15pZ, Wynalazek dotyczy metody i maszyny sluzacej do ciaglego wyrobu szkla arkuszo¬ wego z plynnej surówki i polega w szczegól¬ nosci na pewnych udoskonaleniach spra¬ wiajacych, ze szklo staje sie przezroczyste, plaskie i nie zawiera nadgryzien i innych nieprawidlowosci1 powierzchni, a wiec przedstawia artykul pierwszorzednego ga¬ tunku.Fig. 1 przedstawia centralny podluzny przekrój pionowy maszyny szklarskiej, wykonanej stosownie do zasad niniejszego wynalazku, fig. 2 — widok zprzodft, ujaw¬ niajacy mechanizm wytwórczy po odrzuce¬ niu pewnych czesci, czesciowo w przekroju, oraz po usunieciu rurek doprowadzajacych wode w celu uproszczenia samego rysunku, fig. 3 — przekrój podobny do przekroju na fig. 1, zawierajacy czesc jedynie mechani¬ zmu wytwórczego i uwidaczniajacy budowe wanny szklanej, fig. 4 — widok boczny ro¬ lek i ich przewodów wraz z umieszczonym pod nimi przyrzadem chlodzacym, fig. 5 — widok i przekrój powietrznych i wodnych przewodów do rolek, fig. 6 — przekrój przyrzadu napedowego stolu roboczego ma¬ szyny, fig. 7 — przekrój wzdluz linji x—x fig. 6, fig. 8 — widok zprzodu dzwigni zwrotnej i przewodów, fig. 9 — widok zbo- ku fig. 8 wraz z przekrojem komory, fig. 10 — widok zboku komory mechanizmu i przekladni zwrotnej, fig. 11 — rzut pozio¬ my jednej z rolek ksztaltujacych, stosowa¬ nych na rogach arkusza, fig. 12 — widok boczny rolek ze wskazaniem wzajemnego ukladu rolki i tafli szklanej, fig. 13 — wi-dok jcdftego z brzegów stolu roboczego w wiekszej skali, ujawniajacy wyrazniej niz fig,. 1 sposób wygladzania szkla na po¬ wierzchni stolu przed zastosowaniem u- chwytów, fig. 14 — przekrój stolu robocze¬ go i przycisków z umieszczona pomiedzy niemi tafla szklana podczas wyrobu arku¬ sza;.Sposób wyrobu i maszyna przedstawio¬ na na rysunkach powyzszych wykazuja sze¬ reg ulepszen i pozwalaja wytwarzac szklo bez zmarszczek i pecherzyków, zupelnie pl&skie i haz falistosci lub podobnych de- ?-x feiStófM^; ^ ^piecu o dzialaniu ciaglem 1 * nastepuje topienie masy szklarskiej, która przechodzi do zbiornika chlodzacego 2.Zbiornik chlodzacy posiada mniejsza od komory pieca glebokosc. Na przedzie zbiornika chlodzacego znajduje sie zbiornik roboczy 3, wykonany zazwyczaj z dachów¬ ki1 korytkowej. Zbiorniki polaczone sa w ten sposób, ze roztopiona masa szklarska przeplywa z wanny do chlodnicy i do zbior¬ nika roboczego.Chlodnica1 posiada sklepienie 4 na po¬ ziomie sklepienia 5 wanny. Arka 6 od¬ dziela te czesci sklepienia od nizszego skle¬ pienia 7. Zboku arki 6 w sklepieniu 7 znajduje sie przestawialna w kierunku pio¬ nowym zasuwa8, Przez podnoszenie lub opuszczanie za¬ suwy mozna regulowac ilosc ciepla, dopro¬ wadzanego z wanny do chlodnicy.Sciany boczne posiadaja otwory 12, któ¬ re, normalnie zamurowane, moga byc odbi¬ te i udostepniaja w takim razie wnetrze zbiorników.Zprzodu chlodni ponad powierzchnia masy szklanej znajduje sie przegroda (ar¬ ka) 14 z kanalem chlodzacym 15.Zbiornik roboczy 3 ustawiony jest na sciankach 151 komory grzejnej 16, do któ¬ rej dochodza zapalone gazy