Do przesylania wiadomosci za pomoca dalekopisów ze stacji nadawczej do kilku odbiorników stosowane sa urzadzenia dale¬ kopisowe do korespondencji jednostronnej i urzadzenia dalekopisowe konferencyjne.W urzadzeniach dalekopisowych do kores¬ pondencji jednostronnej wiadomosci moga byc przesylane tylko z nadajnika do od¬ biorników, niemozliwe jest natomiast poro¬ zumienie w kierunku od odbiornika do na¬ dajnika, jezeli pominac porozumienie sie za pomoca lamp kontrolnych.W urzadzeniach konferencyjnych kazdy abonent sieci dalekopisowej moze nadawac do wszystkich pozostalych abonentów, dzie¬ ki zastosowaniu w tych urzadzeniach sto¬ sunkowo skomplikowanych ukladów prze¬ kazników lub wybieraków, blokujacych dro¬ gi nadawania pozostalych abonentów, gdy jeden z nich nadaje.Wynalazek dotyczy pierwszego z wy¬ mienionych urzadzen, mianowicie urzadze¬ nia dalekopisowego do korespondencji jednostronnej. Wada tych urzadzen jest to, ze odbiorniki ich nie moga przeslac do na¬ dajnika po skonczeniu transmisji, a nawet w czasie transmisji, pokwitowania odbior¬ czego. Wynalazek wskazuje droge, która tego rodzaju pokwitowanie mozna w latwy sposób przeslac do nadajnika, nie stosujac przy tym skomplikowanych urzadzen kon¬ ferencyjnych i nie powodujac zaklócen winnych odbiornikach urzadzenia do kores¬ pondencji jednostronnej, tj. nie zmuszajac ich do zapisywania pokwitowania, jak to sie dzieje w znanych urzadzeniach konfe¬ rencyjnych.Wynalazek polega na takim polaczeniu na stacji nadawczej przewodów przesylo¬ wych, laczacych stacje nadawcza urzadze¬ nia do korespondencji jednostronnej ze stacjami odbiorczymi, ze stacja odbiorcza moze zawsze nadawac do stacji nadawczej, nie wplywajac na odbiorniki innych stacyj odbiorczych.Wymaga to wprawdzie, zeby stacja na¬ dawcza urzadzenia do korespondencji jednostronnej posiadala odbiornik, a stacja odbiorcza nadajnik. Nie jest to jednak w przewaznej liczbie przypadków wada, po¬ niewaz takie urzadzenie do korespondencji jednostronnej jest czesto uzywane dodat¬ kowo do korespondencji miedzy dwoma abonentami. W urzadzeniach takich aparaty abonenckie wykonywa sie jako zespoly na¬ dajników i odbiorników.W celu realizacji idei wynalazku mozna na stacji nadawczej urzadzenia dalekopiso¬ wego do korespondencji jednostronnej pod¬ porzadkowac kazdej linii przesylowej sta¬ cji odbiorczej polaryzowany przekaznik od¬ biorczy. Kotwice tych przekazników sa w stanie spoczynkowym polaczone posobnie wzgledem uzwojenia przekaznika odbior¬ czego dalekopisowej stacji nadawczej do korespondencji jednostronnej.Wedlug innego sposobu realizacji idei wynalazku linii przesylowej kazdej stacji odbiorczej przydzielony zostaje na stacji nadawczej klucz, nazywany w dalszej czes¬ ci opisu kluczem kontrolnym. Za pomoca tych kluczy mozna przylaczyc recznie do przekaznika odbiorczego stacji nadawczej kazda linie przesylowa kazdej ze stacji od¬ biorczych dalekopisowego urzadzenia do korespondencji jednostronnej.W urzadzeniu wykonanym wedlug pierwszego z wymienionych sposobów moz¬ na zastosowac blokade elektryczna, unie¬ mozliwiajaca uruchomienie przekaznika od¬ biorczego linii przesylowej, laczacej stacje nadawcza ze stacjami odbiorczymi, gdy pracuje juz jakis inny.W urzadzeniu wykonanym wedlug dru¬ giego z wymienionych sposobów klucze kontrolne sa zablokowane mechanicznie w znany sposób tak, ze tylko jeden moze byc zamkniety. Mozna jednak zastosowac rów¬ niez blokade elektryczna.Fig. 1 i 2 rysunku przedstawiaja przy¬ klady wykonania wynalazku.Przedstawiony na fig. 1 nadajnik dale¬ kopisowy RS urzadzenia dalekopisowego do korespondencji jednostronnej zawiera jak zwykle mechanizm dalekopisowy ze styka¬ mi nadawczymi sks i magnesem odbior¬ czym EMs. Przy manipulacji stykami sks dalekopisu uruchomiony zostaje w znany sposób pradem jednokierunkowym prze¬ kaznik nadawczy SR, tak ze jego styki sr, przylaczone do wyposazenia stacyjnego RSSch, wysylaja poprzez linie FLi, FLi impulsy pradu obukierunkowego do prze¬ kazników odbiorczych Bi, Bi przylaczy abonenckich RA stacyj odbiorczych urza¬ dzenia dalekopisowego do korespondencji jednostronnej. Ze wzgledu na uproszczenie rysunku przedstawione zostaly na nim tyl¬ ko dwie stacje odbiorcze, jednak z ukladu polaczen widac, ze bez zadnych komplika¬ cji mozna do stacji nadawczej przylaczyc