Wydano 16 kwietnia 1941k URZAD PATENTOWY w WARSZAWIE OPIS PATENTOWY Nr 29683 KI. 68 o, 15 Hans Kattwinkel, Radebeni 9AbiUfO% Podwójne sprzeglo cierne, zwlaszcza do pojazdów mechanlcznycta Zgloasono 16 maja 1987 Udsleloeo » aarea 1M1 Pierwuenstwo: 20 patdilernfka 1IM dla aaatr*. 1, I, 4-6 I 1S-16; Il kwietnia 1M7 dla uatn. S1 7-tt CmimSj) Wynalazek niniejszy dotyczy sprzegla ciernego, zwlaszcza do pojazdów mecha¬ nicznych, umieszczanego w tym przypad¬ ku miedzy silnikiem napedowym a prze¬ kladnia zmienna, skladajacego sie z sprze¬ gla glównego lub jazdy, wykonanego jako sprzeglo plytkowe i wspóldzialajacego z nim sprzegla dodatkowego, przy czym je¬ den z uchwytów plytek sprzegla glównego (luzny uchwyt) jest wzgledem obu sprze¬ ganych walów osadzony obrotowo, sprze¬ glo zas drufefe, wykonane jako sprzeglo cierne, znajduje sie miedzy tym luznym uchwytem plytek i przynaleznym walem.W znanych urzadzeniach sprzeglowych tego rodzaju przy sprzeganiu, które naste¬ puje zwykle przez zwolnienie pedalu, znaj¬ dujacego sie pod dzialaniem sprezyny sprzegajacej, oba sprzegla sa rozrzadzane bezposrednio przez wspólna sprezyne, przy czym najpierw wspóldzialaja powierzchnie cierne sprzegla dodatkowego, po c^ym na¬ stepuje sciskanie zespolu plytek sprzegla glównego. Przy tym nacisk sprezyny jest jednakowy tak na sprzeglo glówne, jak równiez na sprzeglo drugie. Zaleznosc tych dwóch sprzegiel od siebie ma te wa¬ de, ze w razie zmiany ciernosci wspóldzia¬ lajacych ze soba powierzchni ciernych, co moze latwo nastapic, zwlaszcza w sprzegle drugim, np. wskutek zamoczenia, nieza¬ wodnosc dzialania calego urzadzenia sie zmniejsza. Niemozliwe jest takze dowolne zmienianie cisnienia, dzialajacego na plyt¬ ki .sprzegla glównego, przez odpowiednie oddzialywanie na pedal, gdyz wskutek te-go rooffoby nastapic wylaczenie sprzegla drugiego.Wad tych nie zawiera sprzeglo wedlug wynalazku. Tutaj przenoszenie nacisku sprezyny n* sprzeglo drugie nastepuje niezaleznie od dzialania sprezyny na sprzeg glo glówne, a mianowicie za pomoca tar* czy naciskowej, przesuwanej w kierunku osiowym wzgledem obu uchwytów plytek sprzegla glównego, pr^y czym luzny u- chwyt plytek, stanowiacy plyte oporowa zespolu plytek, jest wzgledem obu sprze¬ ganych walów w zasadzie nieprzesuwny w kierunku osiowym. W ten sposób moz¬ na praktycznie wykorzystac zalety sprze¬ gla opisanego wyzej, a polegajace na la¬ godnym wlaczaniu, niezmiennosci warun¬ ków ciernych i duzej trwalosci nakladek ciernych. Dalsze zalety wynikaja stad, ze zespól plytek moze byc takze przy wyla¬ czaniu na ogól zwarty, wskutek czego wy¬ starczajacy jest maly przesuw tarczy na¬ ciskajacej na zespól plytek, co umozliwia osiagniecie duzej przekladni w ukladzie drazkowym pedalu i tym samym zmniej¬ sza sile naciskania na pedal.Dalsze ulepszenia odnosza sie do wy¬ konania i rozmieszczenia róznych czesci skladowych sprzegla, zwlaszcza ze wzgle¬ du na dobre wykorzystanie miejsca, przy wbudowywaniu sprzegla do gotowych po¬ jazdów mechanicznych.Na rysunku, uwidoczniajacym przed¬ miot wynalazku niniejszego w dwóch przykladach wykonania, jest na fig. 1 i 2 przedstawione sprzeglo do pojazdu mecha¬ nicznego w przekrojach podluznych.