grzejne. Ko¬ mora posiada odpowiednie przewody gazo¬ we oraz kanal wylotowy 17.Na zewnetrznym koncu zbiornika robo¬ czego znajduje sie zamykajaca go przykry¬ wa 18. Przykrywa miesci sie we wnetrzu zbiornika. Obrzeze 19 tej przykrywy przy¬ lega nieomal do masy szklanej. Od góry zbiornika pomiedzy przednia sciana a przy¬ krywa pozostaje pewien przeswit, który laczy zbiornik z kanalem wylotowym 17.Palnik 20 doprowadza plomien wpoblizu przykrywy ponad powierzchnia szkla w zbiorniku. Na przeciwnym koncu zbiornika znajduje sie przegroda kurtynowa 21, która moze byc oparta o drazek poprzeczny 22.Pomiedzy przykrywa 18 a przegjroda 21 po¬ zostaje przestrzen dostateczna do odbioru masy ze zbiornika roboczego. Na przeciw¬ leglych stronach otworu roboczego znajdu¬ ja sie chlodzone woda tarcze 221.Ztylu zbiornika roboczego umieszczona jest komora 30 ze sciankami 31 i sklepie¬ niem 32A mieszczaca przyrzad pociagowy.Komora 30 laczy sie z komora 32, posia¬ dajaca sklepienie 33 i scianki boczne 34.Komore 32 zamyka od wewnatrz arka 35, przewyzszajaca nieco poziom zewnetrz¬ nej strony zbiornika roboczego.Pomiedzy komora, zawierajaca przy¬ rzad pociagowy, a arka 14 znajduje si^ po¬ wierzchnia zbiornika roboczego, na której nastepuje wyrób tafli szklanej. Ta czesc zbiornika 36 posiada sklepienie i zawiera pionowa czesc wytworzonej tafli i nosi po¬ nizej nazwe ,,sciany roboczej".Sklepienie 32 pokrywa sciane robocza.Nad sklepieniem miesci sie komora grzejna pomiedzy sciankami bocznemi 31, które ciagna sie do arki 14. Dno komory 37 sta¬ nowia drazki poprzeczne 38 i ksztaltówki 39 i 40. Cieplo doplywa od palnika 41 w komorze 42, oddzielonej od komory 37 scianka azurowa 43. Dno komory 42 utwo¬ rzone jest przez przegródke pionowa 44, pod która lezy odrebna komora grzejna 45 z czolowa sciana azurowa 46 i dnem 47 z dachówki. — 2 —Mechanizm pociagowy znajdujacy sie w komorze 30 zawiera powierzchnie robocza 50, zlozona z ogniw polaczonych odpowAed- niemi drazkami poprzecznemi na wzór lan¬ cucha bez konca. Stól 50 posuwa sie po rolkach 51, osadzonych na walkach po^ przecznych 52 i 53. Czesc robocza stolu lezy na kierownicy 54, opierajacej sile na drazkach poprzecznych 55. Brzegi 56 kie¬ rownicy sa nieco pochylone. Nad siolem znajduja sie waly poprzeczne 57 i 58 z rol¬ kami 59, po których przechodza dwa prze¬ ciwstawione sobie lancuchy bez konca 60.Przeciwlegle ogniwa lancuchów lacza sie ze soba drazkami poprzecznemi 61. Wal, rolki, lancuchy i drazki poprzeczne posia¬ daja lozyska sprezynowe (fig. 2), wobec czego calkowity ciezar wlasny dolnego pasa lancucha przechodzi na tafle szklana, le¬ zaca na stole roboczym, posuwajacym sie po kierownicy 54, W scianie roboczej przed stolem umie¬ szczona jest rolka odginajaca 65. Wpobli- zu tylnej powierzchni tej rolki znajduje sie rolka pomocnicza 66 jednakowej zazwyczaj z rolka 65 srednicy. Pomiedzy rolka 66 a stolem 50 miesci sie mniejsza rolka 57. Wy¬ drazone rolki powyzsze chlodzone sa woda lub powietrzem albo i woda i powietrzem.Pod odginajaca rolka 65 znajduje sie poprzeczna