Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie, które umozliwia akustycz¬ ny pomiar rzeczywistej szybkosci samolo¬ tu w celu okreslenia wyprzedzenia, jakrówniez, celowe rozmieszczenier ukladów mechanicznych, okreslajacych poprawki, tak iz poprawione elementy moga byc przekazywane bezposrednio wlasciwym druzynom obronnym natychmiast po ich okresleniu po oswietleniu celu.Zwykla zasada peprawjci kierolku w plaszczyznie pochylej, przechodzacej przez punkt obserwacyjny i droge lotu samolo¬ tu, jest zastapiona rozpatrzeniem ruchu samolotu w plaszczyznach poziomej i pio¬ nowej, przechodzacych przez odbiornik dzwiekowy A\ wskutek czego przy ogól¬ nym warunku prostolinijnego poziomego ruchu celu L poprawka wyprzedzenia e ogranicza sie w zasadzie do okreslenia poziomego rzutu drogi samolotu /.W urzadzeniu do przeprowadzania po¬ prawek wedlug niniejszego wynala7ku l-rzyjmuje sie, jak zwykle, ze cel porusza. s?e prostolinijnie, a poszczególne geome¬ tryczne obliczenia, przeznaczone do okre¬ slenia poprawki, przeprowadza sie w ten sposób, ze rzeczywisty przebieg w prze¬ strzeni odtwarza sie na plaszczyznach za pomoca srodków mechanicznych, szczegól¬ nie linialów, zebnic i kól zebatych. W tym celu poszczególne obliczenia wykonywa sie na kilku plaszczyznach «. «,. *, /: i t. d., które to plaszczyzny zawieraja poszczegól¬ ne okresy obliczania i rozmieszczone sa równolegle wzgledem siebie, przy czym po¬ czatki ukladów wspólrzednych znajdujace sie na tych plaszczyznach leza na piono¬ wej linii jeden pod drugim.Taki uklad powierzchni rzutowych umozliwia oznaczenie poszczególnych war¬ tosci liczbowych, wprowadzonych z ze¬ wnatrz lub osiagnietych przez czesciowe pomiary (katy, odleglosci i t. d.), jedno¬ czesnie na dwóch lub wiecej plaszczyz¬ nach rzutowych lub przenoszenie ich z jednej plaszczyzny na druga.Na fig. 1 jest przedstawiony schemat przenoszenia obliczen na kilka plaszczyzn.Na poszczególnych plaszczyznach a, av bt blf b.t sa uwidocznione w odpowiedniej podzialce elementy ruchu celu. Na plasz¬ czyznie a litera h oznaczono topograficzna odleglosc punktu L, czyli miejsca, z które¬ go wlasnie w tej chwili dochodzi dzwiek, kat zas * jest katem azymutu. Droge lo¬ tu uwidocznia linia p. Na linii p w plasz¬ czyznie a} jest oznaczona odleglosc e, okre¬ slajaca wielkosc L, L przesuniecia sie sa¬ molotu wzgledem jego miejsca L w chwili podsluchu. W ten sposób dolicza sie kat wyprzedzenia 7 do kata azymutu a, czyli okresla sie rzeczywisty kat azymutu celu.Jednoczesnie otrzymuje sie topograficzna odleglosc h} do rzeczywi&tego miejsca ce¬ lu.Na plaszczyzne b przenosi sie pionowy nrostokatny trójkat, znajdujacy sie takze na plaszczyznie a, którego jedna przypro- stokatna jest oznaczona litera h, przy czym linia prostopadla do topograficznej odleglosci h okresla wysokosc r lotu celu.W ten sposób otrzymuje sie kat polozenia /# chwilowego miejsca dzwieku. Na pla¬ szczyznie b} przeprowadza sie to samo obliczenie na podstawie topograficznej odleglosci.A, do rzeczywistego miejsca ce¬ lu, dzieki czemu otrzymuje sie ostateczny kat polozenia /^ celu. Na plaszczyznie /»._. uwidoczniono schematycznie, ze wyniki obliczen przeprowadzonych na plaszczyz¬ nie bx moga byc proporcjonalnie powiek¬ szone, t. j. ze podzialka moze byc zmienio¬ na przez zwykla zmiane przekladni me¬ chanicznych.Pierwszym celem zmechanizowanych obliczen jest wykreslenie rzutu drogi p lo¬ tu celu. Do tego nalezy okreslic topogra¬ ficzna odleglosc k/podzialce aparatu pod¬ sluchowego, przy czym wysokosc v lotu chwilowo szacuje sie na oko lub przyjmu¬ je sie jakas zaokraglona jej wartosc. Przy