Wynalazek dotyczy sposobu uszczelnia¬ nia i utwardzania przepuszczalnych warstw ziemnych i innych mas porowatych przez wytwarzanie warstw lub ochroninych po¬ kladów, trudno luib wcale nie przepuszcza¬ jacych wody i gazów, w porowatym i prze¬ puszczalnym gruncie i w masach podbb- nych, np. w podziemnych warstwach pia¬ sku, zwiru, skal albo w warstwach kamieni sztucznych lub naturalnych, muru, betonu lub podbbnyclh skupisk kamieni, a ponadto wypelniania i uszczelniania pieczar, szcze¬ lin i podWbnych przerw oraz (lub) polep¬ szania spoistosci i utwardzania pulchnych lub ruchomych warstw ziemnych, jak rów¬ niez UiSzozfelnLania scian otworów wiertni¬ czych lub zródel.Patent niemiecki nr 612 494 opisuje sposób polegajacy w zasadzie na tym, ze do gruntu lub do masy podlegajacej zabiegowi wprowadza sie wodna rozproszyne mate¬ rialówbituinicznych, która w pozadlanym miejscu dbprowadzk sie do koagulacji tak, ze tworzy sie utwardzona warstwa, nie przepuszczajaca ani wody ani gazów, lub trudno je przepuszczajaca. Przy stasowa¬ niu isiposolbu wedlug wymienionego patentu natuiralna obecnosc elektrolitów w gruncie lub w masie moze wplywac niekorzystnie na koagulacje rozproszyny, wobec czego moze byc korzystne lub tez konieczne ob¬ nizenie stopnia stezenia tych sufesitancyj w gruncie, co mdze byc dbkomane przez uprzednie djoprowadzenie czystej wody lubroztworu substancyj o dzialaniu odwrot¬ nym, np sroldków powstrzymuj acyicih ko¬ agulacje, jak np. roztworu potasowców.Z drugiej strony mozna tez wprowadzic do gruntu, przed wprowadzeniem do niego rozproszyny, albo podczas tego zabiegu lub tez po nim, odpowiednie roztwory elektro¬ litów lub podobne srodki, sprzyjajace ko¬ agulacji, aby w tefn sposób wywolac wla¬ sciwa (koagulacje rozproszyny w pozada¬ nym miejscu, Pozia wymienioinym sposobem stosowa¬ nia irozprosizyn materialów bitumicznycli znane jest tez nasycanie gruntu i podob¬ nych mas srodkami nasycajacymi róznego rodzaju, np. zawiesinami cementu lub glinki, zwiazkami chemicznymi wytwarza¬ jacymi osad, np. stosowanie do tego celu kwasu krzemowego, krzemianu glinu i po¬ dobnych substancyj chemicznych.Obecnie stwierdzono, ze przy stosowa¬ niu znanych sposobów mozna osiagnac pod wieloma wzgledami lepsze wyniki uszczel¬ nienia lub utwardzenia traktowanej masy, jezeli dwie lub kilka rozproszyn bitumu o rózniej stalosci, badz jedna lub kilka roz- proszyn bitumu wraz z innymi sroidkami nasycajacymi znanego rodzaju, jak zawie¬ siny cementu lub glinki, lub isiultotancje che¬ miczne dajace osad, wprowadza sie do traktowanej warstwy gruntu lub masy w dwóch lub kilku okresach postepowania.Stwierdzono, ze moze byc korzystne, jezeli na wstepie stosowania sposobu, za- miajst czystej wody lub roztworu sirodków powstrzymujacych koagulacje albo sprzy¬ jajacych jej, uzywa sie wedlug wspomnia¬ nego wyzej patentu, 612 494 rozproszyny bitumu, bardziej stalej od takiej rozproszy¬ ny bitumu, która na skutek swej koagulacji mialaby doprowadzic do uszczelnienia traktowanej masy.W zwiazku z tym jeden ze sposobów wykonania wynalazku polega na tym, ze najpierw wprowadza sie do gruntu lub do masy," majacej byc uszczelniona, odpo¬ wiednio stala rozpmszyne bitumu, nie ko- agukijaca podczas wnikania w podloze wzglednie w mase, a nastepnie wprowadza sie rozproszyne bitumu mniej stala lub la¬ twiej koagulujaca, dopuszczajac do jej ko¬ agulacji w pozadanym miejscu, ewentual¬ nie w ten sposób, ze koagulacja rozpoczy¬ na sie juz podczas wprowadzania (rozpro¬ szyny. Zaleznie od okolicznosci moze byc wskazane kolejne stosowanie szeregu roz- proszym