W odlewnictwie znany jest sposób o- trzymywania zeliwa, polegajacy na tym, ze podczas topienia surówki w piecach szybo¬ wych dodaje sie do ladunku wieksza lub mniejsza ilosc zlomu stalowego w postaci odpadków stalowych, przy czym taki zlom stosowano zwykle w miare moznosci w po¬ staci stosunkowo duzych kawalków, dosto¬ sowanych jednak do srednicy stosowanego zeliwiaka. Do przetapiania takich ladun¬ ków stosuje sie jedynie taka ilosc koksu, jaka jest potrzebna do przetapiania surów¬ ki szarej. Dodatek odpadków stalowych do ladunku ma na celu obnizenie zawartosci wegla w wytwarzanym zeliwie, co jednak powoduje podwyzszenie temperatury top¬ nienia takiego ladunku.Wprowadzano równiez do ladunku szy¬ bowych pieców odlewniczych odpadki stalo¬ we w postaci wiórków lub kawalków bla¬ chy. Te malowartosciowe odpadki w posta¬ ci malych kawalków wprowadzano do zeli¬ wiaka w postaci stloczonej przez zastoso¬ wanie prasy 'mimosrodowej lub w odpowie¬ dnich blaszanych zbiornikach, badz tez w postaci brykietów, silnie zbrykietowanych z ewentualnym zastosowaniem srodków wiazacych, przy czym przewaznie uwazano za rzecz potrzebna powiekszenie namiaru koksu. Wszystkie te znane sposoby otrzy¬ mywania zeliwa nie daja jednak moznosci unikniecia znacznych strat zelaza wskutek jego spalania sie.Co sie tyczy zuzycia koksu w szybowychpiecach odlewniczych, to w literaturze tech¬ nicznej zaleca sie stosowanie koksu w ilosci 6 — 6,6% ladunku zakladajac, ze ladunek nie zawera znaczniejszych, zaslugujacych na uwzglednienie, ilosci odpadków stalo¬ wych jako dodatków. Te ilosc koksu, zalezr nie od konstrukcji pieca i od warunków je¬ go pracy, nalezy uwazac jako znacznie zmniejszona. Przy tym jednuk podkresla sie wyraznie, ze przy zastosowaniu tak zmniejszonej ilosci koksu mozna uzyskac, nawet w przypadku jednoczesnego wyste¬ powania wszystkich pomyslnych warun¬ ków, jedynie zeliwo zimne i ze, praktycznie biorac, nie mozna w ten sposób osiagnac ciaglej i dlugotrwalej pracy ipieca, do wy¬ twarzania zas dobrego i dostatecznie gora¬ cego zeliwa, iprzy dlugotrwalej ciaglej pra¬ cy pieca, potrzebna ilosc koksu wedlug tych danych musi wynosic 8 — 10% ladunku.Stwierdzono, ze sposób wedlug wyna¬ lazku niniejszego pozwala z jednej strony na wyzyskiwanie znacznej ilosci ciepla, wy¬ twarzajacego sie przy spalaniu odpadków stalowych lub podobnych materialów, z du¬ za korzyscia w bilansie cieplnym szybowe¬ go pieca odlewniczego, z drugiej zas stro¬ ny piec mozna prowadzic w sposób ciagly w ciagu dlugiego okresu pracy z zastosowa¬ niem mniejszej niz zwykle ilosci koksu, je¬ zeli przy zachowaniu innych warunków pracy pieca, ilosc koksu, brakujaca ewen¬ tualnie do normalnej jego ilosci, zastapi sie welna stalowa lub uboga w wegiel stal w postaci kawalków o duzej powierzchni i malym przekroju; dodatki te wprowadza sie do pieca jako nosniki ciejpla w postaci luznej.Podczas gdy normalny ladunek kazdego zeliwiaka wymaga w praktyce pewnej naj¬ mniejszej ilosci koksu, której nie mozna bylo zmniejszac, zwlaszcza przy dodawaniu do ladunku odpadków stalowych, to sposób wedlug wynalazku niniejszego umozliwia prowadzenie zeliwiaka w sposób ciagly, niezaleznie od skladu chemicznego jego la¬ dunku, z zastosowaniem tak malej