Znane dotad namierniki radiowe 'ma¬ ja iStosunkowo duze rozmiary, tak ze nie moga byc wszedzie stosowane. Wynalazek ma na celu zmniejszenie namierników i po¬ lepszenie ich wlasnosci elektrycznych, aby mogly byc uzywane na pojazdach, np. sa¬ molotach i statkach, gdzie miejsce jest o- graniczone. Moga one byc laczone z innymi aparatami, np. z odbiornikami lub kompa¬ sami giroskopowymi.Wynalazek polega na zastosowaniu rdzeni zelaznych o malej stratnosci dla pra¬ dów wielkiej czestotliwosci do wszystkich znajdujacych sie w namiernikach cewek i transformatorów. Obok zmniejszenia roz¬ miarów mozliwe jest, przez uzycie zelaza o malej stratnosci dla pradów wielkiej cze¬ stotliwosci, równiez i usuniecie bledów, wystepujacych w namiernikach.Namiernik wedlug wynalazku i jego konstrukcja sa przedstawione na rysunku.Fig. 1 przedstawia schemat namiernika wedlug wynalazku, fig. 2 — odmiane ukla¬ du magnetycznego namiernika przedsta¬ wionego na fig. 1, fig. 3—przekrój wzdluz linii 3 — 3 na fig. 2, fig. 4 — wykre¬ sy bledów wystepujacych w namiernikach, fig. 5 i 6 przedstawiaja rzut pionowy (cze¬ sciowo w przekroju); oraz rzut poziomy od¬ miany namiernika przedstawionego na fig. 1, fig. 7 przedstawia widok z dolu namier¬ nika wedlug fig. 1, fig. 8 — przekrój na¬ miernika wedlug fig. 7 wzdluz linii 8 — 8, fig. 9 — przekrój odmiany namiernikaprzedstawionego na fig. 1, fig. 10 — prze¬ krój namiernika wedlug fig. 9 wzdluz li¬ nii 10 — 10 i fig. 11 — schemat namierni¬ ka wedlug fig. 9 i 10.Namiernik przedstawiony na fig. 1 po¬ siada dwie anteny ramowe Rv R2, polaczo¬ ne z cewkami F19 F2, F3 i F4, które sa w stosunku do siebie ustawione prostopadle i posiadaja rdzenie /, //, ///, IV z zelaza o malej stratnosci dla pradów wielkiej cze¬ stotliwosci. Anteny Rlf R2 sa dla uprosz¬ czenia przedstawione jak gdyby lezaly w jednej plaszczyznie, podczas gdy w rzeczy¬ wistosci, jak wiadomo, plaszczyzny ich sa wzajemnie prostopadle. Pomiedzy cewkami Fx — F4 znajduje sie obrotowa cewka na¬ miarowa S, której uzwojenie 1 jest nawi¬ niete na rdzen B z zelaza o malej stratno¬ sci, przy czym caly ten uklad ma budowe przypominajaca maszyne elektryczna, któ¬ rej twornik B obraca sie na osi b.Jedna z cewek F1 — F4 albo jedna pa¬ ra tych cewek jest zaopatrzona w cewke bocznikowa 3 albo 3'. W przedstawionym przykladzie cewka 3 bocznikuje cewke F4, cewka 3* zas — cewke F3. Cewki 3, 3' maja rdzenie z zelaza o malej stratnosci.Do rdzeni n, n' naleza kotwice U -4', wyko¬ nanej równiez z zelaza o malej stratnosci i przesuwane w kierunku strzalek.Rdzenie / — IV moga posiadac boczni¬ ki magnetyczne A lub A'. W boczniku A znajduje sie zatyczka P z zelaza o malej stratnosci, w boczniku A* zas — takaz za^ tyczka Pt9 przy czym obie zatyczki sa prze¬ suwane równolegle do osi b cewki S. Rdze¬ nie / -¦— IV moga posiadac zatyczki z zela¬ za o malej stratnosci, przesuwane wzdluz osi rdzenia, np. zatyczke P4 w rdzeniu IV.Uzwojenie cewki S jest zalaczone do le¬ zacych na zewnatrz zacisków a, b za po¬ moca splecionych przewodów 5, 6. Przewód 5 jest polaczony dwoma splecionymi prze¬ wodami 5/ 5" z zaciskami a', b4 cewki K, tak ze jest ona polaczona w szereg z cew¬ ka S. Cewka K moze byc sprzezona z do¬ wolna cewka F1 — F4. W tym celu w mysl fig. 7 i 8 podstawa D namiernika posiada szczeliny 7, 8, 10, 11. W szczeliny te moze byc wstawiona oprawka izolacyjna 9, na której znajduje sie cewka K i jej zaciski a', b', jak to przedstawiono liniami prze¬ rywanymi 5', 5",. 