o powoli lub sitopniowO zmniejsza¬ jacej sie stalosci lub wzrastajacej zdblno- sci koajgulowania.Przez uprzednie zastbsowamie balrtdzo stallej rozproszyny bitumu, odpornej na dzialanie skladników masy, poddawanej uszczelnianiu, Oraz zawartych w niej roz¬ puszczonych lub rozpuszczalnych sdbstan- cyj, masa ta zostaje utwardzona na tyle, ze nastepne wprowadzenie do teij masy mniej stalej rozproszyny bitumu nie do- prowadiza tej rozproszyny da przedwczes¬ nej koagulacji.Przy tym kolejnym sitosowiamiu kilku TOzproszyn bitumu pierwsza rozproszyna zostaje wyparta przez nastepna, przy czym nie nastepuje znaczne zmieszanie sie oby¬ dwóch rozproszyn bitumu. Jest wskazane, aby mniej stala rozproszyna przed swa ko¬ agulacja mogla przebyc te sama .droge, co rozproszyna poprzednia bardziej sitala.Mozna tez do jednej lub ido kilku roz¬ proszyn bitumu, stosowanych w postepowa¬ niu wedlug sposobu niniejszego, dodac ma¬ terialów wypelniajacych, np. kolloidalnych ciail wypelniajacych, lub innych, np. zawie¬ siny gliny, które lacznie z rozproszyna bi¬ tumu wplywaja dodatnio na uszczelnianie podloza.Wedlug innej odmiany sposobu we¬ dlug wynalazku postepuje sie nastepujaco.Przy stosowaniu znanego sposobu na¬ sycania wedlug patentu niemieckiego tir 612 494 wytwarzanie w traktowanej masie warstw nieprzepuszczalnych moze wyma¬ gac w pewnych Okolicznosciach stosiunko- — 2 —wo znacznych ilosci srodków nasycajacych.W celu wytworzenia w piaszczystym grun¬ cie warstwy wodoszczelnej postepuje sie- np. tak, ze rozproszyne bitumu wtryskuje sie w równych odstepach za pomoca rur, a mianowicie w takich ilosciach, aby czesci 'podloza, poddawane traktowaniu, stykaly sie ze solba w poszczególnych miejscach wtryskiwania rozproszymy. Wielka wytrzy¬ malosc tak utworzonej warstwy wymaga oczywiscie 'dosc znacztiej ilosci material!u nasycajacego. Odmiaina stosowania sposo¬ bu wedlug wynalazku, umozliwiajaca wy¬ twarzanie cienkich warstw uszczelnionych, a nawet blon, a tym samym umozliwiajaca znaczne zmniejszenie zuzycia potrzebnej ilosci materialu nasycajacego, polega na tym, ze w miejscu majacym byc uszczel¬ nionym wytwarza sie najpierw wstepne, czesciowe uszczelnienie, a nastepnie db tej czesciowo uszczelnionej masy doprowadza sie dailszy srodek nasycajacy, wskutek cze¬ go w miejscu, w którym nastapi zetkniecie sie tego srodka z masa uprzedinio czescio¬ wo uszczelniona, tworzy sie warstwa nie¬ przepuszczalna. W ten sposób jako war¬ stwa nieprzepuszczalna wystarczy stosun¬ kowo cienka warstwa lub blona, a mi¬ mo to wytworzone zostaje nalezyte uszczel¬ nienie.Przy stosowaniu opisanej odmiany spo¬ sobu wedlug wynalazku mozna uzyc tego samego lub tego samego rodzaju sifodka nasycajacego zarówno do wstepnego' cze¬ sciowego uszczelnienia, jak i do uszczelnie¬ nia ostatecznego, albo tez w poszczegól¬ nych stopniach nasycania mozna uzyc róz¬ nych srodków nasycajacych. I tak w po¬ szczególnych okresach procesu mozna uzyc rozptioszyn bitumu mogacych byc zmiesza¬ nymi z materialami wypelniajacymi; zasto¬ sowanie rozproszyn bitumu w jednym lub w kilku okresach procesu mioze byc pola¬ czone z zastosowaniem innych srodków na¬ sycajacych, np. zawiesin cementu lulb za¬ wiesin gliny, zwiazków chemicznych wy¬ twarzajacych osad i podobnych sub- stancyj.