komora chlodzaca 68 z przewo¬ dami 69 do wlotu i wylotu wody. Ponad nia leza przewody powietrzne 70 z otworami w górnej czesci, któremi powietrze moze byc doprowadzone do powierzchni rolki 65 bezposrednio przed zetknieciem sie rolki z tafla szklana 71 w chwili, gdy tafla przecho¬ dzi z wanny do zbiornika roboczego.Rolki ksiztallujace 72 znajduja zastoso¬ wanie na brzegach plyty szklanej w sposób i w celu, który bedzie nizej wyjasniony.Fig. 2 przedstawia mechanizm napedowy powyzszych czesci maszyny. Wal napedny 73 porusza przy pomocy trybów wal po¬ ziomy 75.Podobna przekladnia porusza poziomy wal 76, wspólpracujacy ze slimakiem 77 i slimacznica 78 walu 79, który zapomoca lancuchów 70 i kól lancuchowych 80 walu 79 orafc 81 walu 58 prowadzi lancuchy bez konca 60, podtrzymujace drazki 61. Slimak 82 walu 70 wspólpracuje ze slimacznica 83 na wale 52, który prowadzi stól roboczy i zaopatrzony jest w slimak 74, polaczony ze slimacznica 75 na wale 76 dzwigajacym dwa kola lancuchowe (nie pokazane). Po jed- nem z tych kól biegnie lancuch 78% który laczy waly rolek 65 i 66 i porusza je z jed¬ nakowa szybkoscia i w jednakowym kie¬ runku (fig. 2).W warunkach normalnych slimak 72, napedzajacy slimacznice 83, stanowi1 jedno¬ czesnie naped stolu roboczego.Stól roboczy posuwac sie powinien na poczatku w odwrotnym kierunku. Do zmia¬ ny kierunku ruchu stolu sluzy mechanizm nastepujacy: slimak 74 laczy sie ze slimacz¬ nica 89, obracajaca sie w anormalnych wa¬ runkach swobodnie na wale 53. Przy zwro¬ cie ruchu slimacznica 89 zostaje sprzezona z walem 53, slimacznica 83 natomiast zwol¬ niona, co wywoluje zmiane obrotu walu 76, Sprzegla 90 i 91, sluzace do tych operacji, polaczone sa ze soba w ten sposób, ze prze¬ suwaja sie jednoczesnie przy pomocy walu ksiukowego 92, przymocowanego do maszy¬ ny zboku. Wal ten posiada w tym celu kor¬ be 93, zaopatrzona na dole w wystep scze- piajacy sie z trybem 95 walu 92 (fig. 9).Do zwrotu kierunku obrotu walu 76 slu¬ zy rutka 96 (fig. 10), przymocowana do wa¬ lu 97 wpoblizu trybu 98 Walu 75. Tryb 98 wspóldziala z trybem 99 walu 97. Przy ruchu postepowym tryb 99 prowadzi tryb 100, polaczony z trybem 101 walu 76.W razie potrzeby zmiany kierunku obro¬ tu walu 76, ramka 96 zostaje przesunieta w celu wylaczenia trybów 100 i 101 i wlacze¬ nia trybu 102 i trybu 101, prowadzonego — 3 —przez tryb pomocniczy 103, wspóldzialaja¬ cy z trybem 99.Do przesuwania ramki 96 sluzy dzwi¬ gnia 93 (fig. 9) i listwa zebata 104, wspól¬ dzialajaca z trybem 105 walu 106, posiada¬ jacego mimosród 107 (fig. 10), który prze¬ suwa ramke z jednej pozycji do drugiej.Mozna tez zastosowac równiez kazdy inny mechanizm zwrotny.Na kazdym brzegu arkusza pracuja dwa krazki ksztaltujace. Naped krazków 110 przedstawia fig. 2. Sklada sie on z prze¬ kladni pomiedzy walami 75 i HU Wal 111 i wal napedowy 112 polaczone sa ze soba przy pomocy przekladni 113 o zmiennej szybkosci. Maszynista; przy pomocy nie- wiskazanego na rysunku przyrzadu, wlacza jeden z trybów 114 i* trybem prowadzacym wal 111 i nadaje rolkom