Zmienny stan osiadajacej na przewo¬ dach wilgoci, uwarunkowany zmienna za¬ wartoscia wilgoci w otoczeniu, jak równiez wahania temperatury wywoluja w prze¬ nosnych przewodach telekomunikacyjnych wahania pojemnosci i uplywnosci. Wyna¬ lazek opiera sie na spostrzezeniu, ze to przede wszystkim wahania uplywnosci za¬ klócaja przekazywanie wiadomosci prze¬ wodami przenosnymi. Stwierdzono, ze zwlaszcza przy wielkich czestotliwosciach uplywnosc przyjmuje wartosc tak duza, iz przekazywanie wiadomosci staje sie za¬ wodne.Przewód wedlug wynalazku sklada sie z rdzenia wykonanego z jednej, dwóch lub wiekszej liczby oddzielnie izolowanych zyl, z otaczajacej je wspólnej izolacji, najlepiej kilkowarstwowej bez metalowe¬ go plaszcza ochronnego, oraz z bardzo gietkiej, cienkiej, zwarcie lub w otwartej linii srubowej naniesionej warstwy mate¬ rialu dobrze przewodzacego lub pólprze- wodzacego, umieszczonej badz bezposred¬ nio na rdzeniu, badz pod zewnetrzna war¬ stwa izolacji. Pod materialami pólprzewo- dzacymi nalezy tu i ponizej rozumiec ma¬ terialy nieprzewodzace, posiadajace do¬ mieszke materialów przewodzacych, np. lakiery lub materialy gumowe, zawiera¬ jace grafit lub metale w stanie sproszko¬ wanym.Znane jest stosowanie w kablach tele¬ komunikacyjnych powlok oslonnych prze-wodzacych lub pólprzewodzacych, których celem jest oslona obejmowanych przez nie przewodów przed wplywami zaklócajacych obcych pól. W kablu wedlug wynalazku natomiast chodzi nie o oslone przed zakló¬ ceniami pochodzacymi z zewnatrz, lecz o utrzymanie uplywnosci linii na stalej wartosci. Dzialanie powloki oslonnej we¬ dlug wynalazku polega na tym, ze ograni¬ cza ona pole do warstw izolacyjnych leza¬ cych pod ta powloka, przez co wykluczony zostaje wplyw zmiany przewodnosci skraj¬ nych warstw zewnetrznych, spowodowanej zmiana wilgotnosci, na uplywnosc kabla.Dzieki ograniczeniu rozciaglosci pola wplyw tej warstwy zostaje wyeliminowa¬ ny, a uplywnosc utrzymuje sie stale na tej samej niezmiennej wartosci, mniejszej od wartosci, która by miala przy wilgotnej lub zanieczyszczonej powierzchni przewo¬ du bez oslony wedlug wynalazku. Jedno¬ czesnie powloka oslonna utrzymuje na sta¬ lej wartosci w sposób znany pojemnosc li¬ nii. Straty na uplywnosc sa, jak wiadomo z doswiadczenia, szczególnie dotkliwe, zwlaszcza przy wielkich czestotliwosciach.Dzieki wynalazkowi mozna zatem wyko¬ rzystac do przesylania wielkich czestotli¬ wosci, np. do pracy na fali nosnej, przewo¬ dy do przenosnych stacji telekomunikacyj¬ nych, nie posiadajace metalowego plaszcza ochronnego.Okazalo sie, ze powloka ochronna we¬ dlug wynalazku nie koniecznie musi byc wykonana z metalu o wielkiej przewodno¬ sci, lecz ze wyniki zadowalajace daja rów¬ niez pólprzewodniki. Nie jest równiez rze¬ cza konieczna, by material przewodzacy lub pólprzewodzacy stanowil powloke cal¬ kowicie zamknieta, lecz mozna tez wyko¬ nac ja z tasm zwinietych