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze w wielu przypadkach osiaga sie bar¬ dzo kórzysfttne wyniki przez zastosowanie rozproszyn lub roztworów stosunkowo bar¬ dzo rozcienczonych, co umozliwia znaczne zaoszczedzenie materialu nasycajacego.W przypadku stosowania odmiany spo¬ sobu wedlug wynalazku mozna postepowac tak, aby przez koagulacje na ostatku wpro¬ wadzonej rozproszyny bitumu powstalo tylko czesciowe uszczelnienie traktowanej warstwy, po czym za pomoca pompowania wody podskórnej lub tez w inny sposób do¬ prowadza sie wprowadzana na poczatku rozproszyne ponownie do czesciowo uszczelnionej masy, tak ze przy zetknie¬ ciu sie z ta masa rozproszyna zostaje odsa¬ czona i skoagulowana. W ten sposób w miejscu zetkniecia sie rozproszyny z cze¬ sciowo uszczelniona masa wytwairza sie warstwa nieprzepuszczalna.Zamiast opisanych d^wuobresowych sto- sowan sposobu wedlug wynalazku mozna tez stosowac kilka okresów i w róznych polaczeniach.W niektórych przypaidkach w pierw¬ szym okresie stosowania sposobu, mozna sie ograniczyc db wytworzenia ptrzejscio- wego uszczelnienia warstwy podloza, które moze byc usuniete po wytworzeniu war¬ stwy wlasciwej, mianowicie w ten sposób, ze Chwilowy- srodek nasycajacy zostaje ^plókany woda lub tez traci swa strukture przez biologiczne, chemiczne lulb inne nan oddlzialywainie. Do przejsciowego uszczel¬ nienia podloza odpowiednie sa miedzy in¬ nymi orgatniczne kolloidy, które doprowa¬ dza sie na miejscu db koagulacji lulb pecz¬ nienia, jak wielosacharydy, gumy, bialka, np. roztwór kazeiny lub zbierane mleko, podczas gdy wlasciwa . warstwe szczelna wytwairza sie stosujac rozproszyne bitumu.W nastepujacych przykladach opisane sa rózne odmiany stoisowania sposobu we- — 3 —dlug wynalazku, przy czym niektóre z nich sa blizej objasnione na rysunku. Wszystkie ilosci procentowe i stosunkowe podlane sa w odniesieniu dk wagi.Rrzyklald L Warstwe gruntu o grubo¬ sci mniej wiecej 50 cm, skladajaca sie z piasku gruboziarnistego i zwiru, czyni sie wfoidoszicz^lna w sposób nastepujacy.W równych odstepach mniej wiecej jedmam^tnowych wpuszcza sie rury, siega¬ jace do d&wej warstwy gruntu. Do kazdej rury wlewa sie najpierw 50 litrów stalej rozproszymy bitumu, wytworzonej za po¬ moca rozprosizenia 1 czesci bitumu (pene¬ tracja 300 przy 25°C, mierzone wedlug metody A.S.T.M.) w 2 czesciach 0,5%-owe- go roztworu mydla i nastepnie odpowied¬ nio ustalonej przez dodanie 1% kaizeiny, liczac na wage bitumu. Po wprdwaldzeniu tej pierwszej rozprosizyny wlewa sie do kazdej rury 200 litrów innej rozprosizyny bitumu, wytworzonej w ten sam sposób, lecz bez dodatku kazeiny. RozjprOlszyna wlana w rury, na skutek wlasnego ciezaru, wsiaka w ziemie, przy czym na ogól nie za¬ chodzi potrzeba uzycia cisnienia.Przyklad II. Do warstwy pofdloza z mialkiego piasku, przez która przeplywa prad wody podskórnej, wbija sie ruiry w równych odstepach, mniej wiecej dwu¬ metrowych, w ksztalcie trójkata i przez rury te wprowadza sie kolejno: 500 litrów rozproszyny bitumu wedlug przykladu I, ustalonej za pomoca 1% kazeiny, do któ¬ rej doidano ponadto 1% mrówczanu mety¬ lowego, liczac w stosunku do bitumu, 500 litrów tej samej rozprosizyny co wyzej, lecz ustalonej za pomoca 0,7% kazeiny, 500 litrów tej samej rozproszymy co po¬ wyzej, lecz ustalonej za pomoca 0,5% ka¬ zeiny, oraz 1 200 litrów lub wiecej tej samej rOzproszyny co powyzej, lecz ustalonej za pomoca 0,3% kazeiny, przy czym rozpro¬ szyne ostatnia wprowadza sie az do calko¬ witego uszczelnienia gruntu.Przyklad III (fig. 1). W spodzie 1 wykopu budowlanego, na wysokosci spodu okladziny 2, 2' zamierza sie wytworzyc warstwe uszczelniajaca. W tym celu do odpowiedniej warstwy gruntu wprowadza sie za pomoca rur 3 pewna ilosc rozpro- szyny bitumu, np. rozproszyny 5%-owej, wytworzonej przez rozproszenie bitumu z destylacji naftowej w 5%-owym roztwo¬ rze mydla, w ten sposób, aby