przeprowadzeniu uwidocznionego na pla¬ szczyznie 6 schematycznego obliczenia otrzymuje sie z trójkata nakreslonego pel¬ na linia przez wprowadzenie wyposwdkor, — 2 —w*Mgo ul pomoca aparatu podsluchowe¬ go kata fi i szacowanie na oko wysokosci v topograficzna odleglosc h, która przeno¬ si sie z powrotem na plaszczyzne a. Po ustaleniu wysokosci lotu v, uwidocznia sie nieprzerwanie przy stalym sledzeniu zmian kata polozenia fi oraz kata azymutu a rzut miejsca dzwieku L. Nalezy zaznaczyc, ze stale sledzenie zmian kata polozenia fi w urzadzeniu odbywa sie za pomoca znanego przyrzadu elektromotorycznego do kopio¬ wania katów, który bedzie opisany nizej.Przyklad wykonania centralnej czesci urzadzenia wedlug wynalazku jest przed¬ stawiony na fig. 2, przy czym dla upro¬ szczenia opuszczono na rysunku wszystkie zwykle i zrozumiale same przez sie urza¬ dzenia do unikania bledów przy przesuwie podzialek, wykonujacych podwójne ruchy, mianowicie obrotowy i posuwisty.Wal 1 za pomoca przekladni kól zeba¬ tych 2 i 8 obraca okragla tarcze U, osadzo¬ na w ramie 20 urzadzenia, w kierunku o- kreslonym za pomoca urzadzenia podslu¬ chowego. Przeniesienie kata polozenia celu z urzadzenia podsluchowego ' uskutecznia sie za pomoca walu 5 i przekladni kól zeba¬ tych 6 i 7 nu, ramie kontaktowe 8 elek¬ trycznego urzadzenia wyprzedzajacego 9, przez którego uruchomienie silnik 10, wla¬ czony za pomoca przekaznika 11, utrzy¬ muje stale za pomoca przekladni 12 skla¬ dajace sie z kilku czesci sanki 13 w takim polozeniu, iz ramie i4, przesuwane za po¬ moca suwaka prowadniczego 15 prostopa¬ dle do kierunku ruchu sanek, zawsze po¬ stepuje w kierunku ramienia kontakto¬ wego 8.Za pomoca przesuwnego walu 18 oraz przekladni 17 i sruby 16 nastawia sie naj¬ pierw odpowiednia wysokosc wstepna do akustycznego mierzenia wysokosci lotu, a po zmierzeniu jej wlasciwa wysokosc na¬ stawia sie na podzialce przyrzadu, wsku¬ tek czego sanki zostaja przesuniete o war¬ tosc odpowiadajaca poziomej odleglosci celu. Wskutek zespolenia ruchów sanek 13 i tarczy U olówek 21, znajdujacy sie na ramieniu 22 sanek 13, kresli rzut drogi lotu.Przed olówkiem 21 przesuwa sie po¬ dluznie lekki linial 23 ze szczelina 24, osa¬ dzony obrotowo na sworzniu 25, umie¬ szczonym w ramieniu 26, polaczonym na stale za pomoca sprzegla elektromagne¬ tycznego 27 lub podobnego z obrotowa tarcza 4. Sworzen 25, zaopatrzony na gór¬ nym koncu w galke 28 do uruchomiania go, przesuwa jednoczesnie dolnym koncem linial 29, który za pomoca suwaka 30 jest polaczony obrotowo i przesuwnie z sanka¬ mi 13, wskutek czego przy kazdym polo¬ zeniu sanek i dowolnym uruchomieniu gal¬ ki 48 linial 29 pozostaje równolegly do li¬ nialu 23. Na dolnym brzegu posiada linial 29 zebatke 31, zazebiajaca sie z kólkiem zebatym 32, którego ruchy zostaja przeno¬ szone za pomoca walu 33 na przesuwny wal 34, przy czym wplyw tego ruchu przy obrocie j^nialu zostaje najpierw wylaczany za pomoca urzadzenia, które dla uproszcze¬ nia rysunku nie jest uwidocznione.Za pomoca tego urzadzenia linial 23 ze swa szczelina 2i moze byc dokladnie nastawiony w kierunku nakreslonego na tarczy 4 rzutu drogi samolotu, wskutek czego linial 29 okresla na podzialce urza¬ dzenia i przy wyzej wspomnianym zalo¬ zeniu poziomego lotu celu droge samolotu, którego lot sledzony za pomoca przyrza¬ du podsluchowego jest przenoszony za po¬ moca walu 34 na urzadzenie wyprzedza¬ jace 62, opisane szczególowo ponizej.Czop suwaka 30 jest polaczony z su¬ wakiem 35 linialu przesuwnego 36 w taki sposób, ze te dwa linialy 29 i 36 sa zawsze równolegle. Linial 36 daje sie przesuwac za pomoca zebatki 