wzdluz linii sru¬ bowej ze stosunkowo duzym skokiem skre¬ tu. Doswiadczenia wykazaly, ze dopusz¬ czalny jest wzajemny odstep poszczegól¬ nych zwojów az do wielkosci równej sze¬ rokosci tasmy.Na rysunku przedstawiono kilka od¬ mian wykonania przewodu wedlug wy¬ nalazku.Fig. 1 przedstawia przewód, w którym dwie oddzielnie izolowane zyly 1 i 2 sa skrecone razem; stanowia je cienkie, ogu- mowane linki metalowe. Obie zyly 1 i 2 sa otoczone wspólna wewnetrzna powlo¬ ka 3 z gumy, która wypelnia równiez we¬ wnetrzne przestrzenie wolne miedzy zy¬ lami. Bezposrednio na tej powloce 3 znaj- duje sie cienka warstwa bardzo gietkiej tasmy metalowej 4, nawinietej na powlo¬ ke 3 wzdluz linii srubowej z nieznacznym zachodzeniefri na siebie brzegów bocznych.Stosowanie warstwy przewodzacej w po¬ staci zwinietej wzdluz linii srubowej tasmy metalowej ma jeszcze te zalete, ze warstwa ta ma mala przewodnosc wzdluzna, wsku¬ tek czego nie moga w niej powstac znacz¬ niejsze prady wyrównawcze, plynace wzdluz kabla. Tasma metalowa sklada sie z okolo dwudziestu pasków metalowych, umieszczonych równolegle jako osnowa, i z mocnej nitki wlókienniczej, sluzacej ja¬ ko watek. Paski metalowe sa wykonane z bronzu poniklowanego lub pocynkowane- go, moga wszakze byc wykonane z innego metalu lub z kilku metali. Moga one np. byc wykonane zamiast z metalu dobrze przewodzacego prad elektryczny (np. mie¬ dzi) z metalu dobrze przewodzacego mag¬ netycznie (np. zelaza lub stopów zelaza), aby zapobiec zaklóceniom magnetycznym na zewnatrz wzglednie wplywom z ze¬ wnatrz. Rodzaj splotu tasmy metalowej, ksztalt jej lub tez sposób nalozenia moze róznic sie od podanych w przykladzie, o ile tylko powloka metalowa jest dostatecznie gietka. Powloka z tasmy metalowej 4 jest otoczona oprzedem wlóknistym 5, który pokrywa sie zewnetrzna powloka gumo¬ wa 6. Stosowanie oprzedu 5 nie jest wszak¬ ze konieczne. Powloki gumowe 3 i 6 moz¬ na z korzyscia nakladac równiez przez na¬ tryskiwanie. Zamiast gumy moga znalezc — 2 —zastosowanie inne materialy izolacyjne, da¬ jace sie nakladac bez szwów. Szczególnie odpowiednie sa np, materialy termopla¬ styczne nakladane na cieplo.Zamiast tasmy metalowej jako warstwe dobrze przewodzaca mozna zastosowac równiez powloke metalowa (np, otrzyma¬ na przez natryskiwanie), przy czym do¬ brze jest powloke te umiescic miedzy dwie¬ ma warstwami gumy. Wykonanie to posia¬ da te zalete, ze powloka przewodzaca jest szczególnie cienka i praktycznie nie zaj¬ muje miejsca.Fig. 2 przedstawia odmiane wykonania przewodu wedlug wynalazku, w której za¬ stosowano warstwe materialu pólprzewo- dzacego, Obie zyly 11 i 12, wykonane z ogumowanych przewodów linkowych, sa skrecone razem. Mieszcza sie one we wspólnej powloce gumowej 13, otoczonej cienka, gietka warstwa 14 z materialu pól- przewodzacego. Na warstwie 14 znajduje sie uzwojenie 15 z tasmy wlókienniczej, otoczone zewnetrzna powloka