Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia napedowego do kól pojazdu mecha¬ nicznego, zwlaszcza wahliwych niezaleznie od siebie, ewentualnie kierowniczych.Urzadzenia takie sa juz znane, zwlaszcza w zastosowaniu do pojazdów terenowych.W urzadzeniach tych naped kól kierowni¬ czych i wahliwych odbywa sie za pomoca walów przegubowych, poprzecznych, oso¬ bnych dla kazdego kola. Prowadzenie kól stanowia wahlilwe poprzecznie czworobo¬ ki przegubowe. Wynalazek niniejszy ma na; celu prostsza budowe takich ukladów i ulatwienie iK)lzbierania idh i wymiany cze¬ sci w przypadku ich uszkodzenia. Wedlug wynalazku w pojezdzie mechanicznym, w którym kola przynajmniej jednej osi sa prowadzone równolegle pojedynczo za po¬ moca laczników wzglednie czworoboków przegubowych, zwrotnice osiowe w zalez¬ nosci od tego, czy kola sa kierowane czy nie kierowane, zawieraja1 dwie osobne cze¬ sci zespolone ze soba nozlaozalnie, przy czym jedna czesc, a mianowicie zewnetrz¬ na, w postaci pochwy stanowi obsade dla lozyska kola, a druga czesc zwrotnicy sta¬ nowi przegub walu napedowego i obsade dla narzadów prowadniczych kola, np. czworoboku lacznikowego. Dzieki takie¬ mu uksztaltowaniu zwrotnicy mozna przez odjecie zewnetrznej czesci, stanowiacej obsade lozyska kola, uzyskac dostep dopolozonych wewnatrz narzadów napedo¬ wych oraz wyjac je wzglednie wymienic na inne.W urzadzeniu wedlug wynalazku czesc zewnetrzna zwrotnicy osiowej zawiera we¬ wnatrz lozysko do osadzenia w nim czo¬ pa walu napedowego, drugie zas lozysko jest osadzone na zewnatrz tej czesci i sta¬ nowi oparcie dla kola.Ponadto czesc druga zwrotnicy, sluzaca do osadzenia narzadu napedowego, jest umieszczona na wahliwych poprzecznie lacznikach, przy czym jeden z tych laczni¬ ków stanowi resor poprzeczny.Dalsze uproszczenie ukladu uzyskuje sie w ten sposób, ze obsada resoru na ra¬ mie pojazdu stanowi wspornik oslony ped¬ ni osiowej wzglednie sama oslone osiowa.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia urzadzenie osiowe wedlug wynalazkuw przekroju; fig. 2 — konstruk¬ cje'zwrotnicy osiowej kól do kierowania; fig. 3 — uklad wedlug wynalazku zwrotni¬ cy osiowej w przekroju poziomym wedlug fig. 2.W przykladzie, przedlstawiomym na fig. 1, kadlub osiowy kazdego kola sklada sie z dwóch zespolonych ze soba rozlaczal- nie, np. za pomoca srub 7, czesci 1, 2, z któ¬ rych czesc 1 ma ksiztalt pochwy, pirzy czym jedno z lozysk 3 znajduje sie we¬ wnatrz niej, a lozysko drugie 4 — na ze¬ wnatrz. W lozysku 3 jest osadzony nape¬ dzany czop walu 5, z którym polaczona jest piasta 5' kola 6.Fig. 2 przedstawia urzadzenie do kie- rawaaej zwrotnicy osiowej. To -urzadze¬ nie rózni sie od przedstawionego na fig. 1 tym, ze czesc 2' zwrotnicy olsiowej jest za¬ opatrzona w czopy obrotowe 30, za pomo¬ ca których jest ona osadzona.obrotowo w obsadzie 2" celem umozliwienia jej zwro¬ tów przy kierowaniu.Naped osi odbywa sie za pomoca po¬ przecznego walu napedowego 10. W ukla¬ dzie tym wal 10 jest polaczony z czopem 5 z& pomoca przegubu uniwersalnego w po¬ staci czaszy kulistej 11, wykonanej na kon¬ cu czopa walu, tak iz wal 10 moze sie w nim wahac we wszystkich kierunkach.Czesc 2 wzglednie 2' kadluba wzglednie zwrotnicy osiowej stanowi narzad do osa¬ dzenia przegubu uniweraalneg|o wzglednie kulistej czaszy 11 i walu napedowego 10* W postaci wykonania wedlug fig. 3 ku¬ lista czasza 11 jest splaszczona w dwóch przeciwleglych miejscach 35. Dzieki temu czesc 2' zwrotnicy osiowej w miejscu 36 moze byc wezsza, a jej swoboda ruchu w obsadzie 2" zwiekszona, a zatem i kat wy¬ chylenia przy kierowaniu moze byc wiek¬ szy i wyjecie czopa 5 wraz z czasza 11 z obsady 2' jest tak samo mozliwe, jak w ukladzie poprzednio opisanym. Dla wiek¬ szej wyrazistosci oznaczono na fig. 3 linia kreskowana szerokosc, jaka powinnaby miec czesc 2* zwrotnicy osiowej w miej¬ scach 36, gdyby czasza 11 nie miala splasz¬ czonych boków 35, aby umozliwic wyjecie czopa walu 5 wraz z czasza 