9 na fig. 7. Taki uklad pozwala równiez na zmiane biegunów cew¬ ki K albo wymiane jej na inna cewke o innej liczbie zwojów.Przez zastosowanie zelaza o malej stra¬ tnosci dla pradów wielkiej czestotliwosci postalo umozliwione istotne zmniejszenie wymiarów namierników przy takich sa¬ mych stratach, jakie powstaja przy na- miernikach z cewkami bezrdzeniowymi. Za¬ stosowanie zelaza o malej stratnosci umo¬ zliwia poza tym uzyskanie wspólczynnika sprzezenia o wartosci 0,9 pomiedzy cew¬ kami F% —F4 i cewka S. Poniewaz zelazo silnie koncentruje pola cewek, przeto ze¬ wnetrzne pola znacznie mniej wplywaja na uiteadzenie, anizeli to dotychczas mialo miejsce.Rdzen cewki S wedlug fig. 5 i 6 skla¬ da sie z dwóch czesci B, B'. Os b czesci B posiada czop d, który siedzi w otworze wy¬ wierconym osiowo w osi b', nalezacej do czesci B'. Osie b, b( sa zaopatrzone kazda w zebro podluzne c, &, lezace w rowku cze¬ sci B lub B\ Cewka S sklada sie z dwóch szeregowo polaczonych uzwojen 1, 2. U- zwojenie 1 znajduje sie na czesci B, uzwo¬ jenie 2 — na czesci B'.Dzieki wynalazkowi polepszaja sie rów¬ niez i wlasnosci elektryczne namiernika, poniewaz unika sie niektórych bledów, u- jawniajacych sie w pracy naimierników.Bledy te sa to przewaznie bledy sprzezenia i sa spowodowane niedokladnoscia budowy namiernika. Bledy te sa, jak wiadomo, na¬ stepujace: blad ósemkowy (oktantowy), pojawiajacy sie co jedna ósma obrotu cew¬ ki namiarowej, blad cwiartkowy (kwa- drantowy), pojawiajacy sie co cwierc ob¬ rotu, i blad polówkowy — co pól obrotu. — 2 —Bledy te sa przedstawione wytkreslnie na fig. 4 w funkcji kata obrotu cewki na¬ miarowej, który jest podany w stopniach na osi odcietych. Cyfra / oznacza krzywa bledu ósemkowego, cyfra // — krzywa bledu cwiartkowego i cyfra /// — krzywa bledu polówkowego. Krzywe te nie sa na¬ rysowane w skali i uwidoczniaja tylko przebieg bledów namiernika.Jest rzecza znana w namiernikach z ce¬ wkami bezrdzeniowymi, ze blad ósemkowy mozna zrównowazyc przez podzial cewki namiarowej na dwie czesci, ruchome wzgle¬ dem siebie. W namierniku wedlug wynalaz¬ ku uklad taki jest przedstawiony na fig. 5 i 6, gdzie obie czesci rdzenia B, B' wraz z ich uzwojeniami 1, 2 moga byc obracane w stosunku do siebie na czopie d.Rozróznia sie dwa rodzaje bledu cwiartkowego. Jeden rodzaj jest przedsta¬ wiony krzywa // na fig. 4, w drugim zas rodzaju krzywa // bedzie przesunieta do góry albo na dól równolegle do osi odcie¬ tych. Przy namiernikach z cewkami bezr rdzeniowymi unikano dotychczas pierwsze¬ go rodzaju bledu cwiartkowego w ten spo¬ sób, ze równolegle do pary cewek nierucho¬ mych zalaczano cewke bocznikujaca, rów¬ nowazaca ten blad. Wymaga to jednak sta¬ rannego dobrania wielkosci cewki, co utru¬ dnia wyrób namierników.W namierniku wedlug wynalazku, przedstawionym na fig. 1, ten rodzaj bledu cwiartkowego zostaje usuniety przez bocz¬ nik elektryczny, który stanowi cewka 3.Ta cewka wyrównawcza nie wymaga do¬ bierania liczby zwojów, gdyz jej indukcyj- nosc jest latwo regulowana przez przesu¬ wanie kotwicy b.Zrównowazenie bledu mozna równiez o- siagnac przez przesuwanie rdzeni / — IV w kierunku promieniowym, a wiec przez zmienianie szczeliny powietrznej pomiedzy tymi rdzeniami a cewka S, albo tez cewki F1 — F4 moga byc przesuwane na rdze- nach I — IV, albo wreszcie zatyczka P4 (fig. 1) imoze byc przestawiana w rdze¬ niu, w którym jest osadzona.Blad cwiartkowy drugiego rodzaju jest usuwany za pomoca magnetycznych boczni¬ ków A, A' (fig. 1) lub A" (fig. 2), pomie¬ dzy sasiednimi rdzeniami / — IV. Regu¬ lacja bocznikami A, A' odbywa sie w pro¬ sty sposób przez zmienianie szczeliny po¬ wietrznej pomiedzy bocznikami A, A' i rdzeniami 77/, IV. Równiez moga byc przestawiane w odpowiedni spo¬ sób zatyczki P lub P* boczników A, A\ Przesuniecie promieniowe boczników A, A', przedstawione na fig. 