ilosci koksu, jaka dotychczas,byla uwazana, pra¬ ktycznie biorac, za nieosiagalna, w przeci¬ wienstwie do wszystkich znanych dotych¬ czas sposobów, stosowanych w zwyklej pra¬ ktyce odlewniczej we wszystkich przypad¬ kach. Uzyskuje sie przy tym jednak dosta¬ tecznie gorace zeliwo, poniewaz wskutek spalania odpadków stalowych w postaci malowartosciowej welny stalowej lub po¬ dobnych materialów osiaga sie, pomimo zmniejszenia namiaru koksu, nadzwyczaj korzystne warunki pracy pieca przy stoso¬ waniu dostatecznie wysokich temperatur.W celu mozliwie najdokladniejszego wy¬ zyskania ciepla spalania welny stalowej, ja¬ ko nosnika ciepla, wprowadza sie ja do zeli¬ wiaka] przewaznie razem z ladunkiem koksu, zmieszana z nim. W tym przypadka wpro¬ wadzonej do pieca welny stalowej wzgle¬ dnie podobnego materialu mozna nie brac pod uwage przy obliczaniu skladu che¬ micznego ladunku, tym bardziej, ze ona nie oddzialywa bezposrednio na sklad chemicz¬ ny wytwarzanego zeliwa.Welna stalowa lub podobny material dzieki duzej swej powierzchni w stosunku do jej masy ogrzewa sie w piecu bardzo szybko do wysokiej temperatury i spala sie w strefie topnienia wywiazujac przy tym znaczna ilosc ciepla, wskutek czego jest rzeciza zupelnie mozliwa zas|te|powanie znacznej czesci koksu stosunkowo nieduzy¬ mi wagowo dodatkami welny stalowej lub podobnego materialu.Sposób wedlug wynalazku pozwala na zastepowanie 40 — 50%, a nawet i do 60% zwykle stosowanej ilosci koksu znacznie mniejiszym pod wzgledem ciezaru dodat¬ kiem welny stalowej, a mianowicie iloscia, wynoszaca do 30% ciezaru normalnie sto¬ sowanej ilosci koksu.Jakkolwiek niemal calkowite spajanie welny stalowej wzglednie materialu podob¬ nego pociaga za soba straty zelaza, jak to zreszta zawsze ma miejsce przy ponownym — 2 —przetapianiu odpadków stalowych w posta¬ ci malych kawalków, to jednak sposób we¬ dlug wynalazku jest bardzo ekonomiczny dzieki stosowaniu welny stalowej w ilosci stosunkowo nieduzej pod wzgledem ciezaru.Ten sposób nie tylko umozliwia oszc^dze- nie przeszlo polowy normalnie stosowanej ilosci koksu, ale pozwala tez na zastepowa¬ nie tej duzej ilosci zaoszczedzonego koksu znacznie mniejsza pod wzgledem ciezaru iloscia welny stalowej lub podobnego mate¬ rialu, dajacego sie zaledwie ;z trudem bry- kietowac lub wyzyskiwac w inny sposób.Dalsza zaleta sposobu wedlug wynalaz¬ ku polega na tym, ze umozliwia on równiez znaczne zmniejszenie namiaru koksu nawet w przypadku stosowania gorszych gatun¬ ków koksu o duzej zawartosci siarki, bez ewentualnego szkodliwego oddzialywania na temperature wytwarzanego zeliwa. Spo¬ sób wedlug wynalazku umozliwia znacznie szybsze przetapianie ladunku, przy czym o- kazaio sie, ze temperatura zeliwa podczas spustu go z zeliwiaka nie tylko ze nie byla nizsza od temperatury zeliwa, wytworzo¬ nego przy uzyciu zwykle dotychczas stoso¬ wanej ilosci koksu, ale nawet byla od niej ewentualnie wyzsza, a mianowicie przy odpowiednio wymiarowanym, dostosowa¬ nym do zmniejszonej ilosci koksu dodatku welny stalowej, i przy dostosowanych do tego dodatku warunkach wdmuchiwania powietrza.Dzieki znacznemu zmniejszeniu namia¬ ru koksu przy sposobie wedlug wynalazku w szybowym piecu odlewniczym panuje na ogól dostatecznie