; Wynalazek dotyczy zespolu rozrucho¬ wego do silników spalinowych, zwlaszcza w samolotach, zlozonego z silnika, porusza¬ nego gazem sprezonym (np. z turbiny po¬ wietrznej, silnika powietrznego z kolami zebatymi) i z rozrusznika bezwladnoscio¬ wego. Tego rodzaju zespoly rozruchowe po¬ siadaja zamykany i na stale polaczony z silnikiem, poruszanym gazem sprzezonym, zbiornik, w którym gaz magazynuje sie pod cisnieniem, okreslonym np. 6 at nad¬ cisnienia.Doprowadzanie sprezonego gazu z tego zbiornika do silnika napedzanego nim po¬ woduje szybki obrót wirnika tego silnika, który oddaje potrzebna do rozruchu silni¬ ka spalinowego energie masie rozpedowej, polaczonej przez redukcyjna przekladnie zebata z silnikiem spalinowym.W pewnych okolicznosciach, np. na lo¬ tniskach, uzywa sie czesto ruchomych u- rzadzen sprezarkowych do wytwarzania gazu sprezonego do róznych celów. Jezeli zas gaz w tych urzadzeniach posiada zna¬ cznie wieksze cisnienie niz gaz w zbiorni¬ kach samolotów, nie mozna wtedy bezpo¬ srednio stosowac zespolów rozruchowych na nizsze cisnienie, poniewaz wyzsze cis¬ nienie nadaloby przekladni i masie rozpe¬ dowej zespolu niedopuszczalnie duza liczbe obrotów. Wynalazek umozliwia stosowanie w takich przypadkach jakichkolwiek zespo¬ lów rozruchowych w prosty sposób bez o- bawy o przekroczenie liczby obrotów ze-spolu. W tym eelu stosuje sie urzadzenie, które w znany sposób samoczynnie sprze¬ ga uruchamiany silnik spalinowy z roz¬ rusznikiem odsrodkowym, wtedy, gdy do silnika gazowego zostanie doprowadzony gaz, którego cisnienie jest wieksze od cis¬ nienia jakie panuje zazwyczaj w zbiorniku na gaz sprezony zespolu rozruchowego. W ten sposób silnik spalinowy moze byc uru¬ chamiany tym samym zespolem rozrucho¬ wym przy nizszych cisnieniach z wykorzy¬ staniem energii nagromadzonej w masie rozpedowej, której nadano duze obroty, i przy wyzszych cisnieniach przez bezposre¬ dnie sprzegniecie.Przyklad wykonania wynalazku poka¬ zany jest schematycznie na rysunku.Zespól moze sie skladac z turbiny po¬ wietrznej 10 i znanego rozrusznika bez¬ wladnosciowego 11. Turbine 10 napedza sie powietrzem sprezonym o nadcisnieniu np. 6 at, które moze byc doprowadzone do turbiny ze zbiornika 12, umieszczonego na samolocie, przewodem 13 po otwarciu za¬ woru 12*. Wirnik 14 turbiny posiada na swym wale tarcze klowa 16, która przy ob¬ rocie wirnika sprzega sie z tarcza klowa 17 kola zamachowego 18. Moment obroto¬ wy kola zamachowego zostaje przeniesiony poprzez redukcyjna przekladnie zebata 19, 20, 21 i 22 i polaczone z nia, nie pokazane blizej na rysunku spraeglo slizgowe 23 (sprzeglo plytkowe) na tarcze 24 sprzer glowa rozrusznika, która sprzega sie w znany sposób za pomoca dzwi¬ gni 25 i 26 i drazka 27, z nie nary¬ sowana odpowiednia tarcza sprzeglo¬ wa silnika, przez uruchomienie z siedzenia pilota linki 28 lub cewki sprzegajacej nie pok^anej na rysunku.Azeby silnik mógl byc na lotnisku szyhr ko uruchomiony bez specjalnych urzadzen równiez i za pomoca miejscowych urza¬ dzen sprezarkowych na wyzsze cisnienie (np. 1.0 at nadcisnienia i wiecej) zaopa¬ trzono turbine i0 na powietrze sprezone w drugi przewód powietrzny 29, który mo¬ ze byc polaczony za pomoca weza 30 z nie pokazana na rysunku ruchoma sprezarka na wysokie cisnienie. O ile by zapomniano wlaczyc tarcze klowa 24, to powietrze o wysokim cisnieniu mogloby szybko nadac wirnikowi 14 turbiny i masie rozpedowej 18 obroty niedopuszczalne i niebezpieczne.Azeby temu zapobiec, zastosowano przy¬ rzad, który samoczynnie sprzega silnik z tarcza klowa rozrusznika, skoro tylko do turbiny rozruchowej zostanie doprowadzo¬ ne powietrze o wysokim cisnieniu przewo¬ dami 30, 29.W przykladzie wykonania, przedstawio¬ nym na rysunku, sluzy do tego celu prze¬ wód 31 odgaleziony od krócca 29, który prowadzi do cylindra 32. Tlok 33 cylindra 32 dziala na dzwignie 25 sprzegla. W cylin¬ drze 32 jest umieszczona poza tym sprezy¬ na 3i, która powoduje powrotny ruch tlo¬ ka. O ile silnik ma byc uruchomiony za po¬ moca ruchomego urzadzenia na wysokie cisnienie, przewód wezowy 30 laczy sie z króccem 29 i otwiera sie kurek tego urza¬ dzenia. Powietrze o wysokim cisnieniu do¬ plywa do turbiny rozruchowej 10 i jedno¬ czesnie do cylindra 32 przez przewód 31.Dzieki temu tlok 33 jak równiez i dzwignia 25 przesuwaja sie w prawo, sprzegajac tar¬ cze 24. W tym przypadku silnik zostaje u- ruchomiony bezposrednio przez turbine bez uprzedniego wprowadzenia w ruch masy rozruchowej 18 na wysokie obroty, co mo¬ ze byc latwo dokonane ze wzgledu na to, ze ruchome sprezarki pozwalaja na stosowa¬ nie znacznie wyzszych cisnien niz cisnie¬ nia powietrza zawartego w zbiorniku 12, umieszczonym w samolocie. Po uruchomie¬ niu silnika odlacza sie przewód 30 wzgled¬ nie wypuszcza zen powietrze tak, ze powie¬ trze sprezone w cylindrze 32 moze byc u- suniete na zewnatrz, wskutek czego sprezy¬ na 34 cofa tlok 35 i dzwignie 25, a przez to i tarcze klowa 24 z powrotem do pozy¬ cji nieczynnej. — 2 —Rzecz oczywista, ze zamiast przedsta¬ wionego mechanicznego przesuwania tarczy klowej za pomoca tloka (albo przepony) mozna zastosowac równiez inne odpowie¬ dnie urzadzenie np. elektromagnetyczne wlaczanie sprzegla posiadajace przepone, która przy dzialaniu na nia sprezonego po¬ wietrza wplywa na cewke sprzegajaca.Wlaczenie moze równiez nastapic w spo¬ sób mechaniczny lub elektryczny jednocze¬ snie z wlaczeniem przewodu 30. Wazne jest tylko, by urzadzenie dzialalo w ten sposób, by najpózniej z chwila doprowadze¬ nia sprezonego powietrza z ruchomych sprezarek na wysokie cisnienie tarcza klo¬ wa rozrusznika przesunela sie samoczyn¬ nie i zeby z cala pewnoscia niedopuscic do niepozadanego nadmiernego obracania sie wirnika turbiny, a zwlaszcza kól zebatych i -masy rozpedowej rozrusznika.W wielu rozrusznikach, napedzanych sprezonym powietrzem, np. w silnikach z tlokami obrotowymi i kolami zebatymi itd., jest celowym, by w przewodach 13 i 29, doprowadzajacych sprezone powietrze, by¬ ly umieszczone zawory, np. zawory zwrot¬ ne 13', 29'', które by nie pozwalaly na przejscie powietrza sprezonego przez prze¬ wody, w danej chwili nie uzywane. Zawór zwrotny 29' nalezalo by przy tym umiescic pomiedzy rozgalezieniem 31 a rozruszni¬ kiem, azeby urzadzenie 32, 33 moglo pozo¬ stac nieczynnym podczas uruchamiania sil¬ nika powietrzem sprezonym ze zbiornika 12. PL