dowolnie zmienna szybkosc obrotu.Waly 115 rolek (fig. 11) polaczone sa przekladnia 116. Jeden z walów posiada tryb stozkowy 117, wspóldzialajacy z try¬ bem 118 walu 118 (fi!g. 11).Naped rolek przekazany zostaje z jed¬ nej strony maszyny na druga (fig. 2).Szezególy przekladni powyzszej nie wyma¬ gaja blizszego opisu.Wal 75 (fig. 2) poruszany zostaje lan¬ cuchem 120 i walem 121. Naped ten przy zastosowaniu odpowiedniej przekladni (nic wskazanej) sluzyc moze do wprowadzenia w ruch przenosnicy w kierunku komory, w której opuszczajace stól szklo ulega ostu¬ dzeniu.Przekladnia i mechanizm przeznaczone do tego celu nie stanowia istoty niniejszego wynalazku i dlatego zostaly pominiete w opisie.Maszyna dziala w sposób nastepujacy.Opuszczony na stól roboczy uchwyt 122 {fig. 2) posuwa sie przy ruchu stolu wstecz na scianie roboczej i przez rolke 65 dostaje sie do masy roztopionego szkla.Gdy szklo przywrze^ do uchwytu, kie¬ runek ruchu stolu zmienia sie, wskutek cze¬ go uchwyt podnosi sie z wanny i pociaga za soba szklo przywierajace don w postaci tafli. Przy dalszym ruchu stolu uchwyt przechodzi1 przez rolke 65 i w miare posu¬ wania sie wzdluz stolu tafla szklana od¬ chylona przez rolke uklada1 sie na stole.Wtedy uchwyt zostaje odbity i tafla szkla przechodzi ze stolu do komory przy pomo¬ cy przenosnicy.Wówczas rolki ksztaltujace zWiieralja sie z brzegami1 tafli szklanej, okreslajac w ten sposób szerokosc powstajacej plyty oraz wywierajac dodatkowo dzialanie ciagnace (jezeli szybkosc ich obrotu jest mniejsza od szybkosci posuwu stolu) i stanowiac staly opór ciagnacemu dzialaniu stolu.Przy wyrobie na opisanych powyzej ma¬ szynach szkla plaskiego, wolnego do fali¬ stosci oraz zmarszczek, mai sile do poko¬ nania duzo trudnosci, powstajacych od dzialania rolki odginajacej i od powoduja¬ cego ciagnienie przyrzadu.Tafla szkla ciagniona jest wskutek po¬ stepowego ruchu stolu i uchwytów, przy- czem szklo lezy pomiedzy stolem a uchwy¬ tami. Wywoluje to napiecie w plycie (ja¬ ko calosci), skierowane od stolu do miejsca, w którem z roztopionej! masy powstaje ta¬ fla. Doswiadczenie wskazuje, ze nalezy przytem stosowac na brzegach tafli napie¬ cie odmienne od napiecia srodkowych czesci plyty. Odbywa sie to przez nadanie rol¬ kom ksztaltujacym 72 mniejszej szybkosci obrotu niz szybkosci posuwu stolu. W tym celu stosuje sie naped wytwarzajacy szyb¬ kosc obwodowa rolki, która to szybkosc jest mniejsza od szybkosci stolu. Róznica szyb¬ kosci wynosi 10 — 20% szybkosci stolu.Przy odpowiedniem ustawieniu na od¬ leglosc rolek ksztaltujacych (fig. 11 i 12) otrzymac mozna tafle ze zgrubionemii brze¬ gami 130.Aby usunac powstajace na rolce odgi¬ najacej zmarszczki i nierównosci, ochladza — 4 —sie powierzchnie plyty przed przejsciem jej na rolke, oraz po przejsciu przez takowa- Do tego celu sluzyc moze chlodnica wodna 68, umieszczona wpoblizu powierzchni ply¬ ty 71; która styka sie z rolka, oraz wpo¬ blizu dolnej powierzchni samej rolki. Naj¬ czesciej , chociaz nie stanowi to koniecznosci, stosuje sie jednoczesnie