Do wytapiania cynku z pylu cynkowe¬ go, proszku cynkowego lub podobnych ma¬ terialów, zawierajacych cynk metaliczny, mozna stosowac ogrzewane od zewnatrz ruchome zbiorniki lub piece, najkorzystniej bebny obrotowe, do których wprowadza sie materialy wyjsciowe bez stosowania topni¬ ków. W takich piecach lub bebnach pod¬ czas wytapiania utrzymuje sie temperatu¬ re wyzsza od temperatury topnienia cynku.Przy tym sposobie pracy powierzchni po¬ szczególnych czastek cynku nadaje sie wlasciwosci potrzebne do polaczenia ich przede wszystkim przez tarcie tych czastek o wewnetrzne sciany bebna lub innego pie¬ ca zastosowanego do wytapiania cynku.Wedlug innych sposobów wytapianie cyn¬ ku przeprowadza sie, z zachowaniem po¬ dobnych warunków, w piecach elektrycz¬ nych albo w piecach gazowych, w których przerabiany material styka sie bezposred¬ nio z gazami grzejnymi. Ladunek pieca podczas przetapiania zmniejsza swoja obje¬ tosc. Takie zmniejszenie sie objetosci jest najwieksze wówczas, gdy czesc cynku, za¬ wartego w ladunku, wydzieli sie w po¬ staci kapieli metalowej ponizej ladunku, i zmniejsza sie ona coraz bardziej, az sie wytopi mniej wiecej polowa cynku, co na¬ stepuje mniej wiecej po przetopieniu 2/3calego ladunku. Ladunek wypelnia wów¬ czas jeszcze tylko mniej wiecej jedna trze¬ cia objetosci komory wytapiania.Jesli nastepnie wolna przestrzen pieca wyzyska sie przez dodanie w tym czasie pewnej ilosci materialów wyjsciowych za¬ wierajacych cynk, to okaze sie, ze w tym przypadku nie mozna osiagnac zamierzo¬ nych korzysci ekonomicznych. Przez ta¬ kie bowiem wprowadzanie swiezego ladun¬ ku czas trwania wytapiania bardzo znacz¬ nie przedluza sie. Przedluza sie on o po¬ lowe lub wiecej od normalnego trwania czasu przetapiania ladunku, co nie pozwala na lepsze wyzyskanie pieca.Obecnie stwierdzono, ze cel ten i to w wysokim stopniu mozna osiagnac, jesli dodawanie dodatkowych ilosci ladunku do pieca nastepuje wówczas, gdy ladunek jest juz ogrzany na tyle, aby mógl przybrac stan umozliwiajacy uksztaltowywanie jego albo stan ciastowaty, co nastepuje wtedy, gdy temperatura ladunku osiagnie mniej wiecej temperature topnienia cynku. Na przyklad przy stosowaniu ogrzewanego od zewnatrz bebna obrotowego o srednicy 1 m i dlugosci 2 m stan ten osiaga sie po uplywie 1,5 — 2 godzin ogrzewania. W tym czasie znaczna ilosc cynku, zawartego w przera¬ bianych materialach, nie zdazyla jeszcze wydzielic sie jako ciekly metal. Zmniej¬ szenie sie objetosci ladunku jest jednak wtedy juz tak znaczne, ze mozna dodac swiezego ladunku w znacznym stosunku procentowym. Przy tym okazalo sie, ze przy takim sposobie pracy nie jest po¬ trzebne przedluzanie czasu przetapiania ladunku. Przy równym czasie wytapiania procentowe wydobycie cyniku jest prawie takie samo, jak gdyby pracowano bez do¬ dawania swiezego ladunku podczas wyta¬ piania. Nawet nie jest potrzebne znacz¬ niejsze ogrzewanie pieca. W przypadkach szczególnych, np. gdy maksymalne wyzy¬ skiwanie komory pieca nie jest konieczne, dodanie ladunku moze tez nastapic juz wczesniej, np. po uplywie 1 lub 0,5 godz od chwili zaladowania ladunku. I wów¬ czas tez nie nastepuja opóznienia lub jakie¬ kolwiek przeszkody w wytapianiu, a takze i wydajnosc pieca nie ulega zmniejszeniu.Jest nawet rzecza mozliwa znaczne jeszcze skrócenie czasu przetapiania la¬ dunku i znaczne zwiekszenie wydajnosci pieca. Jest to korzystne zwlaszcza wtedy, gdy przerabia sie materialy wyjsciowe, za¬ wierajace znaczne ilosci, np. 30 — 40% tlenkowych zwiazków cynku albo materia¬ lów nie zawierajacych cynku. Ilosc cynku metalicznego, zawartego w pozostalosciach, jest w tego rodzaju przypadkach znaczna.Jak stwierdzono, przyczyna tego zjawiska nie jest to, ze przy przetapianiu takich ma¬ terialów w piecach obrotowych lub podob¬ nych ich tarcie o sciany pieca nie wystar¬ cza, aby w dostatecznej mierze dokonac zmiany powierzchni poszczególnych cza¬ stek cynku, koniecznej do polaczenia ich.Przez ciagle bowiem