gumowa 16.Uzwojenie 15 moze równiez nie byc sto¬ sowane. Zamiast gumy moga równiez i tu znalezc zastosowanie inne materialy izo¬ lacyjne, dajace sie nakladac bez szwów.Szczególnie odpowiednimi sa np. materia¬ ly termoplastyczne, nakladane na cieplo.Fig. 3 przedstawia przewód wedlug wynalazku, w którym cienka i bardzo giet¬ ka warstwa materialu dobrze przewodza¬ cego lub pólprzewodzacego jest wykona¬ na ze zwinietej srubowo tasmy z pozosta¬ wieniem przerw miedzy sasiednimi zwoja¬ mi, Liczbami 21, 22, 23, 24 oznaczone sa cztery zyly izolowane oddzielnie. Sa one skrecone dookola gumowego sznura 25, dajac w przekroju gwiazde czteroramien- na. Calosc jest otoczona powloka gumo¬ wa 26, przy czym guma wypelnia ze¬ wnetrzne przestrzenie wolne miedzy zyla¬ mi. Bezposrednio na powloce 26 umiesz¬ czona jest bardzo gietka, cienka warstwa tasmy metalowej 27, nawinietej wzdluz linii srubowej z pozostawieniem przerw miedzy sasiednimi zwojami Tasma meta¬ lowa sklada sie z wiekszej liczby nitek wlókienniczych, oprzedzonych cienkimi nitkami metalowymi i nastepnie wzajem¬ nie ze soba'splecionych, zetkanych lub po¬ laczonych w jakikolwiek inny sposób, sto¬ sowany w technice wlókienniczej. Nitki metalowe moga przy tym byc wykonane z metali dobrze przewodzacych' badz elek¬ trycznie, badz magnetycznie. Ponad tas¬ ma metalowa 27 moze byc nawinieta tasma wlókiennicza 28. Zewnetrzna, powloka 29 jest wykonana równiez z gumy.Zamiast warstwy z tasmy metalowej 27 (moze byc zastosowana powloka metalowa otrzymana np, przez natryskiwanie.Na fig, 4 i 5 przedstawione sa dwie inne odmiany przewodu wedlug wyna¬ lazku.Na fig. 4 przedstawiono przewód, w którym cztery oddzielnie izolowane zyly 31, 32, 33, 34, wykonane z ogumowanych linek, sa skrecone dookola gumowego sznura 35. Zyly sa otoczone wspólna we¬ wnetrzna powloka 36 z gumy, która wy¬ pelnia równiez zewnetrzne przestrzenie wolne miedzy zylami. Bezposrednio na powloce 36 znajduje sie bardzo gietka po¬ wloka metalowa 37, wykonana z tasmy metalowej, nawinietej wzdluz linii srubo¬ wej z nieznacznym zachodzeniem na sie¬ bie brzegów bocznych. Tasma ta moze skladac sie np. z wiekszej liczby pasków metalowych umieszczonych równolegle ja¬ ko osnowa i z mocnych nitek wlókienni¬ czych, sluzacych jako watek. Nad powlo¬ ka metalowa 37 moze byc nawinieta tasma wlókiennicza 38, nad która umieszczona jest zewnetrzna powloka 39 z gumy, wy¬ konana najkorzystniej przez natryski¬ wanie.Wreszcie fig, 5 przedstawia przewód, w którym cztery oddzielnie izolowane zy¬ ly 41, 42, 43, 44 sa skrecone doiokola sznu¬ ra gumowego 45, dajac w przekroju gwiaz- — 3 —de czteroramieniia, zawarta we wspólnej wewnetrznej powloce gumowej 46. Na po¬ wloce 46 znajduje sie cienka, gietka po¬ wloka 47 z materialu pólprzewodzacego.Pólprzewodzaca powloka 47 moze byc jeszcze owinieta tasma wlókiennicza 48, nad która umieszczona jest zewnetrzna powloka gumowa 49. PL