Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu odzyskiwania mieszanin rozpuszczalników, zwlaszcza z roztworów weglowodorów, po¬ zostajacych po lugowaniu i odparafinowy- waniu olejów mineralnych; Ostatnio coraz czesciej stosuje sie przy rafinowaniu olejów mineralnych mieszaniny rozpuszczalników uzupelniajacych sie w swym dzialaniu. Ta¬ kimi mieszaninami rozpuszczalników sa np. benzen {SO2, krezol), propan itd.; roz¬ puszczalniki te albo miesza sie z obrabiana mieszanina weglowodorów albo stosuje sie je w przeciwpradzie wzgledem obrabianych weglowodorów.Proponowano juz, by z pozostajacych roztworów produktu rafinowanego lub wy¬ ciagu, a dalej z oddzielonej i powtórnie roztopionej parafiny i z roztworów filtratu odzyskiwac zawarty w nich rozpuszczalnik w ten sposób, ze resztki jednego roz¬ puszczalnika przedmuchuje sie para dru¬ giego rozpuszczalnika, po czym ostatnie resztki rozpuszczalnika, uzytego jako gaz przedmuchujacy, usuwa sie za pomoca prózni lub przez przedmuchiwanie para wodna lub czynnikiem podobnym. To prze¬ dmuchiwanie jednym ze skladników mie¬ szaniny rozpuszczalników ma szczególne znaczenie w przypadku zastosowania go do odparowywania w kilku stopniach, przy czym w pierwszym wyparniku utrzymuje sie cisnienie panujace w skraplaczu, w dru-gim zas— cisnienie nizsze, np. atmosfe¬ ryczne.Na przyklad przy rafinowaniu lub od- parafinowywaniu za pomoca benzenu (lub np. mieszaniny benzenu — toluenu) i SO2 dwutlenek siarki, stosowany dotychczas jako gaz przedmuchujacy, byl pobierany np. z wyparnika, w którym utrzymywano cisnienie panujace w skraplaczu, i stosowa¬ ny do wydmuchiwania benzenu w tak zwa¬ nych parownikach niskopreznych; stoso¬ wanie par odplywajacych z wyparnika o cisnieniu panujacym w skraplaczu, jako gazów przedmuchujacych, posiada jeszcze i te korzysc, ze pary te sa praktycznie bio¬ rac wolne od benzenu, zwlaszcza gdy wy- parnik ten jest zaopatrzony w skraplacz czesciowy (deflegmator)..Wada tego sposobu jest to, ze pary, znajdujace sie pod cisnieniem panujacym w skraplaczu i uzyte jako gaz przedmu¬ chujacy, musza byc rozprezane w wyparni- ku niskopreznym, po ich uzyciu zas wraz z parami wydmuchanymi z tego parownika musza byc ponownie sprezane w celu skroplenia. W celu zapobiezenia tej stra¬ cie zaproponowano nastepnie, by do wypar¬ nika niskopreznego doprowadzac, jako gaz przedmuchujacy, pary z samego parowni¬ ka niskopreznego w obiegu okreznym po¬ przez skraplacz czesciowy, w którym skrapla sie pary benzenu. Jednak oczy¬ wiscie praca kolumny skraplajacej stano¬ wi znaczne obciazenie ekonomiczne i kon¬ strukcyjne w ramach instalacji do odzyski¬ wania rozpuszczalnika.Stwierdzono, ze przedmuchiwanie mozna uproscic w ten sposób, ze latwiej wrzacy rozpuszczalnik, korzystnie gazowy w tem¬ peraturze zwyklej, pobiera sie z wlaczone¬ go w obieg rozpuszczalnika urzadzenia chlodzacego, w którym chlodzenie usku¬ tecznia sie przez rozprezanie czesci latwiej Wrzacego skladnika mieszaniny rozpusz¬ czalników. Ten sposób chlodzenia jest znany zarówno w zastosowaniu do chlodze¬ nia samego rozpuszczalnika, np. przed za¬ stosowaniem go do odparafmowywania lub lugowania lub tez przy zastosowaniu go jako czynnika chlodzacego przy posrednim ochladzaniu obrabianego oleju, jak równiez do chlodzenia roztworów oleju, przy czym najpierw rozpuszczalnik lub mieszanine rozpuszczalników miesza sie z olejem w wyzszej temperaturze, a nastepnie — w celu osiagniecia potrzebnej obnizonej temperatury obróbki — rozpreza sie czesc rozpuszczalnika. Podczas gdy dotychczas rozprezona pare natychmiast doprowadza¬ no z powrotem, to wedlug wynalazku ni¬ niejszego pare te stosuje sie jako czynnik przedmuchujacy w wyparnikach nisko¬ preznych, wobec czego chlodzenie i prze*- dmuchiwanie mozna polaczyc w obieg okrezny.Odpowiednio do tego wedlug wynalazku latwiej wrzacy rozpuszczalnik, uzyty do wydmuchiwania wyzej wrzacego roz¬ puszczalnika, pobrany zostaje z urzadze¬ nia chlodzacego, wlaczonego w obieg okrezny mieszaniny rozpuszczalników i uskuteczniajacego chlodzenie tej mieszani¬ ny; ten latwiej wrzacy rozpuszczalnik uzy¬ ty zostaje jako gaz do wydmuchiwania wy¬ zej wrzacego rozpuszczalnika lub miesza¬ niny rozpuszczalników, nie usunietej jeszcze w wyparnikach wstepnych, Nizej wrzacy rozpuszczalnik pod tym samym cisnieniem, pod jakim wychodzi z urzadze¬ nia chlodzacego, lub pod cisnieniem niz¬ szym zostaje doprowadzony do wyparnika lub wyparników niskopreznych,, do któ¬ rych doplywa roztwór o granicach wrzenia zwezonych w wyparniku wysokopreznym.W tym przypadku pary pobrane z urzadze¬ nia chlodzacego moga byc podgrzane przed zastosowaniem ich jako gazów przedmu¬ chujacych. Nie jest to jednak niezbedne, gdyz bezposrednio przy wejsciu gazów przedmuchujacych do kolumn, w których uskutecznia sie to przedmuchiwanie, naste¬ puje wyrównanie temperatury miedzy ty- — 2 —mi gazami i obrabiana mieszanina pary i cieczy. Wskutek swej malej pojemnosci cieplnej gazy przedmuchujace zostaja przy tym znacznie ogrzane,- ciecz zas, odwrotnie, wskutek swej znacznej pojemnosci cieplnej prawie nie doznaje spadku temperatury.Nastepne sprezanie gazów przedmuchu¬ jacych wraz z parami, usunietymi w wy¬ parniku niskopreznym, nie wymaga znacz¬ niejszego zuzycia energii, gdyz energia ta musi byc w kazdym razie zuzyta do spre¬ zania par rozprezonych w urzadzeniu chlo¬ dzacym.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ kladowy schemat wykonania sposobu we¬ dlug wynalazku.Przy lugowaniu destylatu oleju smaro¬ wego za pomoca cieklej mieszaniny benze¬ nu i SO2 destylat ten jest tloczony za po¬ moca pompy 1 przez chlodnice 2 do czesci dolnej mieszalnika wiezowego 3. W mie¬ szalniku tym destylat jest obrabiany w przeciwtpradzie mieszanina rozpuszczal¬ ników. Mieszanina ta wyplywa ze zbior¬ nika 4, w którym panuje cisnienie równe cisnieniu panujacemu w skraplaczu 10, i przeplywa przez zawór dlawiacy 5, w którym rozpreza sie mniej wiecej do cisnienia atmosferycznego, po czym dor plywa do chlodnicy 6. Wskutek wspomnia¬ nego rozprezania czesc SO2 paruje,, dzieki czemu mieszanina rozpuszczalników ochla¬ dza sie. Z chlodnicy 6 mieszanina ta jest tloczona pompa 7 do czesci górnej wspom¬ nianego mieszalnika 3. W celu chlodzenia destylatu w chlodnicy rurowej 2 ciekly rozpuszczalnik ze zbiornika 4 zostaje prze¬ prowadzony przez zawór dlawiacy 8 do plaszcza chlodnicy 2, polaczonego z chlod¬ nica 6 rozpuszczalnika. Przy rozprezaniu w zaworze dlawiacym 8 znów paruje SO2, a osiagniete przy tym dzialanie chlodzace przeniesione zostaje przez powierzchnie chlodzace na destylat.Z mieszalnika wiezowego 3 odplywa u góry roztwór produktu rafinowanego, a u dolu — roztwór wyciagu. Oba roztwo¬ ry doplywaja oddzielnie do dwóch wielo¬ stopniowych grup wyparników, lv których odpedzony zostaje rozpuszczalnik.Roztwór produktu rafinowanego doply¬ wa najpierw do wyparnika 9 o cisnieniu panujacym w skraplaczu 10, nalezacym do grupy wyparników rafinaeyjiiycL W wy- parniku tym przez podgrzanie do tempe¬ ratury okolo 120° C usuya sie glówna ilosc rozpuszczalnika zawartego w roztworze i skraplajacego sie nastepnie w skrapla¬ czu 10. Poniewaz odciagana przy tym pa¬ ra rozpuszczalnika sklada sie glównie z SO2, wiec para ta bez sprezania lub innej obróbki moze byc doprowadzana z powro¬ tem do skraplacza w celu uzupelniania ilosci SO2 uzytej do przedmuchiwania. Po¬ zostala w roztworze zawartosc benzenu i SO2 zostaje usunieta przez dalsze ogrze¬ wanie do okolo 140° C w wyparniku nisko¬ preznym 11, polaczonym ze strona ssawcza sprezarki 12 i w ten sposób utrzymywa¬ nym mniej wiecej pod cisnieniem atmosfe¬ rycznym. By nastepnie calkowicie usunac z oleju trudniej wrzacy skladnik roz¬ puszczalnika, a wiec w tym przypadku benzen, pary SO2, nadchodzace z chlodni¬ cy 6, zostaja wprowadzone jako gaz prze¬ dmuchujacy od dolu do wyparnika 11.W wielu przypadkach jest rzecza korzystna podgrzac w podgrzewaczu 13 pary prze¬ dmuchujace przed uzyciem ich w wypar¬ niku 11.Olej, wychodzacy od dolu z wyparni¬ ka 11, zawiera nieznaczne tylko ilosci S02, które w wyparniku prózniowym 14 sa od¬ sysane za pomoca pompy prózniowej 15.Produkt rafinowany, nie zawierajacy roz¬ puszczalnika, jest przetlaczany pompa 16 z wyparnika 14 do nie przedstawionych na rysunku zbiorników zapasowych. Pary SO2 z wyparnika prózniowego' sa sprezane za pomoca pompy prózniowej 15 mniej wiecej do cisnienia atmosferycznego i wraz z pa¬ rami z wyparnika 11, po doprowadzeniu — 3 —ich za pomoca sprezarki 12 do cisnienia panujacego w skraplaczu 10, doplywaja do tegoz skraplacza 10.Odparowywanie rozpuszczalnika z roz¬ tworu wyciagu odciaganego od dolu z mie¬ szalnika wiezowego 3 uskutecznia sie w ten sam sposób, co odparowywanie rozpuszczal¬ nika z roztworu produktu rafinowanego. PL