dowolna liczbe stacyj odbiorczych. Impulsy pradu obukierunkowego, odebrane przez przekazniki odbiorcze Bi, Bi, zostaja za po¬ moca styków 6i, hi przeksztalcone na im¬ pulsy jednokierunkowe i doprowadzone do magnesów odbiorczych EMi, EMi stacyj odbiorczych urzadzenia dalekopisowego.W ten sposób transmisja dalekopisowa mo¬ ze byc przesylana z nadajnika urzadzenia dalekopisowego do korespondencji jedno¬ stronnej do wszystkich odbiorników tego urzadzenia.W znanych urzadzeniach dalekopiso- — 2 —wych do korespondencji jednostronnej abonenci nie mogli kwitowac stacji nadaw¬ czej prawidlowosci i kompletnosci odbioru transmisji. Niekiedy stosowano wprawdzie do tego celu optyczne wskazniki kontrolne (lampy kontrolne), jednak takie urzadze¬ nia nie wystarczaly do spowodowania ewentualnego powtórzenia przez stacje na¬ dawcza czesci lub calej transmisji. Wobec tego dla kazdej stacji odbiorczej REi, REi przewidziano w wyposazeniu stacji nadaw¬ czej RSSch po przekazniku odbiorczym ERi, ER2. Kotwice przekazników ERi, ERi sa w polozeniu spoczynkowym polaczone posobnie i leza w obwodzie przebiegajacym od ziemi, poprzez uzwojenie przekaznika polaryzowanego C, kotwiczke er 2, kotwicz¬ ke en do plusa baterii. Gdy wiec po ode¬ braniu transmisji dalekopisowej stacja od¬ biorcza musi pokwitowac ja, uruchomiony zostaje klucz sk\ odbiornika RE\. Impulsy jednokierunkowe zostaja przeksztalcone za pomoca przekaznika A\ i jego styków ai na impulsy obukierunkowe, a te odebrane zo¬ staja przez przekaznik odbiorczy ERu Sty¬ ki er\ przesylaja je dalej poprzez styki en do przekaznika odbiorczego C. W analo¬ giczny sposób kwituja odbiór odbiornik RE2 i inne ewentualnie jeszcze do stacji na¬ dawczej przylaczone odbiorniki. W tym ce¬ lu zas, zeby styki np. eri nie przeszkadza¬ ly stykom er\, gdy wbrew przepisom ruchu pisza jednoczesnie odbiorniki RE\ i RE2, mozna w przewody odbiorcze przekazni¬ ków ER\ i ER2 wlaczyc styki przerywowe, które odlaczaja dany przewód odbiorczy, gdy poprzez jakakolwiek linie stacyj od¬ biorczych przesylana jest transmisja dale¬ kopisowa. Poniewaz kotwica przekaznika C lezy w obwodzie pradu jednokierunkowego wraz z przekaznikiem nadawczym SR, transmisja nadawana ze stacji nadawczej moze zostac zaklócona przez transmisje z jednej ze stacji odbiorczych REi lub RE2.W przypadku, gdy nie jest to pozadane, mozna przed uzwojeniem przekaznika C umiescic wylacznik, który otwiera sie, gdy nadaje nadajnik RS.Uklad polaczen wedlug fig. 2 jest jesz¬ cze prostszy. Tak samo jak w urzadzeniu wedlug fig. 1 transmisje dalekopisowa wy¬ syla nadajnik RS poprzez styki sr do dale¬ kopisowych stacji odbiorczych REi, RE2 itd, Do przewodów przesylowych stacji odbior¬ czych przylaczone sa w wyposazeniu stacji nadawczej otwarte w polozeniu spoczynko¬ wym klucze kontrolne QTi i QT. Inne za¬ ciski tych kluczy sa wspólnie przylaczone do przekaznika C, który stykami swoimi c rozrzadza petla nadajnika RS. Podczas przesylania transmisji dalekopisowej, od¬ bywajacego sie tak samo1 jak w urzadzeniu wedlug fig. 1, wszystkie klucze kontrolne sa otwarte. Gdy stacja REi lub RE2 nadaje wbrew przepisom ruchu, powoduje to tyl¬ ko obcinanie tekstu na odnosnej stacji od¬ biorczej. Transmisja nadajnika RS nie zo¬ staje zaklócona. Po nadaniu transmisji osoba obslugujaca dalekopis naciska klucz kontrolny QTi i zada pisemnie za pomoca nadajnika dalekopisowego pokwitowania od stacji odbiorczej RE\. Pokwitowanie to przychodzi poprzez przekaznik A\, jego styki ai, klucz kontrolny OTi, przekaznik C do nadajnika RS, którego magnes od¬ biorczy EMs wzbudza sie wskutek przery¬ wania petli abonenckiej za pomoca sty¬ ków c.W celu ulatwienia obslugi mozna klucze kontrolne tak wykonac, aby wzajemnie sie blokowaly. Wówczas po nacisnieciu jedne¬ go klucza drugi zostaje otwarty, tak ze sta¬ le tylko jeden styk nadawczy, np. a\, jest polaczony z przekaznikiem C. Poszczegól¬ ne pokwitowania nie moga wiec dzieki temu przeszkadzac sobie wzajemnie. Podczas przesylania transmisji wszystkie klucze kontrolne QTi, QT itd. sa otwarte, dzieki czemu transmisja nie moze byc zaklócona równiez i ze strony stacyj odbiorczych.Przewody przesylowe kazdego z odbiorni¬ ków mozna zaopatrzyc w dodatkowe lampy - 3 -kontrolne w celu kontroli na stacji nadaw¬ czej stanu stacyj odbiorczych. PL