Najdluzszy czas trwania patentu do 9 marca 1957 Przedmiotem patentu nr 30 443 jest transformator o trzech lub wiecej niz trzech fazach, w którym, wskutek utworzenia ma¬ gnetycznego ukladu gwiazda — trójkat, dla kazdej zamknietej drogi linij sil zno¬ sza sie sumy "sil magnetomotorycznych dla piatej i siódmej harmonicznej. W tym celu, w przypadku jesli ramiona rdzenia leza w jednej plaszczyznie, w tej samej plaszczy¬ znie stosuje sie dodatkowe zamkniecia jarzmowe. Jezeli zamkniecia te beda roz¬ ciagaly sie swobodnie miedzy obydwoma ramionami zewnetrznymi, wówczas uzyska sie trudne postacie wykonania. Przede wszystkim przy wiekszych jednostkach transformatorowych zle jest ukladac warstwami dodatkowe zamkniecia jarzmo¬ we, a to wskutek ich dlugosci.Wedlug wynalazku dodatkowe zamk¬ niecia jarzmowe tak sa wykonane oraz w ten sposób sa rozmieszczone zalaczone w trójkat uzwojenia pomocnicze, znajdujace sie na czesciach jarzmowych w celu roz¬ rzadzania strumieniem podstawowej har¬ monicznej i w celu przytlumiania trzecich harmonicznych, aby rozdzial strumienia jarzmowego nastepowal tylko na szeroko¬ sci okienek rdzeniowych, a strumien uzys¬ kiwany w jarzmie dodawal sie do strumie¬ ni w ramionach bez sumowania sie ampe-rozwojów. Przy mniejszych lub srednich transformatorach w jednolitych blachach jarzmowych wytlacza sie szczeliny, które odpowiadaja szerokosciom okienek. Przy wiekszych jednostkach w blachy dwóch sa¬ siednich ramion wstawia sie blachy jarz¬ mowe o dlugosci równej polowie calkowi¬ tej dlugosci jarzma.Fig. 1 uwidocznia przyklad wykonania wynalazku. Cyframi 1, 2, 3 oznaczono ra¬ miona rdzenia transformatora trójfazowe¬ go. Jarzma laczace te ramiona sa zaopa¬ trzone w szczeliny nad okienkami rdzenio¬ wymi, tak iz powstaja odcinki jarzmowe 12, 23, 31a i 31b. Na odcinkach tych osa¬ dzone sa uzwojenia pomocnicze 7n, 7r2, 7s i 7l, polaczone w trójkat i sluzace zarów¬ no do rozrzadzania strumieniem podsta¬ wowej harmonicznej jak równiez do przy¬ tlumiania harmonicznych trzeciego rzedu, istniejacych w strumieniu i wystepujacych w trójkacie magnetycznymt utworzonym z rdzenia, gdy prad magnesujacy nie po¬ siada harmonicznych trzeciego rzedu. Do zasilania uzwojen pomocniczych 7 sluza uzwojenia wzbudzajace 8, oznaczone cyfra¬ mi 8u, 8v, 8w odpowiednio do trzech na¬ piec fazowych UVW nie przedstawionych na rysunku glównych uzwojen. Wektorowy przebieg strumieni skladowych w jarzmie i raanioHiaioh rdzenia uwidocznia fig. 2a, a przestrzenny fig. 2b. Przebieg ten jest okreslony napieciami miedzyprzewodowy- irs UV, VW i WU, przylozonymi do uzwojen glównych, oraz oddzialywaniem uzwojen 8. Poniewaz strumien ®v sklada sie w srodkowym ramieniu wylacznie ze strumieni ®s i */ wewnetrznych odcinków jarzmowych, a strumienie ^n i <&r2 ze¬ wnetrznych odcinków jarzmowych sa sobie równe oraz posiadaja te sama faze, przeto w odcinku p, lezacym miedzy obydwiema szczelinami, nie ma róznicy amperozwojów miedzy zewnetrznym jarzmem a ramieniem srodkowym. Wskutek tego nie jest mozli¬ wy inny rozdzial strumienia niz przedsta¬ wiony na fig. 2. Odcinek posredni p nie od¬ dzialywa wiec na rozdzial strumieni.Do okreslenia wymiarów odcinków jarz¬ mowych ma zastosowanie wzór 2VAS = = 2VAt=2(VArl+VAr2)= VAu=VAv=VAw jezeli obydwa jarzma sa uksztaltowane wedlug wynalazku, przy czym wzór ten jest dokiladny przy jednjakowej indukcji we wszystkich czesciach rdzenia, a jest przy¬ blizony przy róznych indukcjach. W rów¬ naniu tym symbol VA oznacza zuzycie mo¬ cy pozornej przez czesc drogi w zelazie, oznaczona wskaznikiem.Jest jednak rzecza mozliwa wykonac w odwrotny sposób, niz to wskazano na fig. 1, podzial przekroju zelaza jarzma, jak rów¬ niez przemienic liczby zwojów na poszcze¬ gólnych odcinkach jarzma. Fig. 3a uwi¬ docznia schematycznie taka konstrukcje polówki rdzenia. Zewnetrzne czesci jarz¬ mowe 31a i 31b sa waskie oraz posiadaja wiele zwojów 7s, 7l, podczas gdy wewnetrz¬ ne czesci jarzmowe 12 i 23 sa wykonane ja¬ ko szersze oraz posiadaja nieznaczna licz¬ be zwojów. Fig. 3b uwidocznia odpowiedni przebieg strumienia.Wreszcie mozna pominac zupelnie uzwojenia 7n i 7r2, poniewaz indukcja w przynaleznych czesciach trójkata jarzmo¬ wego jest nieznaczna w porównaniu z in¬ dukcja w odcinkach jarzma z uzwojeniami 7s i 7l. Wystarcza tu polaczenie magne¬ tyczne dolnych odcinków .jarzma z ramio¬ nami rdzenia. Fig. 4 uwidocznia odnosny przyklad wykonania. Jedynie na zewnetrz¬ nych, latwo dostepnych odcinkach jarzmo¬ wych 3la i 3Ib umieszczone sa uzwojenia pomocnicze 7s i 7l. Ze wzgledu na prze¬ strzen przeznaczona tu dla uzwojenia po¬ mocniczego mozna nie brac pod uwage uzwojen wzbudzajacych i glównych, znaj¬ dujacych sie na ramionach rdzenia.Przy mniejszych indukcjach w jarzmie mozna pominac uzwojenie jarzmowe 7s i 7t w ukladzie wedlug fig. 1. Uzyskuje sie — 2 —wówczas uklad, odpowiadajacy fig. 5. Przy tym ukladzie zbedne jest uzwojenie wzbu¬ dzajace na srodkowym ramieniu 2. Pozo¬ stawione uzwojenia pomocnicze wystarcza¬ ja jeszcze do stlumienia trzeciej harmo¬ nicznej strumienia w jarzmie. PL