od spodu do ksztaltownika przymocowana jest tasma z tkaniny 8 (przyklejona lub przywulkanizowana), równiez powleczona na zewnetrznej stronie masa plastyczna 9; równiez i rowki 7 sa wypelnione masa plas¬ tyczna.Przyklad zastosowania ksztaltownika wedlug fig. 1 do osadzenia szyby ochronnej (przedniej) w samochodzie jest przedsta¬ wiony na fig. 6. Szyba szklana 11 przyle¬ ga dokladnie do ostrych krawedzi 4 ksztal¬ townika, wglebienia 3 ulegly splaszczeniu.Brzeg dolny szyby lezy teraz na warstwie masy plastycznej 6, nalozonej na tasme z tkaniny 5. Ksztaltownik wraz z szyba jest osadzony w ramie metalowej 12. Dno ra¬ my metalowej 12 styka, sie scisle z warst¬ wa masy plastycznej 9, nalozonej na tasme tkaninowa 8.Fig. 2 przedstawia tasme gumowa 13, za¬ opatrzona na jednym brzegu w zgrubienie .14, które równiez jest wyposazone we wgle¬ bienie 15. Po jednej stronie tasma ta jest oklejona tasma z tkaniny 16, na. która na¬ lozona jest masa plastyczna. Tasma z tka¬ niny 16 posiada czesc wolna 17, ^tóra mo¬ ze byc powleczona z obydwóch stron masa plastyczna i sluzy do uszczelnienia.Fig. 3 przedstawia ksztaltownik koryt¬ kowy £/, w którym nasadki 18 sa zaopa¬ trzone we wglebienia 19 po obu stronach.Czesc zagieta korytka oraz oba boczne ra¬ miona po obydwu stronach sa oklejone tas¬ mami z tkaniny 20, z nalozona na nie masa plastyczna. W dolnej czesci powierzchni zewnetrznej ksztaltownika wykonane sa rowki 21, które sluza jako zbiorniki zapaso¬ we masy plastycznej. Masa plastyczna z latwoscia przechodzi przez porowata tka nine luznie nalozona.Fig. 4 przedstawia tasme gumowa, po¬ siadajaca na obu brzegach nasadki 22 z wglebieniami 23. Pomiedzy nasadkami tasma gumowa jest oklejona tasmami z tka¬ niny 24, powleczonymi masa plastyczna.Ta postac wykonania sluzy jako wkladka pomiedzy dwoma zesrubowanymi lub zni- towanymi ze soba przedmiotami plaskimi, nalozone na siebie, które maja byc zupel¬ nie szczelne na kurz i wode.Przyklad zastosowania tasmy wedlug fig. 4 jest przedstawiony na fig. 7. Pomie¬ dzy dwiema szynami 25, 26 ulozona jest tasma gumowa wedlug fig. 4. Dzieki nacis¬ kowi nitów i szyn 25, 26 nasadki brzegowe rozplaszczaja sie na szynach, a krawedzie oistre 27 przylegaja do nich scisle. Nity 28, przesuniete przez mase plastyczna, zostaja przy tym powleczone cienka blonka masy plastycznej, tak iz szczelnosc polaczenia jest zapewniona.Na fig. 5 przedstawiona jest inna postac wykonania ksztaltownika o przekroju po¬ przecznym w ksztalcie korytka, która sta¬ nowi do pewnego stopnia polaczenie ze so¬ ba postaci wedlug fig. 1 i 3. W tym jednak przypadku wewnatrz ksztaltownika tylko dno korytka jest zaopatrzone w tasme z tkaniny 29, pod która znajduje sie po¬ nadto rowek 30, sluzacy jako zbiornik za¬ pasowy masy plastycznej.Fig. 8 przedstawia tasme z tkaniny 33, powleczona z obydwóch stron warstwa masy plastycznej; brzegi tasmy zaopatrzo¬ ne sa w nasadki gumowe 34. Podobna tas¬ me, zaopatrzona w nasadke na jednym tyl¬ ko