37 i przekladni 38 w kierunku suwaka 35, wskutek czego przy obrocie przesuwnego walu 39 przesuwa sie tak, iz odchyla za pomoca czopa 40 da¬ jacy sie przesuwac linial Ul od kierunku — 3 —ruchu suwaka 13, to znaczy od kierunku poziomej odleglosci do podsluchanego ce¬ lu. Gdy wiec linial 36 zostaje przesuniety o wyprzedzenie samolotu e, to kat wychy¬ lenia linialu ii okresla wartosc kata w plaszczyznie rzutu ax wedlug fig. 1, czyli poprawke azymutu samolotu. Wychylenie linialu 41 przenosi sie za pomoca czopa suwaka U2 i przekladni 43 na przyrzad dodajacy 44, w którym kat okreslajacy po¬ prawke azymutu jest dodawany do kata azymutu, przeniesionego za pomoca prze¬ kladni 2, po czym poprawiony kat azymu¬ tu jest dalej rzenoszony za pomoca odpo¬ wiedniego nadajnika 45.Przesuw linialu Ul, okreslajacy na po- dzialce przyrzadu rzeczywista pozioma odleglosc samolotu hx w rzucie al (fig. 1), jest przenoszony za pomoca zebatki 46 i przekladni 47 na nadajnik 48 odleglosci poziomej i jednoczesnie za pomoca prze¬ kladni A9 i zebatek 50 na suwak 51. Po¬ dobnie jak suwak 13 suwak 51 jest zaopa¬ trzony w przekladnie wrzecionowa 569 57, 58 do nastawiania wysokosci, wskutek cze¬ go czop nakretki 55 obraca dajacy sie przesuwac linial 52 w kierunku popra¬ wionego kata polozenia /J, w plaszczyznie rzutów /, (fig. 1), przy czym ta wartosc jest przenoszona za pomoca przekladni 53 ra nadajnik 54 poprawionego kata polo¬ zenia.Potrzebna do okreslania wyprzedzenia e okreslona odleglosc / do miejsca, w któ¬ rym w rzucie b (fig. 1) znajdowal sie cel wydajacy dzwiek, jest ustawiona mecha¬ nicznie za pomoca linialu 59, przesuwanego za pomoca czopa nakretki prowadniczej 15, przy czym ruchy tego linialu sa przeno¬ szone za pomoca zebatki 60 i przekladni 61 na przyrzad wyprzedzajacy 62.Mechaniczne nastawianie wyprzedze¬ nia, które ma na celu wlasciwa poprawke paralaksy dzwieku, wydawanego przez cel, jest powodowane stale za pomoca przy¬ rzadu wyprzedzajacego 62, który nie¬ przerwanie uwzglednia wyprzedz4tt*r«lu e (fig. 3) jako funkcje szybkosci z dzwie¬ ku, szybkosci c lotu samolotu i okreslonej akustycznie odleglosci / do tegoz celu we¬ dlug znanego równania / e = c. - # przy czym, w odróznieniu od wiekszej czesci znanych urzadzen, w których warto¬ sci c i z podczas jednego cyklu operacyj¬ nego sa uwazane za stale, zostaja nie¬ przerwanie poprawiane takze i te w rze¬ czywistosci niezalezne zmienne funkcje wielkosci e. Koniecznosc uwzgledniania te¬ go jest dostatecznie uzasadniona przez znane dzialanie wiatru na te dwie szyb¬ kosci i wplyw temperatury powietrza na zybkosc dzwieku.Nieprzerwane ustalanie szybkosci lotu i\ potrzebne do obliczania wedlug powyz¬ szego równania, przeprowadza sie mecha¬ nicznie za pomoca przyrzadu uwidocznio¬ nego schematycznie na fig. 4.Ruch punktu z niewiadoma szybkoscia c- jest przenoszony na krazek K, obracaja¬ cy jedno z kól przekladni róznicowej S, której kolo obiegowe uruchomia za pomo¬ ca odpowiedniej przekladni srube i osadzo¬ na na niej nakretke H, polaczona z kolem ciernym B, którego ruch obrotowy jest przenoszony na drugie kolo przekladni róznicowej S. Tarcza cierna D jest obra¬ cana za pomoca silnika M ze znana stala szybkoscia co. Proporcjonalnie do przesu¬ wu nakretki H wzrasta szybkosc katowa kólka ciernego B, az zrówna sie z przeciw¬ biezna szybkoscia katowa krazka K, po czym kolo przekladni róznicowej S zatrzy¬ muje sie.Poniewaz szybkosc katowa krazka K jest proporcjonalna do szybkosci c, to po wyrównaniu szybkosci katowych kól obie¬ gowych przekladni S powstaje równanie c = f (r, t* ), — 4 —które po Odpowiednim wyborze