Wynalazek niniejszy dotyczy gramofo¬ nów plytowych, których dzialanie opiera sie na jednakiej szybkosci spiralnego zlob¬ ka w plytce wzgledem ostrza gramofonu, zbierajacego lub wydajacego dzwieki.Liczne próby osiagniecia tego wyniku nie daly dotychczas konstrukcji o znacze¬ niu praktycznem. W danym pomysle cho¬ dzi o narzad, który moze stanowic przyrzad dodatkowy lub czesc skladowa gramofonu.W tym celu tarcza cierna, która obwo¬ dem swym toczy sie po powierzchni spiral¬ nego zlobka plyty, przesuwa sie po linji prostej w kierunku promienia plyty. Z tar¬ cza polaczony jest miarkownik szybkosci.Obsada obu tych czesci polaczona jest z gramofonem i posiada wprawiane w ruch plyta narzady, przesuwajace tarcze prosto- droznie.Niezaleznie od tego, z miarkownikiem szybkosci zespolony zostaje .przyrzad roz- rzadczy, polaczony poza tern z tuba ma¬ szyny i poruszajacy sie lacznie z tuba w ce¬ lu prostowania dzialania miarkownika.Dalszy opis zawiera inne szczególy po¬ myslu, przedstawionego w postaci dwóch przykladów! wykonania.Fig. 1 wyobraza rzut pionowy schema¬ tyczny jednej z odmian wykonania, fig. 2— rzuti poziomy ischematyczny przedstawio¬ nych na fig. 1 czesci; fig, 3 — przekrój pio¬ nowy plaszczyzna osiowa sjtrzynki rezona¬ tora, z która polaczony jest miarkownik; fig. 4 — przekrój wedlug linji 4-4 na fig. 3.Obfcafe plyty lub stól obrotowy 6 po¬ siada odpowiedni mechanizm napedowy.Obok niej miesci sie regulator odsrodkowy 25 na wsporniku 33. Obwód tarczy cier¬ nej 26 oprawianej na wrzecionie regulatora toczy sie po obwodzie obsady 6. Nad po¬ wierzchnia plyty miesci sie komora regula¬ tora. Ostrze (pominiete na rysunku) posu¬ wa sie po linji prostej w kierunku jednego z promieni plyty. W przedstawionym przy¬ kladzie sluzy do tego teleskopowe ramie dzwiekowe, umieszczone w ten sposób, ze ostrze przesuwa sie po srednicy plyty. %: f%staj£% z komory rezonatora 24 \ó£o$ 23 zaczepia o dzwignie 27, polaczona przegubowo z wystepem 28 wspornika 34.Dzwigitia 27 zakonczona jest widelkami 29 i zaczepia o koniec dzwigni katowej 30, umocowanej na przegubie ramienia 34. Ra¬ mie zewlnetrzne dzwigni 30 posiada szczot¬ ke lub lape 31 posuwajaca sie po tarczy hamulcowej 32 regulatora. Tarcza opra¬ wiona jest w tulei, która przesuwa sie po wrzecionie regulatora pod wplywem cie¬ zarków zawieszonych, jak zwykle na pla¬ skich sprezynach.Dzieki polaczeniu ciernemu tarczy 26 regulatora i obsady plyty czyli stolu obro¬ towego 6 szybkosc jego mozna regulowac.Ruch dzwigni 27 okolo przegubu oraz ruch dzwigni katowej 30 jest proporcjonalny do rttchów ostrza po plycie czyli do zmiany srednicy zwojów spirali plyty w miare, jak ostrze zmienia swoje polozenie na ply¬ cie. Jezeli ostrze przesuwa sie po plycie od wewnetrznego do -zewnetrznego zwoju spirali, ruch przekazany dzwigni 30 po¬ zwala na stopniowy przyrost szybkosci ru¬ chu regulatora (i odwrotnie). Wzrost szyb¬ kosci bedzie proporcjonalny do zmiany po¬ zycji ostrza w stosunku do spirali. Szyb¬ kosc postepowa wt^gledna spirali Wzgle¬ dem ostrza pozostaje przeto stala. Komo¬ ra 33 i 34 oraz wrzeciono' regulatora moga sie miescic na wspólnej podstawie, umoco¬ wanej do gramofonu. Tarcze cierna 26 moze napedzac obwód plyty lub inna czesc wirujaca lacznie z plyta (zamiast kry¬ zy obsady, jak to przedstawia rysunek).Fig. 3 i 4 wyobrazaja schemat nieco od¬ miennego preyfcfadu wykonawczego. Me¬ chanizm regulujacy szybkosc plyty stano¬ wi czesc skladowa lub dodatkowa komory rezonatora. Ostrze komory posuwa sie wlpoprzek plyty zapomoca teleskopowego ramienia dzwiekowego, czyli tak samo, jak w przykladzie pierwszym.Regulator sklada sie z tarczy ciernej 41, obracajacej sie w lozyskach, osadzonych na tarczy 42, przytwierdzonej wspornikami 43, 44 do ramienia dzwiekowego wpoblizu ko¬ mory rezonatora 40, Tarcza 42 gtyka sie z mniejsza tarcza cierna 45. Na wale tar¬ czy 45 znajduje sie wirujacy wodzik 46, umieszczony w zlobku tarczy 42. Posiada on klocki hamulcowe 47 odsuwane naze- wnatrz sprezynami 48. Napiecie sprezyn reguluja elastyczne ciegna 49, umocowane na przegubie 50. Suwak 51 miarkuje na¬ cisk ciegien 49, a wiec i napiecie spre¬ zyn 48.Ostrze 52 oraz tarcza 41 posuwaja sie po powierzchni tarczy gramofonu i zajmuja w kazdej chwili bardzo zblizone do siebie polozenie. Tarcza 41 zaczyna przeto pod wplywem plyty gramofonu wirowac. Szyb¬ kosc obrotu tarczy 41 zalezy od nacisku klocków 47 na kryze tarczy 42.Wszelkiej tendencji do zwiekszania szybkosci sprzeciwia sie zwiekszony nacisk klocków 47 na kryze tarczy 42, spowodo¬ wany przez sile odsrodkowa. Do prowa¬ dzenia trzonów klocków hamulcowych slu¬ za wskazane na fig. 4 kanaly.W miare posuwania sie tarczy 41 przy pomjocy ramienia dzwiekowego 39 po ply¬ cie gramofonu, zatacza ona prawie zupelnie dokladna spirale. Czesc plyty, stykajaca sie z tarcza, bedzie sie przeto zawsze prze- — 2 —suwala z szybkoscia dokladnie regulowana.Poniewaz ostrze znajduje sie w niewielkiej odleglosci od punktu zetkniecia sie tarczy 41 z powierzchnia plyty, stosunek szyb¬ kosci ostrza i zlobka plyty bedzie przez ca¬ ly czas staly.Rzecz prosta, iz przyrzad wyrabiajacy plyty gramofonowe moze byc równiez za¬ opatrzony w podobny regulujacy szybkosc mechanizm. PL