W wiekszych parowych turbinach pro¬ mieniowych lopatki wienców sa podzielo¬ ne na dwie lub wiecej czesci, polaczone osiowo posrednimi pierscieniami nosnymi.Podzial ten jest spowodowany tym, ze pa¬ ra po rozprezeniu sie w lopatkach czesci wy¬ sokopreznej posiada duza objetosc wlas¬ ciwa, tak iz lopatki czesci niskopreznej bez zastosowania tego podzialu wypadlyby zbyt dlugie, przez co nie moglyby miec wymaganej wytrzymalosci na zginanie, wywolywane sila odsrodkowa.W wiencach lopatkowych wedlug wy¬ nalazku zamiast posrednich pierscieni nos¬ nych zastosowane sa pierscienie podtrzy¬ mujace, umieszczone w poprzecznych row¬ kach lopatek. Pierscienie te przenosza si¬ ly odsrodkowe, dzialajace na lopatki, z któ¬ rych kazda stanowi wlasciwie polaczenie w jedna calosc dwóch lub wiecej krótkich lo¬ patek, oddzielonych od siebie rowkami.Przy obróbce wienców lopatkowych, gdy rowki, sluzace do osadzenia pierscie¬ ni podtrzymujacych, zostaly juz w pólfa¬ brykatach lopatek wykonane, lopatki te moga byc wtedy nalozone na te pierscie¬ nie podtrzymujace, które przy dalszej ob¬ róbce i wykonczaniu wienca lopatkowego moga sluzyc jako czesc urzadzenia uchwy¬ towego, sluzacego do utrzymania lopatek w prawidlowym wzgledem siebie poloze¬ niu.Dzieki zastosowaniu w wiencach lopat¬ kowych pierscieni podtrzymujacych unika sie w odniesieniu do tych pierscieni frezo¬ wania i walcowania, koniecznego przy uzy¬ ciu posrednich pierscieni nosnych, wskutek czego na pierscienie podtrzymujace mozebyc wybierany material bez uwzgledniania jego przydatnosci do walcowania, ale za to posiadajacy znaczna wytrzymalosc. Z tych samych powodów naprezenia, wystepujace w pierscieniach podtrzymujacych, sa mniejsze, przez co moga byc te pierscienie wezsze od znanych posrednich pierscieni nosnych. Osiaga sie dzieki temu nie tylko oszczednosc na materiale, ale równiez le¬ pszy przeplyw pary przez turbine, gdyz ka¬ naly, którymi plynie para, moga byc do siebie zblizone, a ponadto cala dlugosc osiowa turbiny staje sie mniejsza, przez co zaoszczedza sie na przestrzeni.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wienców lopatkowych wedlug wynalazku oraz przyklady znanych wienców tego rodzaju.Fig. 1 przedstawia przekrój osiowy znanego wienca lopatkowego czesci nisko- preznej turbiny, fig. 2 — przekrój osio¬ wy wienca lopatkowego wedlug wynalaz¬ ku, fig. 3 — widok z przodu lopatki i wien¬ ca lopatkowego, przedstawionego na fig. 2, fig. 4 — widok z boku tej samej lopatki, fig. 5 — czesciowy widok z góry wienca lopatkowego wedlug wynalazku, fig. 6 — przekrój osiowy odmiany wienca lopatko¬ wego wedlug wynalazku o dwóch pierscie¬ niach podtrzymujacych, fig. 7 — przekrój osiowy drugiej odmiany wienca lopatko¬ wego, fig. 8 — czesciowy przekrój osiowy zespolu znanych wienców lopatkowych, fig. 9 — taki sam przekrój wienców lopat¬ kowych wedlug wynalazku, fig. 10 i 11 przedstawiaja widoki z przodu dwóch od¬ mian lopatek wraz z przekrojami poprzecz¬ nymi pierscieni podtrzymujacych, osadzo¬ nych w tych lopatkach, fig. 12 przedsta¬ wia widok trzeciej odmiany wykonania lo¬ patki wedlug wynalazku, fig. 13 — prze¬ krój poprzeczny lopatki wzdluz linii A — A na fig. 12, fig. 14 — czesciowy widok z dolu pierscienia podtrzymujacego