Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu o- trzymywania tantalu lub niobu wzglednie tantalu i niobu z 'materialów, np. rud lub pólfabrykatów hutniczych, zawierajacych tantal i (lub) niob w postaci tlenków.Wedlug wynalazku tantal lub niob wzglednie tantal i niob w postaci metalicz¬ nej lub w postaci stopów ze wspomnianych materialów otrzymuje sie w sposób ekono¬ miczny.Wynalazek niniejszy polega na tym, ze po zredukowaniu materialu wyjsciowego jednym lub kilkoma z metali nastepuja¬ cych: aluminium, wapniem, krzemem lub magnezem, zuzle otrzymane poddaje sie re¬ dukcji w piecu elektrycznym w celu otrzy¬ mania stopu tantalu lub niobu wzglednie tantalu i niobu oraz zuzli ubogich w tantal i niob.Material wyjsciowy, zawierajacy Ta i (lub) Nb poddaje sie redukcji cieplnej! je¬ dnym lub kilkoma z nastepujacych metali: aluminium, wapniem, krzemem, lub ma¬ gnezem w dowolnym urzadzeniu, przy do- prowadzamiu tylko takiej ilosci ciepla, jaka jest niezbedna do zapoczatkowania reakcji.Reakcja ta moze byc przeprowadzana w obecnosci metalu, który ma wejsc jako skladnik do otrzymanego stopu Ta — Nb lub Ta i Nb. Na przyklad jezeli zelazo zaiajduje sie w materiale wyjsciowym w zbyt malej ilosci, to w razie dodania zela¬ za w postaci metalicznej lub utlenionej o- trzyinuje sie z rediukftji cieplnej zelazo-tantal lub zelazonniob, wzglednie zelazo-tan- talo-niob. zuzle, stanowiace produkt uboczny po¬ wyzszej reakcji, sa nadal bogate w tantal i (lub) niob, tak, ze w razie poddania ich re¬ dukcji w piecu elektrycznym otrzymuje sie jak poprzednio, zelazo-tantalo-nioh i zuzle wolne od zawartosci tantalu i niobu.To drugie traktowanie moze byc prze¬ prowadzane w obecnosci czynników reduk¬ cyjnych, np. Ca, Al, Si, Mg, stosowanych pojedynczo lub razem w dowolnym stosun¬ ku.W odmianie wykonania sposobu opisa¬ na powyzej redukcja cieplna moze byc za¬ stapiona przez redukujace stapianie w pie¬ cu elektrycznym w obecnosci jednego lub kilku z nastepujacych metali: Al, Ca, Mg, Si.Wedlug nastepnej odmiany sposobu produkt wyjsciowy zostaje poddany reduk¬ cji selekcyjnej jednym lub kilkoma z na¬ stepujacych metali redukcyjnych: Ca, Si, Al, Mg, w obecnosci stopów tantalu, niobu, tantalu i (lub) niobu wzglednie w obecno¬ sci zelazontantalu i zelazo-niobu oddzielnie lub razem.W sposób powyzszy mozna powiekszyc zawartosc tantalu w produkcie, nie zawie¬ rajacym praktycznie biorac niobu, wskutek czego ta reakcja jest poczatkowa przy wy-* twarzaniu rynkowych produktów, zawie¬ rajacych tantal.Nizej podano kilka przykladów prze¬ prowadzania sposobu wedlug wynalazku.Przyklad 1. W piecu elektrycznym Herouilta topi sie zelazo-tantal i zelazo-niob, zawierajace jeden lub kilka z nastepuja¬ cych metali: Ca, Al, Si lub Mg, w obecno¬ sci produktu wyjsciowego, zawierajacego tlenki tantalu i niobu z dodatkiem topni¬ ka, np. wapna, krzemionki, szpatu fluoro¬ wego lub podobnego. Otrzymuje sie zuzle, reagujace z metalami redukujacymi niob z zelazontantalu i zelazo- niobu. Niob zo¬ staje zredukowany i przechodzi do stopu, natomiast tlenki metali redukcyjnych prze¬ chodza do zuzli, które nastepnie zostaja z pieca spuszczone po calkowitym lub prawie calkowitym odzyskaniu zawartego w nich niobu.Nastepnie przez redukcje zelazotantalu i zelazoniobu wytwarza sie zuzle wtórne, zawierajace tlenki tantalu i niobu, które po odzyskaniu zawartego w nich niobu u- suwa sie z pieca.Reakcje powyzsze powtarza sie dopó¬ ty, dopóki zelazo-tantal i zelazo-niob za¬ wiera dostateczna ilosc metali redukcyj¬ nych.Przyklad 2. Produkt wyjsciowy, zawie¬ rajacy tlenki tantalu i niobu miesza sie z topnikiem oraz z zelazotantalem i zelazo- niobem, zawierajacym metale redukcyjne (Ca, Mg, Al, Si). W czasie reakcji metale redukcyjne dzialaja na tlenek niobu. Otrzy¬ mane zuzle ubogie w niob, usuwa sie, a na¬ stepnie do pieca ponownie wprowadza sie wspomniana mieszanine.Przyklad 3. Produkt wyjsciowy, zawie¬ rajacy tlenki tantalu i niobu, zostaje zre¬ dukowany za pomoca Ca, Al, Mg lub Si, stosowanych pojedynczo lub lacznie w do¬ wolnej liczbie. Otrzymuje sie zelazotantal i zelazoniob, zawierajace pewne domieszki metali redukcyjnych, które nastepnie rafi¬ nuje sie po usunieciu zredukowanego zu¬ zla.Do produktu wyjsciowego mozna dodac odpowiedniego topnika. zuzle otrzymane z rafinowania, zawie¬ rajace tylko nieznaczne ilosci niobu, usuwa sie z pieca, po czym rafinowanie powtarza sie dopóty, dppóki zelazotantal i zelazoniob zawiera dostateczne ilosci metali redukcyj¬ nych.Wedlug nastepnej odmiany wykonania wynalazku niniejszego produkt wyjsciowy, zawierajacy Ta i (lub) Nb, zostaje podda¬ ny redukcji w odpowiednim urzadzeniu hu¬ tniczym, np. w piecu elektrycznym, za po¬ moca jednego lub kilku z nastepujacych — 2 —metali redukcyjnych: Al, Si, Ca, Mg, zwia¬ zanych chemicznie lub zmieszanych z inny¬ mi metalami, wymienianymi ponizej. Re¬ dukcje te przeprowadza sie.w ten sposób, aby zostala wydzielona calkowita zawar¬ tosc lub wieksza czesc zawartosci Nb lub Ta, jezeli jeden tylko z tych pierwiastków jest obecny w materiale wyjsciowym albo tez Nb i Ta lacznie, jezeli obecne sa oby¬ dwa te pierwiastki.Do czynników redukcyjnych dodaje sie takich metali, które laczac sie lub miesza¬ jac sie z tymi czynnikami wytwarzaja tyle ciepla, ze wydajnosc cieplna danej ilosci czynników redukcyjnych jest mniejisza w stopie lub mieszaninie otrzymanej, niz w stanie pierwotnym. Jako metale do powyz¬ szego celu nadaja sie zwlaszcza nikiel, ko¬ balt i zelazo, zwiazane chemicznie lub do¬ mieszane lacznie lub oddzielnie do jednego ze wspomnianych metali: Al, Si, Ca, Mg, lub do kilku metali stosowanych.Z tej redukcji otrzymuje sie zuzle bo¬ gate w Ta i (lub) Nb oraz stop, zawiera¬ jacy wieksza czesc Ta, Nb lub Ta i Nb, zredukowana lacznie z dodatkowym meta¬ lem, zastosowanym w celu zmniejszenia cieplnej aktywnosci czynnika redukcyjne¬ go, a wiec zwiazana z jednym lub z kilko¬ ma metalami nastepujacymi: niklem, ko¬ baltem lub zelazem. zuzle te traktuje sie nastepnie w dowol¬ ny znany sposób w celu odzyskania z nich tych metali.Wedlug dalszej odmiany wykonywania sposobu produkt wyjsciowy poddaje sie re¬ dukcji selekcyjnej za pomoca jednego lub kilku z nastepujacych czynników redukcyj¬ nych: Ca, Al, Si, Mg, zwiazanych lub zmieszanych z wymienionymi nizej metala¬ mi dodatkowymi, w celu otrzymania pro¬ duktu, mp. stopu, w którym stosunek za¬ wartosci Nb do Ta jest wiekszy, niz w pro¬ dukcie wyjsciowym.Jako metale dodatkowe stosuje sie, jak i poprzednio, nikiel, kobalt lub zelazo, po¬ siadajace wspomniane wyzej wlasciwosci cieplne.Sposób ten mozna wykonywac jak na¬ stepuje.Produkt wyjsciowy poddaje sie w od¬ powiednim urzadzeniu hutniczym np. w piecu elektrycznym, redukcji selekcyjnej w obecnosci czynników redukcyjnych: Si, Ca, Al, Mg, których aktywnosc redukujaca zostala zmniejszona wskutek zwiazania lub dodania do tych czynników innych metali, np. Ni, Co, Fe lacznie lub pojedynczo. Ilos¬ ci czynnika redukcyjnego przy tym dobie¬ ra sie tak, aby wieksza czesc Nb zositala zredukowana z produktu wyjsciowego i przeszla do stopu, w którym zatem stosu¬ nek zawartosci Nb do Ta jest wiekszy, niz w produkcie wyjsciowym. Pozostale sklad¬ niki tego stopu stanowia metale (lub me¬ tal) zastosowane w celu zmniejszenia akty¬ wnosci czynnika redukcyjnego.Z reakcji tej otrzymuje sie poza tym zuzle, w których w przeciwienstwie do o- trzymanego stopu stosunek ilosci Ta do Nb jest wiekszy, niz w produkcie wyjsciowym, zuzle te przerabia sie w dowolny znany sposób w celu odzyskania Ta i Nb. PL