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 cyfra 1 oznacza wal napedzany, liczba 10 — wal napedzajacy, cyfra 2 — osadzo¬ na na stale na tym wale obsade wewnetrz¬ nych plytek 3 sprzegla. Obsada 5 ze¬ wnetrznych plytek 4 jest polaczona na sta¬ le z kolem, z którego uzebieniem 11 wspól¬ pracuje kólko zebate silnika napedowego poja»ki» Na tym kole, osadzonym obroto¬ wo na wale 10, jest przymocowana jedna z powierzchni ciernych 12a sprzegla tar¬ czowego za pomoca pierscienia 12, przy czym tarcza cierna 9 z nakladkami 9a sprzegla pomocniczego jest za pomoca oslo¬ ny 23 i zlobków polaczona z walem nape¬ dzanym 1. Oriona 23 jest osadzona na wa¬ le przesuwnie w kierunku osiowym, lecz nieobrotowo. Pierscien cierny 9 posiada wystepy, wchodzace w odpowiednie wy¬ ciecia w oslonie 23 calego sprzegla. Piers¬ cien naciskowy 13 sprzegla pomocniczego jest na obsadzie 5 prowadzony przesuwnie w kierunku osiowym i posiada kilka pro¬ mieniowo ku srodkowi skierowanych wy¬ stepów 13b, przy czym po wylaczeniu sprzegla plytkowego wraz z tarcza doci¬ skowa 14 dla zespolu plytek 3, 4 ulega przesunieciu w lewo równiez pierscien na¬ ciskowy 13, dzieki czemu nastepuje rów¬ niez zluznienie sprzegla tarczowego. ZIuz- nianie sprzegla plytkowego odbywa sie za pomoca przesuwnego pierscienia 19 z na¬ kladka grafitowa na wale 1. Pierscien ten przesuwa sie pod dzialaniem pedalu noz¬ nego w kierunku strzalki, przy czym na¬ ciska na piaste 23a oslony 23. Miedzy pia¬ sta oslony i dzwigniami 8, osadzonymi na czopach 8a pierscienia oporowego 22, po¬ laczonego na stale z obsada 5, miesci sie naciskajace lozysko kulkowe 17, które od¬ dzialywa na ramiona dzwigni 8 i sworznie 24, odsuwajace tarcze 14 w lewo, tak iz moze nastapic wylaczenie zespolu plytek 3 i 4 sprzegla plytkowego. Za pomoca srub 25 moze byc regulowany luz miedzy tar¬ cza 14 i pierscieniem naciskowym lozyska kulkowego 17, do którego przylegaja dzwi¬ gnie 8 swymi wewnetrznymi koncami.Sprezyny 13a, umieszczone miedzy piers¬ cieniem naciskowym 13 i na zewnatrz skie¬ rowanymi wystepami pierscienia oporowe¬ go 22, sluza do utrzymywania tarczy sprze¬ gla pomocniczego w stanie wlaczenia.Sposób dzialania sprzegla jeet nastepu¬ jacy. Po uruchomieniu pedalu wylacza sie — 2 -zespól plytek sprzegla glównego dzieki od¬ sunieciu tarczy naciskowej U przeciw dzialaniu sprezyn 6, wskutek czego wyla¬ cza sie sprzeglo. Plytki sprzegla sa jednak zwarte, poniewaz przesuw tarczy nacisko¬ wej jest w stosunku do duzej liczby plytek bardzo maly. W dalszym ciagu tarcza 1U zaczepia o wystepy lSb pierscienia naci¬ skowego sprzegla tarczowego tak, iz przy tym wylacza sie równiez sprzeglo tarczo¬ we. Poniewaz to sprzeglo posiada tylko dwie powierzchnie cierne, wystarczy naj¬ mniejszy przesuw pierscienia 13 do spo¬ wodowania calkowitego wyprzegniecia tarcz ciernych.Ponadto oddzialywanie na dzwignie 8 przez pierscien 19, uruchomiany za pomo¬ ca pedalu, moze sie odbywac za pomoca czopów, wystajacych w kierunku osiowym z pierscienia, umieszczonego miedzy piers¬ cieniem 19 i oelona 23, i przeprowadzonych przez odpowiednie otwory w oslonie tak, iz przy przesuwie pierscienia 19 w kierunku strzalki moga one naciskac bezposrednio na pierscien zabierakowy lozyska kulko¬ wego 17 i powoduja wychylenie dzwigni 8.Oslona 23 moze byc w tym przypadku osa¬ dzona nieprzesuwnie na wale 1. Niepo¬ trzebny jest równiez przesuw wzgledem tarczy ciernej 9 sprzegla tarczowego. Tar¬ cza cierna 9 winna byc wykonana z bla¬ chy stalowej lub innego metalu i zaopa¬ trzona po obu stronach w pierscieniowe na¬ kladki z odpowiedniego materialu cierne¬ go. Oczywiscie moze ona byc wykonana calkowicie z materialu ciernego, przy czym uzebienie 9 moze byc wykonane w mate¬ riale ciernym.W sprzegle, przedstawionym na fig. 2, potrzebny do wlaczenia sprzegla skok od¬ powiedniej tulei przesuwnej, a zatem i wielkosc przesuwu pedalu jest znacznie mniejsza. Brak tutaj przekladni dzwignio¬ wej miedzy tuleja wylaczajaca i tarcza na¬ ciskowa, dzialajaca na zespól plytek, dzie¬ ki czemu wystarczy