dalsze mieszanie prze¬ rabianych materialów z tego rodzaju pozo¬ stalosci mozna dodatkowo jeszcze wydzie¬ lac cynk metaliczny w stanie cieklym.Opierajac sie na tym doswiadczeniu, przy sposobie wedlug wynalazku niniejszego zwieksza sie szybkosc obwodowa stosowa¬ nego pieca Qbrotowego ponad szybkosc po¬ trzebna do uzyskiwania dobrego tarcia i rozrywania tlenkowych blonek czastek cynku na tyle, aby powstawaly takze jeszcze sily odsrodkowe wewnatrz ladun¬ ku. Dzieki temu laczenie sie poszczegól¬ nych czastek cynku zostaje przyspieszone na tyle, ze czas trwania obróbki ladunku skraca sie mniej wiecej o 15%, a wydaj¬ nosc pieca zwieksza sie o 10 — 15°/o.Na przyklad wydzielanie sie cynku uzyskuje sie najlepiej wówczas, jesli od zewnatrz ogrzewany beben o srednicy 1 m jest obracany z szybkoscia 4 — 20, najko¬ rzystniej 9 — 12, obrotów na minute.Szybkosc o takiej liczbie obrotów nie daje sie na ogól stosowac do pieców ogrzewa- — 2 —nych od wewnatrz, gdyz wskutek powsta¬ jacych wstrzasów plaszcz pieca, a zwlasz¬ cza jego wykladzina ogniotrwala, ulega znacznym naprezeniom. Przy stosowaniu sposobu wedlug wynalazku niniejszego unika sie tych niedogodnosci, co nalezy przypisac najwidoczniej temu, ze tempe¬ ratura ladunku wewnatrz pieca staje sie w znacznym stopniu bardziej równomier¬ na, przede wszystkim zas nie powstaja miejscowe przegrzewania ladunku, czego w innych warunkach mozna uniknac tylko z trudem. Ponadto zawartosc pieca w po¬ staci pylu lub ciastowatej masy powoduje najwidoczniej znaczne tlumienie wstrzasów pieca, powodowanych jego znaczna szyb¬ koscia obrotowa.Jesli poddaje sie obróbce materialy wyjsciowe, które w stosunku do pylu cyn¬ kowego i trasu zawieraja nieznaczna tylko ilosc cynku metalicznego albo przy których obróbce wydzielanie i splywanie cieklego cynku sprawia trudnosci, np. pyl cynkowy o znacznej zawartosci bardzo drobnych ziarn (np. 0,1 —1 u) i o silnych blonkach tlenkowych, wówczas przy stosowaniu spo¬ sobu wedlug wynalazku niniejszego mozna osiagnac dobre wyniki dzieki temu, ze do ladunku dodaje sie cynku metalicznego, np. w postaci plyt cynkowych, odpadków cynku, lub tez innego materialu, zawiera¬ jacego cynk metaliczny w postaci zbitej.Cynk ten po ogrzaniu sie do temperatury topnienia topi sie w bebnie i tworzy kapiel, która wówczas z materialu ladunku wydo¬ bywa drobno rozdzielony metal przez roz¬ puszczenie go.Przyklad. W ogrzewanym od zewnatrz bebnie obrotowym o srednicy 1 m i dlugo¬ sci 2 m traktowano 2400 kg mieszaniny, skladajacej sie z trasu i pylu cynkowego o zawartosci 76% cynku metalicznego. Po 90 minutach pracy ladunek przybral po¬ stac bryly, mogacej byc ksztaltowana.W tym czasie do bebna wprowadzono jeszcze 1250 kg takiego samego materialu wyjsciowego. Czas przetapiania lacznie z zaladowaniem pieca, spuszczeniem cyn¬ ku i usuwaniem pozostalosci wynosil 8 go¬ dzin. Wydajnosc cynku wynosila 95%.Beben byl obracany z szybkoscia 9 obro¬ tów na ininute. Wytwarzanie sie szkodli¬ wych gazów, wybuchy lub podobne niedo¬ godnosci nie zachodzily.Dzialanie sily odsrodkowej ujawnia sie tym, ze przy obracaniu bebna z szybkoscia 1,5 obrotów na minute, przy której zacho¬ dzi najbardziej korzystne tarcie czastek ladunku, natomiast nie powstaja jeszcze znaczne sily odsrodkowe wewnatrz ladun¬ ku, osiagnieto niniejsza wydajnosc cynku.Na przyklad przy obracaniu bebna z szyb¬ koscia 1,5 obrotów na minute czas pracy wynosil 9 — 12 godzin, a wydajnosc cyn¬ ku — 82 — 83%. Przy szybkosci zas 9 obrotów na minute przy przerabianiu tych samych materialowi w tych samych warunkach czas przetapiania ladunku mozna bylo skrócic do 7 godzin przy rów¬ noczesnym powiekszeniu wydajnosci cyn¬ ku do 92 — 94%.Podobne wyniki osiaga sie sposobem wedlug wynalazku niniejszego takze i wte¬ dy, gdy przeprowadza sie go w innych po¬ ruszanych piecach hutniczych, np. w pie¬ cach elektrycznych, w piecach ogrzewa¬ nych od wewnatrz przez gazy grzejne albo w piecach, zaopatrzonych w mieszadlo. PL