Wynalazek niniejszy dotyczy przepono¬ wego zaworu przelewowego np. do prze¬ wodów olejowych, którego okragla prze¬ pona na zewnetrznej kraiwedzi jesit mocno zacisnieta, przy czym na srodkowa jej czesc dziala sprezyna za, posreidniictwem oi- mieiszczonej na niej nakladki. Cisnienie pompy olejowej napina przepone i podno¬ si przy tym polaczony z nia istozek zaworo¬ wy z jego gniazdka w kierunku, przeciw¬ nym do kierunku dzialania cisnienia oleju i isily wspomnianej sprezyny. W takich przeponowych zaworach przelewowych w celu usztywnienia .przepony pokrywa sie ja zwykle okragla plytka, która przy wzno¬ szeniu sie przeipony zewnetrznym iswoim obrzezem opiera sie na nieruchomej czesci oslony, a wewnetrznym swym obrzezem na wspomnianej umieszczonej pod sprezyna nakladce.Wspomniana plytka posiada wymiary takie, ze dla sprezystej zmiany jej ksztal¬ tu pompa musi ispowodowac cisnienie nie¬ znacznie tylko wyzsze od cisnien przeciw¬ nych, panujacych w miejscach smarowa¬ nia, do których olej ma byó doprowadzany pqprzez zawór przelewowy.Pod przepona moga tez okresowo po¬ wstawac cisnienia niewspólmiernie wyso¬ kie, np. wówczas, gdy czaistki zanieczysz¬ czen zagrodza droge oleju za zaworem.Choc pompa bylaby w stanie przez 'Odpo¬ wiednie cisnienie uwolnic droge dla olejiu ppprzez zawór do miejsca zapotrzebowa¬ nia oleju, to jednak ze wzgledu na potrze¬ bne do tego wysokie cisnienie plytkawspornikowa podlegalaby nadmiernemu naprezeniu i zepsulaby sie razem z prze¬ pona.Aby niedogodnosci tej zapobiec i u- trzymac zawór przelewowy w stanie zdol¬ nym do dzialania takze w przypadku wy¬ zej wymienionym, wedlug niniejszego wy¬ nalazku stosuje sie .powierzchnie oporowa, o która przy wznoszeniu sie przepony ply¬ tka oporowa opiera sie czescia podlegaja¬ ca wygieciu, zanim ulegnie wygieciu w stopniu niedopuszczalnym. Dzieki temu o- siaga sie, ze od czasu oparcia sie plytki wspornikowej o wspomniana powierzchnie oporowa naprezenie jej wygiecia mimo wzrastania cisnienia pod przepona staje sie tak nieznaczne, ze moze ona jeszcze wytrzymac cisnienia bardzo wysokie.W czasie jednak, w którym w przewo¬ dach przeciwdziala jedynie cisnienie, re¬ gulujace doprowadzanie oleju, plytka wspornikowa nie opiera sie jeszcze na wspomnianej powierzchni oporowej, a wy¬ ginanie plytki wspornikowej odbywa sie w granicach dopuszczalnych i pod cisnienia¬ mi, które daje pompa tylko w mierze po¬ trzebnej. Wspomniana okragla powierzch¬ nia oporowa dla plytki wspornikowej mo¬ ze byc wykonana na czesci, na stale pola^ czonej z oslona zaworu. Moze ona jednak byc tez wykonana na czesci, przenoszacej sile sprezyny.Przyklady wykonania wedlug niniej¬ szego wynalazku sa uwidocznione na zala¬ czonym rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój podluzny urzadzenia we¬ dlug wynalazku, fig. 2 — przekrój podluz¬ ny odmiennej postaci wykonania urzadze¬ nia wedlug wynalazku, fig. 3 — przekrój podluzny innej odmiany urzadzenia, a fig. 4 — przekrój podluzny jeszcze jednej od¬ miany wykonania wedlug niniejszego wy¬ nalazki*.Przeponowy zawór przelewowy we¬ dlug fig. 1 posiada oslone 1, w której prze¬ pona 2 za pomoca pierscienia 3 i pokrywy U jest zacisnieta szczelnie na obwodzie. Do komory 5 pod przepona 2 pompa doprowa¬ dza poprzez otwór 6 olej. Przepona 2 jest w srodku zaopatrzona w otwór, a za pomo¬ ca sruby 7 jest na niej umocowana naklad¬ ka 8. Sprezyna 9 cisnie przepone 2 za po¬ moca nakladki 8 do dolu, a górna swa cze¬ scia opiera sie na talerzu 10, który z kolei 0 pokrywe U opiera sie sruba nastawcza 11. W srubie 7 prowadzony jest trzpienio¬ wy stozek zaworowy 12, którego górna glówke sprezyna 13 dociska do nakladki 8.Dzialanie sprezyny 9 przyciska stozek za¬ worowy 12 do gniazdka zaworowego 14, dzieki czemu stozek ten zamyka kanal 15.Znane dzialanie zaworu polega na tym, ze olej, wchodzacy od pompy przez kanal 6 do komory 5, wygina przepone 2, przy czym istozek zaworowy 12 po przezwycie¬ zeniu sily sprezyny 9 zostaje podniesiony z gniazdka H tak, ze poprzez kanal 15 i wypust 17 olej plynie do miejsca jego za¬ potrzebowania.Nad przepona 2 znajduje sie okragla plytka wspornikowa 18, której wewnetrz¬ na krawedz 19 przy wyginaniu sie przepo- ny 2 opiera sie na nakladce 8, a jej ze¬ wnetrzna krawedz 20 na pierscieniu 3.Plytka wspornikowa 18 usztywnia przepoi ne 2, a przy dzialaniu zaworu podlega ona sprezystym zmianom ksztaltu wraz z prze¬ pona.