jednolitej szybkosci katowej w tafezy D przyjmuje farme uproszczona, a mianowicie: c = k . r, w której fr jest wspólczynnikiem propor¬ cjonalnosci, wyrazajacym stosunek mie¬ dzy szybkoscia i promieniem oraz zalez¬ nym od narzadów przenoszacych urzadze¬ nia. Na kazda zmiane szybkosci c reaguje opisany przyrzad przez powiekszenie pro¬ mienia r dopóty, dopóki nie nastepu¬ je wyrównanie szybkosci katowych kól obiegowych, wskutek czego przyrzad sta¬ le i niezawodnie wskazuje szybkosci celu takze przy mierzeniu.zmiennych szybkosci.Taka zmienna szybkoscia jest wlasnie szybkosc akustycznie sledzonego samolo¬ tu, nawet gdy jego rzeczywista szybkosc lotu jest st^la. 2T tego powodu do dalszego mechanifZTiego uwzgledniania wyprzedze--" liia nie moze byc uzyta wprost szybkosc okreslona za pomoca przyrzadów aku¬ stycznych. Ta niedogodnosc zostaje usu¬ nieta za pomoca uwidocznionego schema¬ tycznie na fig. 5 przyrzadu wyprzedzaja¬ cego w ten sjwsób. ze odleglosc do miejsca dzwieku zdazajacego za celem jest stale dodawana mechanicznie do zmiennej war¬ tosci drogi, która okresla sie mechanicz¬ nie jako wyprzedzenie, którego zmienna wielkosc jest funkcja szybkosci stwierdzo¬ nej w opisany sposób z tego dodawania ru¬ chu celu.Ruch celu. przenoszony za porrfóea wa¬ lu 31 i przekladni 63 na kolo zebate 64 przekladni róznicowej, dodaje sie do ru¬ chu przenoszonego za pomoca walu 39 i przekladni 65 na kola obiegowe 66 tej sa¬ mej przekladni, wskutek czego wypadko¬ wy ruch kola zebatego 67 przenosi sie za pomoca przekladni 68 na kolo 69 drugiej przekladni róznicowej, w której odejmu¬ je sie ruch obrotowy krazka ciernego 70, przenoszony za pomoca kola slimakowego na kola obiegowe 72. Przez, wypadkowy ruch kola zebatego 73 zostaje za pomoca przekladni 7+ i zebatki 75 przesuwany suwak 76 krazka ciernego 70 z polozenia srodkowego na osi tarczy ciernej 77, uru¬ chomianej za pomoca silnika 78.To urzadzenie odpowiada w istocie schematowi wedlug fig. 4, wskutek czego przesuw krazka ciernego 70 z polozenia srodkowego na osi tarczy ciernej, po wry- równaniu przeciwbieznych szybkosci ka¬ towych kól zebatych 69 i 73. okresla na podzialce przyrzadu wartosc rzeczywistej szybkosci samolotu, która zostaje przenie¬ siona za pomoca walu 79 na podziaike szybkosciowa, znajdujaca sie w odpowied¬ nim miejscu na tablicy podzialkowej urza¬ dzenia.Za pomoca czopa 80 jest przestawiany dajacy sie przesuwac linial 81, polaczony obrotowo za pomoca czopa 82 z malym su¬ wakiem 83, nastawianym za pomoca sru¬ by 84. Linial 81 przedstawia przy obrocie na czopie 82 krazek 85 czopa suwaka 86. przesuwajacego sie w zlobku suwaka 87; ten suwak 87 jest przesuwany w kierunku przesuwu suwaka 76 i posiada zebatke 8S. której przesuw jest przenoszony za pomoca podwójnego wycinka uzebionego 89 i przekladni 90 na wal 39.Suwak 86 posiada zebatke 91, która za¬ zebia sie z uzebionym cylindrem 92 osa¬ dzonym na walku 61. Ta druga czesc od¬ powiada mechanicznemu odtwarzaniu uwi¬ docznionego na fig. 3 schematu z ta rózni¬ ca, ze podzfalka szybkosci dzwieku jest powiekszona w celu zwiekszenia doklad¬ nosci. Wartosc / odleglosci punktu, z któ¬ rego fale dzwiekowe w pewnej chwili do¬ chodza (miejsce dzwieku), zostaje przenie¬ siona za pomoca walka 61 na aparature i powoduje ruch zlozony suwaka 87. Ten ruch zlozony wydaje nastepnie jako wy¬ nik wyprzedzenie samolotu i zostaje prze¬ niesiony z powrotem, z jednej strony za pomoca walka 39 do centralnych narza- — 5 —dów aparatu, a z drugiej strony za pomoca przekladni 65 do cylindrycznego dodawa- cza wraz z ruchem podsluchanego samo¬ lotu, doprowadzonym przez walek SU. PL