bezposrednie przesu¬ niecie tarczy naciskowej za pomoca, tale* wylaczajacej dla spowodowania wyprzeg¬ niecia plytek sprzegla. Sprzeglo pomocni¬ cze moze byc, jak dotychczas, uruchomia¬ ne za pomoca kilku dzwigni. Moga one wewnetrznymi koncami przylegac bezpo¬ srednio do tarczy naciskowej sprzegla plyt¬ kowego.Na fig. 2 liczba 10 oznacza wal silni¬ ka, cyfra 1 — wal napedzany. Do osadzo¬ nego na wale 10 kola zamachowego 11 jest przymocowana za pomoca kolnierza lla oslona 35, której kolnierz 85a jest polaczo¬ ny za pomoca srub 2a z wspólsrodkerwa z osia walu pochwa 2. Pochwa 2 aluftp do za¬ bierania grupy plytek 3, nalezacych do walu 10. Plytki 4 zespolu, nalezacego do walu 1, sa osadzone na sworzniach 56, wkreconych w pierscien 5, tworzacy obsa¬ de plytek 4. Sworznie 5b przytrzymuja je¬ dnoczesnie pierscien 5e, stanowiacy zde¬ rzak przy sciskaniu zespolu plytek 3, U* Tarcza naciskowa H osadzona jest za po¬ moca tulei Ha na tulejowej piascie 30af osadzonej za pomoca kulkowych lozysk 28 — 29 na wale napedzanym 1, przy czym piasta SOa oraz tarcza 30 i obsada, obro¬ towe lecz nieprzesuwne na wale 1, stano¬ wia czesc jednolita. Obsada 5 jest zaopa¬ trzona w dzwonowa oslone 23 z wystaja¬ cym do wewnatrz pierscieniem 12. Ten pierscien sluzy za oparcie dla tarczy cier¬ nej 9 sprzegla tarczowego, przy czym jest on prowadzony na listwach 23a oslony 23 i dociskany do tarczy ciernej 9 za pomoca sprezyn srubowych 13a, umieszczonych miedzy kolnierzem oslony 23 i tym piers¬ cieniem. Wyprzeganie sprzegla tarczowego uskutecznia sie za pomoca kilku dzwigni 15, osadzonych na czopach 15a obsady 5.Dzwignie przylegaja wewnetrznymi kon¬ cami do tarczy naciskowej U sprzegla plytkowego, a krótszymi zewnetrznymi koncami do srub nastawczyeh 25 pierscie¬ nia 13 sprzegla pomocniczego.Tarcza cierna 9 sprzegla pomocnicia- — a —go jest wykonana s cienkiej blachy spre¬ zynujacej i jest w poblizu osi przynitowa- na do kolnierza t6 tulei 27, zaklinowanej na wale 2, a na zewnetrznym brzegu jest zaopatrzona w wspóldzialajace z pierscie¬ niem 12 i pierscieniem naciskowym 18 na¬ kladki 9a z materialu ciernego, np. z ma¬ sy azbestowo-wlóknistej, nasyconej sztucz¬ na zywica. Tarcze blaszana 9 przy sklada¬ niu sprzegla napina sie tak, iz zewnetrzne powierzchnie nakladek 9a przy wylaczo¬ nym sprzegle pomocniczym sa od pierscie¬ ni 12 i 13 odlegle o bardzo maly odstep.W ten sposób zapobiega sie tarciu sprze¬ gla pomocniczego w stanie wylaczonym.Zespól plytek sprzegla plytkowego sci¬ skany jest za pomoca silnej sprezyny sru¬ bowej 6, umieszczonej wspólsrodkowo z osia walu w pierscieniowej przestrzeni tu¬ lei Ha i przylegajacej jednym koncem do dna tej przestrzeni, a drugim koncem do tarczy 80. Przed wylaczeniem sprzegla plytkowego naciska sie na pedal nozny, uruchomiajacy tuleje 19 oraz tuleje Ha i tarcze naciskowa H. Ta tarcza urucho¬ mia jednoczesnie dzwignie 15 sprzegla tar¬ czowego, które zostaje takze wylaczone.Gdy sprzeglo ma byc wylaczone, prze¬ suwa sie pedalem tuleje 19 w kierunku strzalki. Przesuwa ona tuleje Ha tarczy H w lewo przeciw dzialaniu sprezyny 6, wskutek czego nastepuje zluznienie ply¬ tek 3, Jf. Jednoczesnie za pomoca dzwigni 15 przesuwa sie w prawo pierscien 13 sprzegla tarczowego, które w ten sposób równiez sie wylacza. Po zdjeciu nacisku z pedalu czesci skladowe sprzegiel powra¬ caja pod dzialaniem sprezyn w po¬ lozenie wlaczenia, uwidocznione na ry¬ sunku.Ponadto wskazane jest wykonanie w blaszanej tarczy sprezynowej 9 wspólsrod- kowych pierscieni falistych w celu zwiek¬ szenia wlasnosci sprezynujacych i zwiek¬ szenia odpornosci przeciwko odksztalceniu sie. PL