11 z obsady 2* zwrotnicy osiowej.Rozbieranie przedstawionego ukladu osiowego odbywa sie w sposób nastepu¬ jacy.Po zdjeciu czapki 31, odkreceniu na¬ kretek 32 i zdjeciu tarczy kola 6 odkreca sie sruby 33 i zdejmuje sie beben hamul¬ cowy 34. Nastepnie odkreca sie sruby 7 i wyjmuje sie caly zespól, skladajacy sie z pólosi, przegubu uniwersalnego, czopa 5, piasty 5', pochwy 1 i lozysk 3 i 4. Koniecz¬ ne jest przy tym podparcie wzglednie pod¬ niesienie czworoboku przegubowego, na¬ tomiast nie potrzeba podnosic calego pod¬ wozia, jak w znanych ukladach.Obsada osiowa 2 jest zaopatrzona we¬ dlug wynalazku w tarcze ochronna wzglednie oslone 14 dla weza hamulcowe¬ go 15, celem zabezpieczenia go przed uszkodzeniami. Zawieszenie kól moze byc wykonane w ten sposób, ze resor przynaj- — 2 —mnie} jednej osi jest osadzony wahliwie na ramie pojazdu przegubowo okolo osi po¬ dluznej pojazdu, natomiast (resor przynaj¬ mniej jednej dalszej osi moze byc sztywno zawieszony na ramie pojazdu, np. jak w patencie nr 29301. Wedlug rysunku kola kazdej osi sa zawieszone na ramie podwo¬ zia za pomoca lacznika 8 i resoru po¬ przecznego 9, wspólnego dla kól óbu stron, przy czym resor poprzeczny 9 przynaj¬ mniej jednej osi jest polaczony przegubo¬ wo z raima pojaizdJu w punkcie 37, a resor poprzeczny przynajmniej drugiej osi jest polaczony sztywno z rama pojazdu.Urzadzenie wedlug wynalazku nie po¬ siada wad, wystepujacych w znanych po- jiaizdach terenowych z pojedynczo nalpe- dzanymi, zawieszonymi przegubowo i wahliwymi niezaleznie od siebie kolami, zawieszonymi za pomoca wahliwych lacz¬ ników na ramie, podpartymi przez resory poprzeczne, w których rama musi wytrzy¬ mac nie tylko normalne naprezenia gnace, spowodowane obciazeniem pionowym, jlecz równiez sily bocznie i naprezenia skretne.Rama pojazdu w przykladzie wykona¬ nia, przedstawionym na rysunku, sklada sie z dwóch podluznie 16, 17, z którymi sa polaczone obsady resorowe 19. Z obsada resorowa 19 polaczona jest wedlug wyna¬ lazku oslona osiowa 18, tak iz oslona osio¬ wa jest polaczona za posrednictwem obsa¬ dy resorowej z rama pojazdu lub ewentual¬ na obsada resorowa jest wykonana bezpo¬ srednio jako oslona osiowa. Poprzeczne waly napedowe 10 sa osadzone na przegu¬ bach uniwersalnych w oslonie 21. Oslo¬ na 21, osadzona w oslonie osiowej za po¬ moca lozyska 24 kazdego przegubu 20, jest wykonana jako kolo glówne 22 dyferen- cjalu. W ten sposób uzyskuje sie znacz¬ na* oszczednosc ^miejsca, a ponadto moz¬ nosc umieszczenia w oslonie osiowej du¬ zych przegubów.Najlepiej gdy oslona 21 przegubu 20 walu napedowego, zaopatrzona w uzebie¬ nie 22, jest polaczona rozlaczalnie z pier¬ scieniowa czescia 23, sluzaca za pierscien lozyskowy narzadów tocznych 24 ukosne¬ go lozyska tocznego, za posrednictwem którego czesci przegubowe 21, 23 przegu¬ bu walu napedowego 20 sa osadzone w oslonie osiowej (w tylnym moscie). W ten sposób umozliwia sie latwe wymontowanie urzadzenia napedowego.W przykladzie wykonania, przedsta¬ wionym na rysunku, w oslonie osiowej osadzony Jest obrotowo pierscien 26, któ¬ ry przy przesunieciu sworznia 27 da sie przesunac osiowo, za pomoca którego to sworznia dyferencjal moze byc zaryglowa¬ ny. W przedstawionym przykladzie jest szesc sworzni 27, przy czym w polozeniu wysunietym sworzni dyferencjal jest za¬ blokowany. Zablokowanie dyferencjalu uzyskuje sie w ten sposób, ze za pomoca sworzni uskutecznia sie 'polaczenie oslo¬ ny 29 dyferencjalu z czescia przegubo¬ wa 21, która jest wykonana jako kolo 22 dyferencjalu.Przesuniecie pierscienia 26 moze odby¬ wac sie z siedzenia kierowcy np. za pomo¬ ca ukladu drazków, zaczepionego- w miej¬ scu 28.Pojazd moze byc wykonany tak, ze sil¬ nik jest umieszczony ponad jedna z osi, a sprzeglo i przekladnia po stronie silnika, zwróconej do konca pojazdu, tak iz prze¬ strzen pomiedzy osiami moze byc prak¬ tycznie calkowicie wyzyskana dla ciezaru uzytkowego, dla nadwozia itd., jak podano w patencie nr 29650. PL