Jak wiadomo, mozna z pomoca dyfuzji przez stale sciany przeprowadzac oddzie¬ lenie skladników gazu.Sposób wedlug wynalazku polega na tern, ze mieszanine gazowa poddaje sie dy¬ fuzji w przeplywajacym z okreslona scisle chyzoscia gazie lub parze, który mozna od¬ dzielic cd gazu lub gazów, podlegajacych rozdzieleniu. Z powodu róznicy w wspól¬ czynnikach dyfuzji skladników mieszaniny gazowej, przebieg koncentracji kazdego skladnika w strumieniu gazu pomocniczego jest zupelnie inny. Tworza si^ miejsca,, gdzie koncentracja danego skladnika, np. skladnika najpredzej dyfundujacego, jest wzglednie o wiele wieksza, niz innego wol¬ niej dyfundujacego lub dyfundujacych skladników.Odprowadzajac z takiego miejsca pew¬ na frakcje gazu, otrzymuje sie mieszanine pomocniczego gazu wraz z odnosnym pra¬ wie czystym skladnikiem mieszaniny. Od¬ dzielajac gaz pomocniczy od frakcji zapo- moca skroplenia lub inna droga, np. che¬ miczna, otrzymuje si^ wreszcie oddzielony skladnik pierwotnej mieszaniny gazowej w stanie prawie czystym.W innych miejscach strumienia gazu po- mocniczeglD przewazac bedzie koncentracja drugiego skladnika, wobec czego mozna z tego miejsca odprowadzac mieszanine na¬ sycona tym skladnikiem.Przebieg caly w szczególach zaleznym jest najprzód od chyzosci pradu na tej czesci drogi, gdzie uskutecznia sie glównie dyfuzja (czesc ta nazwana jest ponizej dro-ga dyfuzji), a nastepnie od dlugosci tej dro¬ gi i od kata, utworzonego z kierunkiem pra¬ du gazu pomocniczego.Przy okreslonych wymiarach geometrycz¬ nych potrzebna chyzosc pradu gazu po¬ mocniczego jest zalezna od skladu miesza¬ niny gazowej oraz pozadanego wyniku. A- zeby wynik byl mozliwie najlepszy zaleca sie taki dobór warunków, azeby mozna pra¬ cowac przy mozliwie wielkiej chyzoisci pra¬ du. Jezeli dyfuzja ma przebieg w kierun¬ ku przeciwnym do pradu gazu, oznacza to równoczesnie, ze droga dyfuzji jest mozli- h *'¦'¦' k Sposób mozna wykonac zapomoca urza¬ dzenia, zaopatrzonego w naczynie, do któ¬ rego przylaczone sa urzadzenia doplywowe i odplywowe do gazu pomocniczego, do oddzielanej mieszaniny gazowej oraz do gazów oddzielonych z pomoca dyfuzji; prócz tego znajduje sie w niem przyrzad do skraplania lub chemicznego wiazania plyna¬ cego gazu pomocniczego lub skladników mieszaniny gazowej.Urzadzenie posiada prócz tego przyrza¬ dy do miarkowania hyzosci strumienia lub dlugosci drogi dyfuzji lub jednego i dru¬ giego, które, jak np. przyrzady doi oddzieh lania plynacego gazu pomocniczego lub skladników mieszaniny gazowej, oraz inne urzadzenia pomocnicze, moga byc dowolne¬ go wykonania i dlatego nie sa opisane bli¬ zej.Jezeli np. przewody doplywowe i odply¬ wowe sa tak wzgledem siebie umieszczone, ze oddzielany skladnik gazowy musi dy- fundowac przeciwko pradowi, mozna tak dobrac warunki, ze tylko ten skladnik mo¬ ze to uskuteczniac, natomiast drugie zosta¬ ja pradem porwane i dostaja sie do odpo¬ wiedniego skraplacza, podczas gdy wydy- fundowany skladnik ulega odprowadzeniu z miejsca najwiekszej koncentracji i nastep¬ nie oddzieleniu od gazu pomocniczego.Jako przyklad, podano w rysunku sche¬ matycznym urzadzenie do wykonania sposo¬ bu ninilejiszego, przyczem przyjeto, ze od¬ dzielane gazy maja d^fundowac w parze wodnej.Urzadzenie sklada sie z trzech czesci, naczynia z woda W, naczynia dyfuzyjnego D i skraplacza C, odpowiednio ze soba po¬ laczonych.Naczynia