prad chlodnego powietrza, dzialajacego na powierzchnie rol¬ ki i (powierzchnie plyty szklanej przed ze¬ tknieciem sie ich ze soba.Wykonac to mozna, wprowadzajac prad powietrza przez przewód 70, zaopatrzony w szereg otworów podluznych, skierowuja¬ cych powietrze na rolke i na plyte szklana przed ich zetknieciem sie ze soba.W uzupelnieniu powierzchniowego stu¬ dzenia rolki mozna ja chlodzic i od srodka, najczesciej przy pomocy przeplywajacej wody albo innego srodka chlodzacego. U- rzadzenie tego rodzaju wskazuje fig. 4 i 5, Z obu stron wprowadzone sa do rolki prze¬ wody 131, przez które doprowadzona zo¬ staje woda przy pomocy rurek 132, pola¬ czonych z odpowiednia pompka. Licznik 133 wskazuje ilosc przeplywajacej wody.Rurka 132 posiada odnoge 134, prowadza¬ ca do rurki powietrznej. Przechodzace przez rurke powietrze zabiera wode i roz¬ pyla ja we wnetrzu rolki. Na przeciwnej stronie rolki znajduje sie wylot (niewskaza¬ ny) dlazbierajacej sie we wnetrzu rolki wody.Jezeli tafla szkla wyciagaina jest na otwartem powietrzu a nie w komorze, to, aby zabezpieczyc ja od zbyt raptownego o- chlodzenia i zahartownia, co utrudiniloby wyginanie szkla na rolce, nalezy ogrzewac górna czesc tafli przy pomocy plomienia gazowego w komorze grzejnej 45, umie¬ szczonej w sasiedztwie rolki ponad ze¬ wnetrzna powierzchnia plyty (fig. 1).Po odchyleniu pionowej plyty na rolce w kierunku poziomym, nastepuje chlodze¬ nie szkla. Gdyby szklo przechodzilo bez¬ posrednio na stól roboczy, powstawacby mogly z latwoscia lueróWfiiósci i falistosc powierzchni. Aby tego uniknac i caikfrwicie wyrówhaic powierzchnie plyty/czyli w óetó usumiecila mozliwosci powstawania fal itiS& równosci, tafla, oparta w odpowiedni spór sofo, zostaje ogrzewana w przejsciu od rolki do stolu. Fig. 1 wskazuje, ze chwyty ujmu¬ ja plyte dopiero po przebyciu pewnej cze¬ sci powierzchni stolu, w chwili gdy zesu¬ nieta z (pochylych czesci 56 kierownic S4 tafla zostaje dokladnie wypoziomowana.Do ogrzewania odchylonej w kierunku poziomym plyty sluzy plomien, dazacy zgó- ry nadól przez otwór 125 komory 37, dzia¬ lajacy na górna powierzchnie plyty po d- puszczeniu przez nia rolki odginajacej.Do ulatwienia plycie calkowitego wy¬ równania i przylegania do powierzchni sto¬ lu zanim chwyty, lub zaciski zetkna sie z plyta, przyczynia si(e plaska czesc 135 (fig. 13), na której nastepuje wyirównariie plyly przez zetkniecie sie z chwytami 61.Odpowiednio ustawione rolki ksztaltu¬ jace wytwarzaja zigjrubiojne brzegi 130 plyty (fig. 11), ulegajace po stronie rolek spla¬ szczenia w mniejszym lub wiekszym stop¬ niu. Jezeli przytem zgrubienie l&zec be¬ dzie na górnej powierzchni plyty (fig. 14), to uchwyty przywierac beda do plyty wy¬ lacznie po brzegach, co pozwoli uniknac po¬ wstawania jakichkolwiek zmarszczek lub nierównosci na pozostalej powierzchni plyty.Rolki pomocnicze 66 i 67, ora!z rolki ksztaltujace moga byc chlodzone woda.Maszyna tego rodzaju pozwala produ¬ kowac systemem ciaglym szklo arkuszowe dobrego gatunku zupelhie jednostajnie, po- ' zbawione wad. PL