lopatki wedlug fig. 12, wreszcie fig. 15 — czescio¬ wy widok z boku tego pierscienia.Na fig. 1 cyfry 1 i 2 oznaczaja obydwa zewnetrzne pierscienie nosne znanego wienca lopatkowego, cyfry 3 i U — lopat¬ ki tego wienca i cyfra 5 —posredni piers¬ cien nosny, laczacy lopatki. Lopatki te po¬ siadaja na obu swych koncach stopki z wy¬ stepami w ksztalcie jaskólczego ogona, któ¬ re wchodza w odpowiednie rowki pierscie¬ ni nosnych i sa w tych rowkach osadzone na stale przez walcowanie.Przedstawiony na fig. 2 wieniec lopat¬ kowy wedlug wynalazku posiada równiez dwa pierscienie nosne 1,2, a, zamiast dwóch oddzielnych lopatek tylko jedna lopatke 6.Umocowanie tych lopatek w pierscieniach nosnych 1 i 2 uskutecznione jest za pomo¬ ca polaczenia na jaskólczy ogon i walco¬ wania, chociaz moze byc tez wykonane inaczej, np. w ten sposób, ze stopki lopa¬ tek sa tylko wsuniete do odpowiednich rowków pierscieni nosnych i nastepnie unieruchomione oddzielnym zamknieciem.Lopatka 6 posiada posrodku wydrazenie 7, w którym znajduje sie pierscien podtrzy¬ mujacy 8, który zabezpiecza te lopatke, do¬ ciskana do niego podczas pracy turbiny, przed wygieciem, spowodowanym dziala¬ niem sily odsrodkowej. Pierscien podtrzy¬ mujacy 8 spelnia wiec takie samo zadanie, co pierscien nosny 5 (fig. 1), jest jednak od niego pod wielu wzgledami lepszy, gdyz, jak widac z porównania fig. 1 i 2, posia¬ da prostsza budowe, moze byc latwiej zmontowany i jest wezszy od pierscienia posredniego 5, wskutek czego zarówno osio¬ wa, jak i promieniowa dlugosc turbiny wy¬ pada mniejsza przy zachowaniu tych sa¬ mych wielkosci przekrojów przelotowych.Wyrób pierscienia podtrzymujacego 8 nie wymaga wykonywania rowków o przekro¬ ju poprzecznym w ksztalcie jaskólczego ogona, lecz tylko wyfrezowania wyciecia 7.Wykonywanie wyciec 7 moze byc jedna z pierwszych operacyj niezbednych do wy¬ tworzenia lopatek 6, dzieki czemu wycie¬ cia te moga byc wyzyskane jako miejsca — 2 —osadzenia uchwytu podczas dalszej obrób¬ ki lopatek 6 i wienca lopatkowego.Kazde z wydrazen 7 stanowi wnetrze korytka 18, którego dlugosc jest tak do¬ brana, ze po zmontowaniu wszystkich lo¬ patek na wiencu lopatkowym czolowe po¬ wierzchnie kazdego korytka przylegaja do odpowiadajacych im powierzchni czolo¬ wych sasiednich korytek 18 (fig. 5).W celu usztywnienia posredniego piers¬ cienia nosnego skrajnego wienca lopatko¬ wego naklada sie na ten pierscien w spo¬ sób znany tak zwany pierscien usztywnia¬ jacy 19 (fig. 8). W wiencach wedlug wy¬ nalazku stosowanie takich pierscieni u- sztywniajacych do pierscieni podtrzymuja¬ cych 8 nie jest potrzebne, gdyz pierscienie te nie podlegaja walcowaniu, tak iz kazdy z nich moze byc wykonany razem z piers¬ cieniowym wystepem usztywniajacym 9 (fig. 6 i 9). Z figury 6 widac, ze liczba pierscieni podtrzymujacych moze byc we¬ dlug wynalazku wieksza od dwóch, tak iz przeplywajacy przez niskoprezna czesc tur¬ biny strumien pary moze byc podzielony na trzy i wiecej mniejszych strumieni.Przy czterostrumieniowym przeplywie pary moga byc, jak przedstawiono na fig. 7, zastosowane wedlug wynalazku dwa pierscienie podtrzymujace 8, jeden posre¬ dni pierscien nosny 5 oraz dwie podwójne lopatki 6. Ta postac wykonania nadaje sie zwlaszcza