silny ciag, wystarczaja¬ cy do calego procesu spalania, dzieki temu, ze w piecu znajduje sie dostateczna ilosc tlenu. Dla fachowca nie sprawia zadnej trudniosci dobranie ilosci oraz preznosci wdmuchiwanego powietrza, zaleznie od ilo¬ sci uzytej welny stalowej lub podobnego materialu oraz zaleznie od budowy pieca.Te ilosc powietrza dobiera sie odpowiednio do stosowanej kazdorazowo zmniejszonej ilosci koksu oraz odpowiednio do ilosci do¬ dawanej welny stalowej tak, aby osiagnac najlepsze warunki spalania oraz najko¬ rzystniejsza ten^peraJture wytwarzanego ze¬ liwa podczas spustu. Na przyklad w licz¬ nych przypadkach moze byc rzecza potrzeb¬ na powiekszenie ilosci wzglednie preznosci wdmuchiwanego powietrza w porównaniu z iloscia powietrza wdmuchiwanego do ze¬ liwiaka przy stosowaniu normalnej ilosci koksu. W innych zas przypadkach —- zalez¬ nie od ilosci wprowadzonej do ladunku wel¬ ny stalowej — moze byc rzecza potrzebna obnizenie tych wielkosci.Znaczna zalete sposobu wedlug wyna¬ lazku pod wzgledem hutniczym stanowi o- kolicznosc, ze przez zmniejszenie namiaru koksu wprowadza sie do pieca znacznie mniej siarki, w wyniku czego otrzymane zeliwo jest ubogie w siarke. Mozna tez bez stosowania jakichkolwiek zabiegów dodat¬ kowych pracowac ze znacznie mniejszymi dodatkami wapna, dzieki czemu uzyskuje sie znaczne oszczednosci na cieple, powo¬ dujace badz oszczednosc na paliwie, badz tez lepsze wyzyskanie rozporzadzalnej ilo¬ sci ciepla do podwyzszania temperatury roztopionego zeliwa.Sposób wedlug wynalazku mozna stoso¬ wac do wytwarzania zeliwa o dowolnym skladzie chemicznym. A wiec np. ladunek moze skladac sie wylacznie z surówki i zlo¬ mu zeliwnego, mozna jednak tez stosowac w dowolnej ilosci odpadki stalowe, ubogie w wegiel, jako skladnik ladunku. Przy znacznym zmniejszeniu namiaru koksu, dzieki wysokiej temperaturze strefy topnie¬ nia, uzyskuje sie wysokowartoscipwe go¬ race zeliwo.Dokladne badania, przeprowadzone z za¬ stosowaniem sposobu wedlug wynalazku niniejszego, daly wyniki nastepujace. Do przetopienia ladunku o wadze 900 kg, skla¬ dajacego sie z surówki i zlomu zeliwnego, stosowano dotychczas 90 kg koksu.Przy zastosowaniu sposobu wedlug wy- — 3 —nalazku niniejszego do (przetopienia tego ladunku wprowadzono do pieca zaledwie 45 kgv koksu, zmieszanego z 15 kg welny stalo¬ wej. W ten sposób przetopiono po kolei 10 takich ladunków, przy czym temperatura wytwarzanego zeliwa nie zmieniala sie, praktycznie biorac, podczas przetapiania tych ladunków i wynosila okolo 1360 — 1380°C. Natomiast wytworzone zeliwo -za¬ wieralo znacznie mniej siarki niz zeliwo, wytworzone w znany spoisób przy zastoso¬ waniu zwyklej ilosci koksu, przy czym ko¬ szty przetapiania byly znacznie mniejsze, poniewaz 45 kg koksu zastapiono zaledwie 15 kg maljowartesciowej welny stalowej, tak ze obnizka kosztów wyniosla okolo 1,50 — 2 zl. na tonie wytworzonego zeliwa.Zamiast welny stalowej lub innych luz¬ nych, niestloczonych odpadków stalowych o duzej (powierzchni i malym przekroju, np. kawalków blachy, puszek blaszanych itd., lub tez razem z takimi "materialami mozna ewentualnie stosowac jako nosniki ciepla podobne odpadki innych, latwo utle¬ niajacych sie metali, jak np. odpadki alu¬ miniowe. PL