Wynalazek niniejszy dotyczy recznego nastawiania frezarek kopiowych za pomo¬ ca urzadzenia wskaznikowego, sygnalizu¬ jacego zetkniecie sie trzpienia kopiowego z wzorcem. W znanych urzadzeniach na- stawczych tego rodzaju wskaznik jest uru¬ chomiany elektrycznie przez zamkniecie obwodów pradu. Odbywa sie to badz przez odchylenie trzpienia kopiowego, osadzone¬ go ruchomo na frezarce kopiowej i zaopa¬ trzonego w kontakty, lub przez zetkniecie sie sztywnego trzpienia kopiowego z wzor¬ cem, przystosowanym do przewodzenia pradu. Takie urzadzenia elektryczne posia¬ daja jednak zlozona budowe, co przyczy¬ nia sie do niepozadanej wielkiej liczby miejsc mozliwych bledów i pociaga za, so¬ ba znaczne koszty. Ponadto nadanie wzor¬ cowi mozliwosci przewodzenia pradu jest stosunkowo trudne. Oprócz tego znane przyrzady posiadaja czesciowo te wade, ze nie wskazuja kierunku docisku pomie¬ dzy trzpieniem kopiowym i wzorcem, co jednak jest bardzo wazne przy obsludze frezarki.Wynalazek niniejszy dotyczy prostego i niezawodnego urzadzenia, wskazujacego ruchy trzpienia kopiowego na, frezarkach kopiowych, uwidoczniajacego podczas obróbki kierunek a najlepiej tez i wielkoscodchylenia tego trzpienia, za posrednic¬ twem wylacznie mechanicznych narzadów, przenoszacych ruchy.Na rysunku uwidoczniono przyklad urzadzenia wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia widok z góry czesci frezarki kopiowej, na której jest osadzone wrzecio¬ no z frezem i trzpien kopiowy i która jest zaopatrzona w reczne kólko do nastawia¬ nia wrzeciona, fig. 2 przedstawia w prze¬ kroju i wiekszej podzialce podatnie osa¬ dzony trzpien kopiowy oraz urzadzenie do wskazywania jego ruchów, fig. 3 przedsta¬ wia w przekroju i powiekszeniu szczegól wedlug fig. 2, fig. 4 — widok z góry na fig. 2, fig. 5 — (przekrój innej odmiany wykonania, ujawniajacej równiez wielkosc osiowego przesuniecia trzpienia kopiowe¬ go, i fig. 6 — widok z góry, odpowiadaja¬ cy fig. 5.Wedlug fig. 1 na suporcie 2, przesuwa¬ nym w kadlubie 1 frezarki, jest osadzony w lozu 3 suport U, nastawny w kierunku poziomym i pionowym. Suport ten pod¬ trzymuje obsade 5 ruchomegro trzpienia kopiowego i lozysko 6 wrzeciona 7 frezar¬ ki. Na wystepie 8 kadluba 1 znajduje sie para przesuwnie krzyzowych 9, 10', sprze¬ zonych za pomoca lacznika 11 z suportem U lub czescia tego suportu, np. z lozyskiem 6 wrzeciona 7, tak iz suport i moze byc nastawiany w dowolnym polozeniu za po¬ moca kólek recznych 12 i 13 Mb tez za pomoca nie przedstawionego na rysunku napedia od silnika w kierunku poziomym, natomiast w kierunku pionowym jest swo¬ bodnie ruchomyT tak iz konieczny nacisk do skrawania moze byc wytworzony przez zmniej,szenie przeciwwagi (nie uwidocz¬ nionej na rysunku), odciazajacej ten su¬ port 2.Wedlug fig. 2 wlasciwy trzpien kopio¬ wy 21 jest umieszczony w tulei 22, prze¬ cietej na dolnym koncu i przytrzymywa,- nej za pomoca nakretki 28. Tuleja 22 a wraz z nia i trzpien kopiowy 21 sa osa¬ dzone w oslonie 2U w znany sposób, tak iz moga sie o pewien kat odchylac dokola punktu przechylu 25 na. wszystkie strony, a u dolu oslony 2U sa przytrzymywane za pomoca nasady gwintowanej 26. Rozle¬ glosc odchylen j,est ograniczona kolnierzem 27, znajdujacym sie na oslonie 24. Górny zwezony koniec tulei 22 jest otoczony kil¬ koma oporkami sprezynowymi 28, które sa umieszczone w regularnych odstepach promieniowo i w oslonie 2U, np. sa w nia wkrecone. Oporki sprezynowe 28, jak wi¬ dac na fig. 3, skladaja sie z trzpieni na¬ ciskowych 29, przesuwnych poosiowo i rozpartych sprezynami 30 w kierunku promieni tulei 22, wskutek czego ta tuleja oraz trzpien kopiowy 21 sa utrzymywane w polozeniu srodkowym wzglednie po bocz¬ nym odchyleniu sa cofane znowu w to po¬ lozenie.Do górnego konca tulei 22 wchodzi dol¬ ny koniec preta wskaznikowego 31, który bezposrednio nieco wyzej w miejscu 32 jest osadzony w plytce poprzecznej wahli- wie na wszystkie strony. Górny koniec 33 tego preta wskaznikowego 31 jest, najle¬ piej, jaskrawo pomalowany i porusza sie pod okienkiem 34, osadzonym w tulejce 35 preta wskaznikowego i wykonanym ze szkla lub innego przezroczystego materia¬ lu. Okienko 3k posiada znaki 36a, b, c, w postaci wspólsrodkowych kól (fig. 4) dla róznych polozen preta wskaznikowego 31.Cale urzadzenie jest osadzone wymiennie w obsadzie 