koncu przedstawia fig. 10. Te postacie wykonania moga znalezc zastosowanie np, — 2 —jako podkladki pod listwy ozdobne lub ochronne na zlaczach uszczelnionych.Fig. 9 przedstawia odmiane ksztaltow¬ nika, zaopatrzonego w tasme z tkaniny 37 od spodu, tak szeroka, ze wystaje po obu stronach i moze byc uzyta do uszczelniania innych czesci lub przedmiotów.Przyklad zastosowania takiego ksztal¬ townika jest uwidoczniony na fig. 15. Szy¬ ba szklana 38 jest osadzona w ksztaltowni¬ ku 39, który posiada tasme z tkaniny 40 tylko z jednej strony. Ksztaltownik wraz z szyba spoczywa w rowku ramy okiennej 41. Brzeg tasmy tkaninowej 40 wklada sie w szczeline, utworzona pomiedzy ksztal¬ townikiem metalowym a powierzchnia ra¬ my okiennej, dzieki czemu uniemozliwia sie przeciekanie wody pomiedzy ksztaltowni¬ kiem metalowym 42 i okladzina blaszana 44. Poniewaz sruba 43, przytrzymujaca ksztaltownik metalowy 42, przechodzi rów¬ niez przez tasme 40, wiec otwory dookola srub równiez zostaja uszczelnione.Fig. 11 przedstawia wkladke, która slu¬ zy do uszczelniania katowników. Rurka gu¬ mowa 45 posiada zeberko 46 ze zgrubieniem 47 tuz przy rurce 45, ewentualnie równiez wyposazonym we wglebienia. Obie strony zeberka 46 sa powleczone tasma z tkaniny 48 z warstwa masy plastycznej 49.Fig. 12 i 13 przedstawiaja przyklad za¬ stosowania podkladki, nazywanej po¬ wszechnie podkladka blotnikowa. Rurka gumowa 50 jest otoczona tasma z tkaniny lub ze sztucznej skóry, która w miejscach 52 i 53 jest zeszyta lub sklejona. Pomiedzy szwami 52, 53 jest umieszczona tasma z tkaniny 54, powleczona warstwa masy plastycznej. Tasmy zewnetrznej tkaniny lub sztucznej skóry sa zaopatrzone w o- twory 55 dowolnego ksztaltu, przez które masa plastyczna moze wydostawac sie na zewnatrz.Fig. 14 przedstawia przyklad zastoso¬ wania podkladki wedlug fig. 12 do pola¬ czenia katownika 56 z plyta 57. Przy moc¬ nym docisnieciu obu laczonych czesci 56, 57 [przez znitowanie, zesrubowanie) ma¬ sa plastyczna wystepuje poprzez otwory 55 na zewnatrz i styka sie scisle z po¬ wierzchniami, podlegajacymi uszczelnie¬ niu. W ten sposób na calej wspólnej po¬ wierzchni uszczelnionej wytwarza sie cienka nie zwilzalna blonka, która nie przepuszcza ani kurzu, ani wody. Uszczel¬ nione zostaja równiez sworznie nitów wzglednie srub, przechodzacych przez mase plastyczna. Oczywiscie, nie jest rze¬ cza konieczna wyposazenie ksztaltowni¬ ka elastycznego w chlonne tasmy z tka¬ niny; mozna równiez mase plastyczna na¬ lozyc bezposrednio na ksztaltownik, w tym jednak przypadku powierzchnia ksztaltownika musi byc nieco chropowa¬ ta, celem polepszenia przyczepnosci. Wre¬ szcie w ostatecznosci wystarczy, gdy na tasme tkaninowa nalozy sie tylko tyle masy plastycznej, aby ona mogla mocno osiasc pomiedzy poszczególnymi nitkami tkaniny i ponadto zostala wessana przez te nitki.Zamiast gumy do wykonania ksztal¬ towników wedlug wynalazku moga byc zastosowane inne materialy elastyczne, jak np. zywica sztuczna. PL