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 pierscien # jest zaopatrzony w wystepki, którego lekko stozkowa powierzchnia 22. znajduje sie w pewnym odstepie naprze¬ ciwko nie wygietej plytki wspornikowej 18.Odstep ten, uwidoczniony na fig. 1, jest tylko taki duzy, aby przy wygieciu przepo¬ ny plytka wspornikowa 18 oparla sie na powierzchni 22, zanim jej przegiecie osia¬ gnie stopien jeszcze dopuszczalny. Przy tym wymiary plytki wspornikowej sa takie, aby dla jej sprezystych zmian ksztaltu, za¬ nim oprze sie ona na powierzchni oporowej 22, wystarczaly cisnienia, jakie sa potrzeb- — 2 —ne do przeprowadzenia, oleju poprzez* za¬ wór 12, 14 do miejsc zapotrzebowania ole¬ ju. 0 ile jednak za zaworem 12, li w prze¬ wodzie w kierunku do miejsca zapotrzebo¬ wania oleju albo w samyim tym miejscu naiatapi zapchanie przez zanieczyszczenie, wówczas cisnienie pod przepona 2 w komo¬ rze 5 wzrasta tak, ze plytka wspornikowa naklada sie na powierzchnie oporowa 22 pierscienia 3. Od tej chwili podlegac imoze splrezjystyim zmianom ksztaltu tylko ta czesc plyty wspornikowej 18, której powierzch¬ nia oporowa nie dotyka. Jest rzecza latwo zrozumiala, ze wobec nieznacznej tylko pro- mieniowej szerokosci, mogacej ulec wygie¬ ciu, pierscieniowej czesci plytki wsporniko¬ wej dzialac moze bardzo wysokie cisnienie bez obawy nastapienia szkodliwej zmiany ksztaltu plytki wspornikowej. Za pomoca znacznego cisnienia pompa moze wiec wy¬ pchnac zanieczyszczenia z przewodu za za¬ worem bez uszkodzenia plytki wsporniko¬ wej 18 i przepony 2.Wspomniana powierzchnia oporowa mo^ ze byc wykonana w kazdy dowolny sposób, osiagajacy ten cel.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 powierzchnia oporowa jest wykonana ja¬ ko mniej stroma powierzchnia stozkowa 22' na nakladce 8, o która opiera sie plyt¬ ka wspornikowa 18, zanim ulegnie ona nie¬ dopuszczalnej zmianie ksztaltu przy wzrar- istaniu cisnienia w komorze 5.Nie jest rzecza konieczna zastosowanie takiej malo stromej powierzchni stozkowej na pierscieniu 3 albo na nakladce 8. Wy¬ starcza, jesli np., jak uwidoczniono na fig. 3, pierscien 3 na swym przedluzeniu 28 posiada waska powierzchnie pierscie¬ niowa 24, o która oprze sie plytaJ wspor¬ nikowa, zanim ulegnie niedopuszczalnemu odksztalceniu przy wygieciu przepony 2.Takze i waska powierzchnia pierscie¬ niowa 24' na nakladce 8 wedlug (postaci wykonania, uwidocznionej na fig. 4, wy¬ starcza do osiagniecia wspomnianego ce¬ lu.Jest rzecza oczywista, ze takie po¬ wierzchnie oporowe mozna wykonac rów¬ noczesnie na nakladce 8 i na pierscieniu 3.Powierzchnie oporowe 22, 22l, 24, 24' nie potrzebuja tez posiadac postaci zamkniete¬ go pierscienia, moga one byc tez wykona¬ ne jako poszczególne oddzielnie rozmiesz¬ czone zgrubienia lub wystepy na czes¬ ciach 3 lub 8 albo na obydwu tych czes¬ ciach* W przykladzie wykonania wedlug fig. 4 (Uwidocznione jest wygiecie ponizej do¬ puszczalnej granicy odksztalcenia plytki wspornikowej 18, podczas którego plytka wspornikowa opiera sie mniej wiecej swa srodkowa czescia w kierunku promieniom wym o powierzchnie 24'. Dalsze odksztal¬ cenie plytki wspornikowej jest mozliwe tylko przy bardzo znacznym wzroscfe cis¬ nienia w komorze 5. Zanim jednak takie cisnienie nastapi, zanieczyszczenia w ka¬ nalach przewodzacych zostaja tak prze¬ pchniete albo przesuniete w kierunku miej¬ sca zaipotrzebowania oleju, ze droga dla o- leju zostaje znów uwolniona i panuja w niej cisnienia regulujace. PL