W, D, C otoczone sa plaszcza¬ mi wodnemi w celu miarkowania ich tempe¬ ratury. Temperatura w naczyniu W winna byc wyzsza niz w D i C. Para w W plynie przez rurke wloskowata a do górnej kulistej czesci naczynia D z chyzoscia zalezna od temperatury. * Temperatury w naczyniach D i C sa tak miarkowane, ze czesc pary zostaje skroplo¬ na w D oraz czesc w C.W naczyniu D posiada swój wylot lej¬ kowata rura h w ten sposób, ze miedzy scia¬ na leja ii sciaina naczynia D pozostaje na pewnej dlugosci1 / waskie przejscie g, przez które musi przechodzic para. Droga / jest w tym wypadku ,,droga dyfuzji". Wsku¬ tek tego, ze rura h jest przesuWalna w kie¬ runku pionowym, mozna dlugosc drogi dy¬ fuzji zmieniac w pewnych granicach. Jezeli przez rure h wplywa do naczynia D miie- szamiinai gazowa o cisnieniu nie wiekszem od cisnienia pary w nabzyniu W, wtenczais z tej mieszaniny dyfunduje czesc przeciwko pra¬ dowi1 pary i dostaje sie do górnej czesci neu czynia D, a naistepnie z para wodna, plyna¬ ca rura b, dlo naczynia1 C. Uklad tej czesci zaleznym jest od wspólczynników dyfuzyj¬ nych skladników mieszaniny. Jezeli wiec rura h doprowadza' sie mieszanine z dwóch galzów o róznych wspólczynnikach dyfuzyj¬ nych, wtenczais, przy odpowiednim doborze chyzosci pradu pary wodnej, praktycznie mówiac, tylko gaz z wiekszym wspólczynni¬ kiem dyfuzyjnym bedzie mógl dyfundowac w kierunku przeciw parze wodnej, podczas gdy drugi gaz prawie calkowicie pozostanie.Tym sposobem mozna osiagnac prawie cal- — 2 —kawite oddzielenie gazów. Gaz, który do¬ stal sie do naczynia C, plynie z czescia pary wodnej przez bardzo waska rurke wlosko- wata / do naczynia V z próznia, gdzie pare wymnaza sie,, np. zaipomioca plynnego powie¬ trza!, a nastepnie do naczynia,, gdzie zbiera sie oddzielony gaz w stajnie praiwie czy¬ stym. Rura wloskowata / sluzy do tego, ze¬ by starwic wlasciwy opór strumieniowi! i za¬ pobiec zbytniemu powiekszeniu sie chyzosci pradu z powodu wielkiej róznicy cisnien w C i V. Drugi1 skladnik mozna odprowadzac oddzielnym przewodem i oddzielic od pary wodnej tak, jak pierwszy. Doplyw h i od¬ plyw k sa takze zaopatrzone w rury wlo- skowate. Jezeli skladnik oddzielony w k nie jest dostatecznie czysty, mozna go zapomo- ca oprowadzenia jeszcze raz przepuszczac przez h i jeszcze raz poddac dyfuzji az do osiagniecia pozadanego wyniku.Cale urzadzenie z wyjatkiem naczynia V znajduje sie w pomieszczeniu o wyzszej temperaturze, niz temperatura naczynia z woda.Ksztalt ii wzajemne ustawienie poszcze¬ gólnych czesci urzadzenia moze byc do¬ wolnie zmienione, podobnie jak sposób miar¬ kowania chyzosci pradu lub dlugosci drogi dyfuzji. Nie jest tez koniecznem, zeby jeden ze skladników dyfundowal pod ka¬ tem 180° przeciwko' pradowi gazu pomoc¬ niczego, mozna takze przy katach o wiele mniejszych osiagnac bardzo dodatnie wy¬ niki. Nie jest takze koniecznem, zeby strumien gazu pomocniczego i mieszaniny gazowej uderzal na siebie w opisany sposób, lub tez zeby droga dyfuzji posiadala ksztalt waskiej szczeliny. Mozliwe byloby nawet, gdyby dyfuzja nastepowala przez porowata sciane.Zamiast pary wodnej mozna stosowac takze inny gaz pomocniczy, byleby mozna go oddzielic od gazów oddzielanych.W pewnych wypadkach okaze sie ko- rzystnem lub koniecznem wlaczenie kilku a- paratów rzedem, azeby mozna dany gaz od¬ dzielic na koncu rzedu w prawie czystym stanie. PL