wychodzaca z kazdej rury rozproszyna w otaczajacej ja warstwie gruntu 4, 4f skoagulowala i tym doprowadzila do czesciowego uszczelnienia tej warstwy.W celu osiagniecia calkowitego uszczel¬ nienia wprowadza sie nastepnie za pomoca jednej lub kilku rur 5 w obrebie lub poza obrebem spodu wykopu budowlanego dru¬ ga, rozcienczona rozproszyne bitumu, np, rozproszyne 3%-owa, wytworzona przez rozproszenie bitumu w 5%-owym roztwo¬ rze mydla i ustalona za pomoca dodatku kazeiny w ilosci 2%, w stosunku do bitumu, która to rozproszyna jest tak stala, ze nie koaguluje, dopóki nie osiagnie uszczelnio¬ nej czesciowo warstwy gruntu 4, 4\ Ruch tej drugiej rozproszyny w kierunku cze¬ sciowo uszczelnionej warstwy 4, 4* moze byc spowodowany w ten sposób, ze w gór¬ nej czesci spodu wykopu odciagnieta zo¬ staje woda za pomoca pompy 6, wskutek czego w warstwie nietraktowanej powstaje sztuczny prad wody w kierunku czesciowo uszczelnionej warstwy gruntu. W ten spo¬ sób wytwarza sie przez odsaczenie i koagu¬ lacje czastek bitumu warstwa nieprzepusz¬ czalna wzgledem czesciowo uszczelnionej warstwy 4, 4\ Przyklad IV. Sposób wedlug przykla¬ du III moze ulec odmianie nastepujacej Najpierw przez rury 3 wprowadza sie ostatnio wymieniona ustalona rozproszyne bitumu wedlug przykladu III. Rozproszy¬ na ta, na skutefc swej wysokiej stalosci, nie koaguluje natychmiast, lecz wsiaka w otaczajaca ja warstwe, gdzie zastepuje wo¬ de podskórna. Nastepnie przez te same — 4 —rury wprowadza sie najpierw wymieniona rozproszyne wedlug przykladu III, która zastepuje znajdujaca sie juz w podlozu rozproszyne i rychlo koaguluje, wskutek czego wytworzone zostaje czesciowe usz¬ czelnienie warstwy podloza 4, 4'. Nastep¬ nie wytwarza sie w ten sam sposób, jak w przykladzie III, sztuczny prad wody, wskutek czego rozproszyna nieskoagulowa- jia doprowadzona zostaje z powrotem do czesciowo uszczelnionej warstwy 4, 4' i na skutek odsaczenia i koagulacji czastek bi¬ tumu wytwarza tam nieprzepuszczalna warstwe 7.Przyklad V (fig. 2). W celu utworze¬ nia wodoszczelnej warstwy wewnatrz za¬ pory wodnej 10, przepuszczajacej wode, wytwarza sie powyzej nieprzepuszczalne¬ go dna 11 uszczelniona czesciowo warstwe 12 za pomoca oddzielnego lecz jedno¬ czesnego wprowadzania ograniczonych ilosci 5%-owego roztworu szkla wodnego i 2°/o-owego roztworu chlorku wapnia.Nastepnie do odgrodzonej za pomoca wo¬ doszczelnej scianki czesci wody 13 kanalu dodaje sie taka ilosc zawiesiny glinki, któ¬ ra na skutek odsaczenia i przenikania cza¬ stek glinki do zapory wytworzy wzgledem czesciowo uszczelnionej warstwy 12 wodo¬ szczelna warstwe 14.Przyklad VI (fig. 3). W celu przedlu¬ zenia warstwy, jaka stanowi sciana zapo¬ rowa 20, w poblizu dolnego konca tej scia¬ ny zaporowej wprowadza sie za pomoca rur 21, umieszczonych w odstepach trzy¬ metrowych, 5°/o-owa rozproszyne bitumu z jednoprocentowym roztworem mydla, do której dodano l°/o gliny oraz 2% mrów¬ czanu etylowego (ten ostatni liczony w sto¬ sunku do bitumu). Rozproszyna ta koagu- luje po pewnym czasie i wytwarza czescio¬ we uszczelnienie gruntu 22. Po stronie przeciwnej od sciany zaporowej 20, mozli¬ wie w poblizu czesciowo uszczelnionej war¬ stwy gruntu 22, wprowadza sie w podobny sposób za pomoca rur 23 druga rozproszy¬ ne, a mianowicie 2%-owa rozproszyne smo¬ ly z wegla kamiennego z 0,1%-ówym roz¬ tworem wodorotlenku sody. Rozprosizyna ta rozprzestrzenia sie w czesci 24 gruntu, a w miejscu, gdzie zetknie sie ona z czescio¬ wo uszczelniona warstwa 22, wytwarza sie na skutek odsaczenia czastek bitumu szczel¬ na warstwa 25. PL