do bardzo dlugich wienców lo¬ patkowych, w których przy przeplywie wielostrumieniowym moze byc zastosowa¬ ne zamiast dwóch lopatek podwójnych i jednego posredniego pierscienia nosnego 5 trzy i wiecej lopatek podwójnych 6 wzgle¬ dnie potrójnych 6' oraz dwa lub wiecej posrednich pierscieni nosnych.Jak widac z porównania fig. 8 i 9, w wiencach wedlug wynalazku kanaly, któ¬ rymi plyna strumienie pary, sa polozone blizej siebie, dzieki czemu przy danej dlu¬ gosci wienca lopatkowego uzyskane prze¬ kroje przeplywowe dla pary sa wieksze w wiencach wedlug wynalazku niz w znanych wiencach tego rodzaju. Takie rozwiazanie przeplywu pary jest mozliwe dlatego, ze lopatki k wedlug fig. 8 sa osadzone w pierscieniach nosnych 5, wskutek czego wyciete sa w tych pierscieniach odpowie¬ dnie rowki i zaglebienia, tak iz ze wzgledu na wytrzymalosc, szerokosc pierscieni 5 musi byc tym wieksza, im wieksza jest ich srednica. W wiencach wedlug wynalazku (fig. 9) zwiekszanie szerokosci pierscieni 8 jest zbedne, co poza wymienionymi wyzej zaletami daje jeszcze te korzysc, ze wyko¬ nywanie kanalów przeplywowych dla pary w wiencach wedlug wynalazku jest tan¬ sze.W pewnych przypadkach moze byc po¬ trzebne unieruchomienie lopatek 6 wzgle¬ dem pierscienia podtrzymujacego 8. Przy¬ klad takiego unieruchomienia przedstawio¬ ny jest na fig. 10. Kazda z bocznych scia¬ nek korytka 21 lopatki 22 posiada wystep 10, wchodzacy w odpowiadajace mu wy¬ ciecie krawedzi pierscienia 20. W celu umozliwienia nasuniecia lopatek pierscie¬ nia 20 na pierscienie podtrzymujace 8, wy¬ stepy 10 sa uprzednio odgiete i dopiero po tym nasunieciu zostaja wtloczone w wy¬ ciecia pierscieni 8. Mozna równiez unie¬ ruchomic lopatki na pierscieniu podtrzy¬ mujacym przez wtloczenie materialu kra¬ wedzi tego pierscienia w wyciecie lopatki.Aby lopatki mialy zapewniona dostatecznie duza powierzchnie zetkniecia sie z piers¬ cieniem podtrzymujacym 8, wewnetrzne krawedzie tych pierscieni sa nieco sciete ukosnie. Sciecia te oznaczone sa liczba 11 na fig. 10. Pierscien podtrzymujacy 8 mo¬ ze miec rózny przekrój, jak równiez rózny ksztalt moga miec odpowiadajace tym róz¬ nym przekrojom wyciecia lopatek. Fig. 11 przedstawia przyklad wykonania pierscie¬ nia podtrzymujacego 2U o przekroju tra¬ pezowym.Korytka 18 lopatek, przedstawionych na fig. 2 — 5, wystaja po obu ich stro- — 3 —nach, stanowiac wystepy, ustalajace te lo¬ patki wzgledem siebie po nasunieciu ich na pierscien podtrzymujacy. Lopatki moga byc jednak wykonane równiez bez ty^h wystajacych czesci i w tym przypadku trzon lopatkowy pomiedzy stopkami po¬ siada wszedzie ten sam przekrój przed wy¬ konaniem wyciec 7. Na fig. 12 i 13 przed¬ stawiono lopatke 26, posiadajaca zgrubie¬ nie 17 dokola wydrazenia 7l, jednak nie tak duze, aby powstaly przez to wystepy u- stalajace. Na fig. 13 zaznaczono linia kre¬ skowana 13 zarys grzbietu lopatki. Dla zabezpieczenia lopatek przed przesunie¬ ciem w kierunku obwodu pierscienia pod¬ trzymujacego 25 zaopatrzony jest ten pier¬ scien w rowki 16 i 14, w które wsuwa sie lopatki (fig. 14 i 15), tak iz w obwodowy prostolinijny rowek 14 pierscienia 15 (fig. 13) wchodzi dolna krawedz zgrubienia 17, a w boczne rowki 16 — boczne krawedzie tego zgrubienia. PL