1 podwójna strzalka przy A, jest korzystniejsze, poniewaz w stosunku do cewki S jest ono bardziej isymetryczne, anizeli regulacja za pomoca zatyczek P, P(. Bocznik, wytworzo¬ ny przez pierscien A" (fig. 2), jeist regu¬ lowany za pomoca zatyczki P".Najwieksze trudnosci byly dotychczas zwiazane z usuwaniem bledu polówkowego.W namierniku wedlug wynalazku blad ten zostaje usuniety za pomoca cewki K, która jest sprzegnieta z dowolna cewka Fx — F4 (fig. 1, 7, 8). W ten sposób jest mozliwe tak ograniczyc blad polówkowy, by znalazl sie on w granicach ±1°.Opisane srodki pozwalaja równiez na zrównowazenie bledu pokladowego, tj. wply¬ wu, który wywieraja na charakterystyke anten metalowe czesci pojazdu. W tych czesciach metalowych sa bowiem induko¬ wane prady, które powoduja, ze kierunek wskazywany przez namiernik nie zgadza sie z rzeczywistym. Tak powstajace bledy sa przewaznie bledami cwiartkowymi. Dzieki temu moga one byc wyrównane przez bo¬ cznik elektryczny jednej z cewek ¦F1 — F4, np. przy pomocy urzadzenia 8', n', 4' (fig. 1). ¦ ;¦ ! i;: Przy skrzyzowanych antenach ramo¬ wych, które stosuje sie z najwieksza korzy¬ scia do namierników, nie jest jednak mo¬ zliwe dostrojenie samych obwodów anten ramowych. Raczej dostraja sie cewke ob- — 3 —rotowa i sprzega sie z nia .silnie obwody ramowe, tak aby wystapilo przeciaganie.Azeby to przeciaganie bylo skuteczne, mu¬ si wspólczynnik sprzezenia byc bardzo du¬ zy, tlumienie obwodów drgan male i induk- cyjnosc cewki namiarowej niezalezna od kata obrotu.Warunki te spelnia w duzym stopniu namiernik przedstawiony na fig. 9, 10, 11.W tym przypadku cewka namiarowa jest nieruchoma, podczas gdy cewki nalezace do obwodów antenowych sa ruchome.Cewki Fv F2 sa nawiniete na rdzeniu B, cewki Fs, FA — na rdzeniu B'. Oba rdze¬ nie sa wykonane z zelaza o malej stratnosci dla pradów wielkiej czestotliwosci. Cewki Fv F2 sa nawiniete prostopadle do siebie, podobnie jak i cewki F3, F4, i polaczone szeregowo parami, jak to przedstawiona na fig. 1, gdzie polaczone w szereg cewki F2, F4 sa zalaczone do anteny R2. Jest to u- skutecznione za pomoca pierscieni e na osi b (fig. 9), na której sa zamocowane rdze¬ nie B, B'. Cewka namiarowa posiada dwa polaczone szeregowo uzwojenia 1, 2, z któ¬ rych kazde jest nawiniete na szkielecie, skladajacym sie z dwóch czesci w ksztalcie pólpanewek i obejmujacym rdzenie B, B\ Czesc szkieletu, na której znajduje sie u- zwojenie 1, jest oznaczona liczba 11, druga zas — liczba 12. Dzieki takiej konstrukcji szczeliny powietrzne pomiedzy cewka S a cewkami Fv F2 moga byc wykonane dosta¬ tecznie male, aby uzyskac duzy wspólczyn¬ nik sprzezenia.Azeby wyrównac stale powstajacy w namiernikach blad ósemkowy, przekreca sie o pewien okreslony kat czesc 11 szkie¬ letu z uzwojeniem 1 w stosunku do czesci 12 szkieletu z uzwojeniem 2.Uzwojenia 1, 2 cewki S sa polaczone z kondensatorem C (fig. 11) tak, ze two¬ rza z nim strojony obwód drgan.Cewki sa otoczone cylindrami 13, 11+ z zelaza o malej stratnosci dla pradów wielkiej czestotliwosci, azeby sprzezenie i indukcyjnosc cewek zostaly podwyzszo¬ ne.Liczba 15 oznacza oslone zespolu wszy¬ stkich cewek.Namiernik wedlug fig. 9, 10, 11 róz sie od namiernika wedlug fig. 1 — Si 5 — 8 tym, ze cewki F1 — F4 sa obracalne dokola osi b, natomiast cewka namiarowa S jest nieruchoma i tylko czesci jej sa rucho¬ me wzgledem siebie.Azeby indukcyjnosc uzwojen 1, 2 byla niezalezna od kata obrotu cewek Fx — F4,' uzwojenia 1, 2 sa nawiniete symetrycznie, jak to przedstawia fig. 9, tak ze wytwa¬ rzaja równomierne pole.Uzyskane w ten sposób sprzezenie jest wieksze, anizeli sprzezenie w namierniku wedlug fig. 1 — 3 i 5 — 8. PL