5.Nastawianie trzpienia kopiowego i wrzeciona frezowego w frezarkach kopio¬ wych odbywa sie przy frezowaniu poczat¬ kowym najlepiej w sposób wymuszony dla lepszego wyzyskania obrabiarki. W przy¬ kladzie wedlug fig. l sluza do tego celu kólka reczne 12 i 13, za pomoca których uskutecznia sie przestawianie przesuwnie krzyzowych 9 i 10, a tym samym suportu 4. Przy tym w celu zachowania granic przepisanej} tolerancji jest potrzebna do- — 2 —kladna kontrola kierunku lub wielkosci wzglednie kierunku i wielkosci docisku stykowego pomiedzy trzpieniem kopiowym i wzorcem. Do tego eelu sluzy trzpien ko¬ piowy, zaopatrzony w urzadzenie wskazni¬ kowe wecffug wynalazku, który umieszcza sie w obsadaie 5, umocowanej na* suporcie U frezarki kopiowej.Dopdfci trzpien kopiowy 21 nie styka sie z wzorcem, a wiec np. przy frezowa¬ niu ksztaltu z grubsza, jest on utrzymy¬ wany za pomoca obciazonych sprezynami trzpieni naciskowych 29 w polozeniu srod¬ kowym tak, iz równiez górny koniec preta wskaznikowego 33 znajduje sie w poloze¬ niu, przedstawionym na fig. 4. Gdy teraz w przebiegu obróbki w jakimkolwiek miej¬ scu przectmiotu obrabianego uzyska sie w przyblizeniu pozadany ksztalt, to trzpien kopiowy 21 dotknie powierzchni wzorca i dozna nieznacznego bocznego odchylenia.Odchylenie to przenosi sie na dolny koniec preta wskaznikowego 31, a wskutek duzej przekladni wywoluje latwo widzialne wy¬ chylenie, podajace dokladnie kierunek i wielkosc odchylenia trzpienia kopiowe¬ go 21.Dla prawidlowego nastawiania i latwe¬ go utrzymywania na stalym poziomie tych wielkosci podczas frezowania przewidzia¬ ne sa na okienku SU znaki w postaci wspólsrodkowych kól 36a, b, c, przy czym zaklada sie, ze prawidlowe odchylenie trzpienia kopiowego, odpowiadaj acego naddatkowi obróbki, jak zwykle przy fre¬ zowaniu wstepnym, zachodzi wtedy, gdy górny koniec 33 preta wskaznikowego 31 znajduje sie w polu pierscieniowym po¬ miedzy kolami 36a i 36b. Kazde odchyle¬ nie z tego pola pierscieniowego wskazuje na zbyt wielkie lub zbyt male odchylenie trzpienia kopiowego, a tym samym odpo¬ wiednia zmiane naddatku obróbki. Ponie¬ waz jednoczesnie jest wskazywany kieru¬ nek tej zmiany, blad przez odpowiednie przekrecenie kól recznych 12 i 13 moze byc latwo wyrównany. Dia lepszego uwy¬ datnienia danego polozenia preta, wskazni¬ kowego odpowiednie pole pierscieniowe moze byc równiez matowane lub nieprze¬ zroczyste, tak iz wszelkie przejscie górne¬ go konca 33 preta wskaznikowego 31 na przezroczyste pola sasiednie jest latwo wi¬ doczne. Gdy trzpien kopiowy znajduje sie zbyt wysoko lub w innym miejscu, niedo¬ godnym dla obslugi, to obserwacje mozna ulatwic przez odpowiednie ramieiszezenie zwierciadla.Dla wyczuwania poziomej lub tylko nieznacznie nachylonej powierzchni wy¬ lacznie boczne odchylenie trzpienia kopio¬ wego jest oczywiscie nie bardzo odpowied¬ nie. W tym przypadku przewidziane jest oddzielne urzadzenie wskaznikowe, przed¬ stawione na fig. 5 i 6, w którym trzpien kopiowy 21 oprócz kierunku bocznego na¬ stawny jest równiez w kierunku pionowym, przy czym dolna czesc 2Uo oslony 2U jest umieszczona, przesuwnie osiowo wzgledem czesci, stanowiacej oddzielna tulejke 24b i umieszczonej w obsadzie 5. Pionowe prze¬ stawienie odbywa sie wbrew naciskowi sprezyny srubowej Jfjft, umieszczonej po¬ miedzy dolna czescia oslony 24a i oddziel¬ na tulejka 2kb. Przesuw trzpienia kopio¬ wego 21 jest przenoszony za posrednic¬ twem drazka ii na ramie A2 dwuramien- nej dzwigni, osadzonej na przegubie U3 w tulejce 35 preta wskaznikowego 31. Dru¬ gie ramie UU tej dzwigni jest wykonane ja¬ ko drugi osobny wskaznik i porusza sie obok preta wskaznikowego 31 pod okien¬ kiem 3U. Dla zabezpieczenia przed wy¬ padnieciem dolnej czesci 2ba oslony i wzglednie dla ograniczenia osiowego ru¬ chu trzpienia kopiowego sa przewidzia¬ ne srubki J5.Poosiowe zetkniecie sie pomiedzy trzpieniem kopiowym 21 i wzorcem w przypadku przyblizonego uzyskania poza¬ danego ksztaltu wywoluje osiowe przesu¬ niecie sie trzpienia kopiowego 21, co po- — 3 —ciaga za soba wychylenie sie wskaznika UU, zwiekszone przez odpowiednia prze¬ kladnie. Droga wskaznika jest podzielona na okienku SU na odcinki za pomoca znacz¬ ków 46a — l6c, tak iz mozna kontrolowac równiez wielkosc pionowego przesuniecia trzpienia kopiowego podczas pracy. PL